آيا امام داراي همسر و فرزندانى است؟ آيا آنها هم طول عمر دارند؟ آيا داشتن فرزندان و همسرانى كه مكان و مشخصات امام را بدانند با غيبت منافات ندارد؟ چگونه مى توان در اين زمينه ها يعنى زندگى خصوصى امام كسب اطلاع كرد؟ نويد خود در اين زمينه مطالعاتى كرده بود،گفت: امام عصر(ع)،همچون پيامبر و ديگر امامان ،همسر و فرزند دارند؛نمى شود ايشان،سنت جدّشان در مورد ازدواج را فرو گذارند و ازدواج نكنند و تشكيل خانواده ندهند؛دانشمندانى چون كفعمى در مصباح،مجلسى در بحار و حرّعاملى در ايقاظ الهجعه و محدث نورى در نجم ثاقب و نهاوندى در عبقرى الحسان و ديگران، بر اساس روايات، تاكيد كرده اند كه امام داراى فرزند و اولاد هستند١.عبارت محدث نورى چنين است:“چگونه ترک خواهند فرمود چنین سنّت عظیم جدّ اکرم خود را با آن همه ترغیب وتحریص که در فعل آن (ازدواج)و تهدید و تخویف در ترکش شده و سزاوارترین امّت در اخذ به سنّت پیغمبر(ص) امام هر عصر است…”
گفتم: روايات و اسناد در اين زمينه چه مى گويند؟ نويد گفت:روايات دلالت دارند كه آن حضرت،همسر و اولاد دارند. امام صادق(ع)فرمود:“برای صاحب این امر، دو غیبت است، یکی از آنها به قدری طولانی میشود که برخی مردم میگویند: وفات کرده و برخی می گویند: به قتل رسيده، و برخی می گویند: آمده و رفته است. جز تعدادی اندک از شیعیان،کسی بر باور خود استوار نمی ماند. و کسی از اقامتگاه او مطلع نمیشود، حتی فرزندان او جایگاه او را نمی دانند، به جز کسی که متصدی امور اوست٢”. و در روایت دیگر مى فرمايد:” گویا نزول قائم را با اهل و عیالش، در مسجد سهله می بینم٣…” كه هر دو نشان مى دهد كه امام، داراى همسر و فرزند هستند.در دعای وداع سرداب مقدّس نيز امده : “…و درود و سلام خود را به ولی امرت و اولیای هم پیمانت و پیشوایان از فرزندانش بفرست٤ ” و در دعایی را که امام رضا (ع)تعلیم فرموده که در عصر غیبت خوانده شود ،مى خوانيم:”خدایا! به او عطا بفرما درباره خودش و اهلش و فرزندانش و امتش و همه رعیتش،آنچه که دیده اش را روشن و دلش را مسرور گرداند٥.محدّث نوری، همچنين ادعیه و زیارات دیگری را نیز نقل می کند که در آنها تعابیری چون«ذریته»، «ولده» و«اهل بیته» به کار رفته و به نوعی به همسر و فرزند داشتن امام عصر علیه السلام اشاره دارد٦”…
نويد ادامه داد: اما اين سوال كه آيا همسر و فرزند داشتن آن حضرت با غيبت ايشان منافات ندارد؟ مى گوئيم: نه الزاماً، همانطور كه مردم ايشان را مى بينند اما نمى شناسند(يرونه و لا يعرفونه)،چه بسا همسر و فرزندان ايشان هم از هويت واقعى ايشان مطلع نباشند.يا اينكه امام را بشناسند و مامور به تقيه و سكوت باشند،چنانكه چنين همسران با تقوايي چون مريم و آسيه و خديجه و… را در تاريخ مشاهده كرده ايم و در روايات نيز در خصوصيات اصحاب و ياران خاصّ امام زمان(ع) آمده است كه تعدادى از آنان را زنان تشكيل مى دهند٧.حتى در بعضى روايات تعداد آنان را پنجاه نفر گفته اند٨. ضمن آنكه حضرت مى تواند در مكان ها و زمان هاى مختلف، تشكيل خانواده بدهد و اگر مشكلي پيش آيد به جاى ديگرى نقل مكان فرمايد و حتى ممكن است ازدواج ايشان ،ازدواج موقت باشد. به هرحال با فلسفه غيبت كه شناخته نشدن است منافاتى ندارد…
گفتم: و نكته نهائى در مورد همسر و فرزندان و ديگر حواشي پيرامون زندگى خصوصى امام، اين است كه اين موضوع جزو مسائل اعتقادى ما نسبت به اصل امامت و مهدويت نيست كه اگر ندانيم،اصل اعتقاد به امامت و مهدويت،مخدوش شود؛چنانكه بعضى از نكات در زندگى خصوصى پيامبر(ص)و امامان و ازدواج هاى آنان (مثل ازدواج پيامبر با عائشه و ازدواج امام مجتبى عليه السلام با جعده و بعضى فرزندان امامان (مثل جعفر كذاب فرزند امام هادى عليه السلام)هست كه حكمتش را نمى دانيم و خدشه اى هم به اعتقاد نبوت و امامت وارد نمى آيد.سزاوار چنان است كه ما به مسئوليت و وظيفه خود نسبت به امام بپردازيم و در مورد آن كنكاش و پژوهش كنيم تا با آگاهى نسبت به آن، بر ياورى مولاى مهربان مان موفق شويم ان شاء الله…
———————-
١.بحارالانوار،ج٥٣،ص١٤٥-١٤٩؛نجم الثاقب،ص٢٢٤و٢٢٥؛عبقرى الحسان،ج٢،ص١٣٤؛و…
٢.بحارالانوار،ج٥٣،ص١٤٨.
٣.نجم الثاقب،ص ٢٢٥.
٤.بحارالانوار، ج١٠٢،ص٢٢٨.
٥.همان،ج٩٥،ص٣٣٢.سید بن طاووس، جمال الاسبوع، ص ۵۱۰.
٦. نجم الثاقب، صص٤٠٣-٤٠٦.
٧.کمال الدین، ج٢،ص٤٧٦.
٨. مجمع الزوائد، ج٧،ص٣١٥؛ معجم احادیث الإمام المهدی، ج١،ص٥٠٠.