محمود، كارشناس ارشد گردشگرى و عضو مجمع جهانى توريسم و كانون خدمات سياحتى و انجمن گردشگرى سلامت بود؛سخن در زمينه گردشگرى را با اين سوال آغاز نمود:آيا گردشگرى را از زندگى انسان امروزى مى توان حذف نمود؟ اگر گردشگرى را از برنامه انسان ها و كشورها حذف كنيم، يك پايه مهم از زندگى ،اقتصاد و فرهنگ را حذف كرده ايم و اصولاً چنين چيزى امكان پذير نيست زيرا اقتصاد بسيارى از كشورها به گردشگرى وابسته است و درآمدشان از اين راه بسيار بالا و چشمگير است؛بعلاوه اين صنعت براى بسيارى از افراد جامعه آنها ايجاد كار و اشتغال مى نمايد و چرخ بسيارى از اصناف را به حركت در مى آورد و البته اين غير از تأثيرات بسيار مهم فرهنگى است كه از طريق گردشگرى حاصل مى شود و البته به اثرات آن در ساير حوزه هاى علمى و سلامتى و درمان و… هم بايد پرداخت.قران نيز با عبارت”سيروا فى الارض”،مشوق گردشگرى است بلكه به نوعى به آن دستور مى دهد…
سامان گفت:اسلام كدام گردشگرى را تشويق مى نمايد؟محمود گفت:آن گردشگرى كه بر ايمان و دانش و تجربه و اخلاق انسان بيفزايد و برعكس از گردشگرى يا هرنوع فعاليتى كه ره آوردش غفلت باشد،باز مى دارد. واژهی “سیر” و مشتقات آن ٢٧ بار در قرآن کریم در آیات متعدد به كار رفته و ١٤ بار امر به گردشگرى يا تاكيد بر گردشگرى به قصد نگاه و تفكر و تعمق و تجربه اندوزى از سرنوشت گذشتگان، شده است همچون:” در زمین گردش کنید و ببینید خداوند چگونه خلقت را آغاز کرده ، سپس [همين گونه]آخرت را ایجاد خواهد کرد که بر هر چیزی تواناست”١و”در زمین گردش کنید و بنگرید که سرانجام تکذیب کنندگان چگونه شد؟”٢ و”آيا در زمین گردش نکردهاند تا دل هایی داشته باشند که با آن بیندیشند یا گوش هایی که با آن بشنوند؟!”٣؛ و”آیا آنان در زمین گردش نكردند تا ببینند عاقبت کسانى که پیش از آنها بودند و از اینان قوی تر و نیرومندتر بودند، چگونه شد؟!”٤و”آیا در زمین گردش نکردند تا ببینند عاقبت کسانى که قبل از آنان بودند چگونه بود؟! خداوند آنها را هلاک کرد و براى کافران امثال این مجازات ها خواهد بود”٥…مواردى هم از واژه سفر، سياحت، ذهاب و هجرت که مشابه اما در مفهوم تفاوت هائى دارند،به همين منظور استفاده شده است…
گفتم: آيا گردشگران،از اين فرصت براى اين اهداف متعالى كه قرآن فرموده ،بهره مى برند؟ گفت: در هر گردشگرى حتى گردشگرى تفريحى ،مى تواند درهاى انديشه و تفكر و تعقل انسان گشوده باشد و نكته ها و تازه ها و عبرت ها را دريافت كند و بر دانش و بصيرت خود بيفزايد.اگر قرار باشد در گردشگرى،فقط چشم انسان از ديدن محيط جديد لذت ببرد و روح او لذت نبرد، گردشگر به خود جفا نموده است.مى شود انسان اهرام مصر و كاخ فراعنه و آثار و سازه هاي شگفت اقوام عاد و ثمود در دل كوه ها و قصرهاي پادشاهان گذشته و خداستيزان اشتراكى را در روسيه و چين و امثال آنها را ببيند و عاقبت آن اقتدارهاى ظاهرى را بنگرد و عبرت نيندوزد؟! يا عظمت و شگفتى خلقت خداوند را در گوشه گوشه زمين و آفرينش شگفت اين همه مخلوقات را تماشا كند و تبارك الله نگويد؟! گاهى اصولا گردشگرى به قصد مطالعه علمى و فرصت مطالعاتى و پژوهشى انجام مى شود كه خود زمينه آماده ترى براى اين منظور خواهد بود؛در هر صورت ،دستور قرآن انجام گردشگرى بصيرت افزا و عبرت فرجام است…
سامان پرسيد:آيا غير از بصيرت و عبرت،رسالت ديگرى براى گردشگرى مى توان برشمرد؟ محمود گفت: آرى، گاهى سفر به نقاط ديگر و يا مهاجرت به محيطى نو،به قصد تبليغ آموزه هاى الاهى و نشر هدايت و مقابله با اهل ضلالت است كه در اين صورت،بر كسانى كه توان دارند،فرض است اين سفرها را انجام دهند و كام تشنگان معرفت و هدايت را با معارف قرآن و عترت،شيرين و سيراب نمايند.گاهى بازرگانى به قصد تجارت يا دانشجوئى به قصد ادامه تحصيل به نقطه اى عزيمت مى كند اما در كنار كارش توفيقات زيادى در خدمتگزارى و مرزبانى به ويژه مرزبانى مهدوى براي خود تدارك مى نمايد. انسان،هيچ فرصتى را حتى در گردشگرى تفريحى در سازندگى و ارتقاى خود و ديگران نبايد از دست بدهد.حتى گاهى همراهان و همسفران انسان،با چند تذكر كوتاه به دركى نائل مى آيند كه با سخنرانى هاى طولانى ممكن است به دست نياورند.رسالت گردشگران،شكار اين فرصت ها و استفاده بهينه از آن در بخش هائى از زندگى شان است كه به سفر و گردشگرى مى پردازند…
—————————-
١.سوره عنكبوت،آيه٢٠.
٢.سوره آل عمران،آيه ١٣٧.
٣.سوره حج،آيه ٤٦.
٤.سوره فاطر،آيه ٤٤.
٥.سوره محمد،آيه١٠.