از ديرباز واژه جن براى ما حكايت از موجودى پنهان،اسرارآمیز و تا اندازه اى ترسناك داشته است در حاليكه جن موجودى همانند انسان دارای شعور،اختيار و اراده و تكليف است كه به اقتضاي طبيعتش از حواس بشر پوشيده است.اگر جوهر انسان از آب و خاك(طين) است،جوهر جن از آتش و يا آميخته اى از آتش است.جن در لغت به معناي پوشش و استتار است.او موجودى مسئول و مكلف است و هدف خلقت او نيز مانند انسان،عبوديت مى باشد(ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون١).واژه جنّ ۲۲ بار در قرآن به کار رفته است؛یک بار در سوره مدنی الرحمان و بقیه در سوره‌های مکی. واژه جانّ نیز پنج بار به کار رفته که چهار بار آن در سوره الرحمن است. واژه «جِنّه» نیز ده بار در قرآن به کار رفته که پنج بار آن قطعاً به معنای جنّ است٢.واژه‌های دیگری نیز مرتبط یا گاهی مرادف با واژه یا معنای جنّ است، مانند شیطان و شیاطین و ابلیس٣ و عفریت٤.هفتاد و دومین سوره قرآن نیز جن نام دارد.او در قيامت برانگیخته می‌شود و می‌تواند مطیع یا عاصی، مومن يا مشرك باشد…
بر اساس قرآن کریم، جنّ پیش از خلقت انسان و با تركيبى از آتش و هوا آفريده شده است:از «نارالسَّموم٥»(باد بسيار داغ كه هم زبانه دارد و هم سوزندگى) و «مارِجٍ من نار٦»(آتش آميخته با هوا). جنّیان، صالح و غیرصالح دارند٧ و مانند آدمیان در روز قیامت از آنها بازخواست می‌شود٨. آنان جزای اعمالشان را به طور کامل در آخرت دریافت می‌کنند٩و بدکاران آنها به دوزخ خواهند رفت١٠.بنا بر قرآن، برخی از کافران در دوره جاهلیت، جنّ را شریک خداوند قرار می‌دادند یا می‌پرستیدند١١.جنّیان در میان سپاه حضرت سلیمان(ع) حضور داشتند١٢ و برای او کارهای خارق العاده و پرمشقت انجام می‌دادند١٣. در قرآن تصریح شده است که همه مخلوقات، از جمله جنّ، از علم غیب بی‌بهره‌اند١٤ و در یک آیه نیز اختصاصاً به دور بودن جنّیان از علم غیب اشاره می‌کند١٥.برخی از جنّیان به خبرهای غیبی و سخنان ملائک گوش می‌دادند، اما پس از بعثت پیامبر اکرم(ص) آنان از گرفتن اخبار غیبی و استراق سمع منع شدند١٦…
بنابر قرآن، برای جنّیان هم، مانند انسانها، پیامبرانی از سوی خدا فرستاده شده است١٧. درسوره احقاف (آيات٢٩تا٣٢) و چند آیه اول سوره جنّ اشاره شده است که گروهی از جنّیان نزد پیامبر اکرم(ص) رفتند و به آیات قرآن گوش دادند. به تصریح مفسران شأن نزول سوره جنّ همین ماجرا بوده است١٨.بر طبق آیه ۳۶ سوره صافات، مشرکان درباره حضرت محمد(ص) تعبیراتی مانند «شاعر مجنون» (شاعری که از جنّیان الهام می‌گیرد) به کار می‌بردند و تأکید قرآن مبنی بر آنکه پیامبر(ص) «مجنون» یا دارای «جنّه» نیست١٩، گواه بر دیدگاه مردم عصر جاهلی درباره جنّ است.در منابع حدیثی، اشاراتِ گوناگونی به جنّ شده که برخی از آنها توضیح و تفسیر داده‌های قرآن، از جمله آفرینش جنّیان از آتش و سراغ گرفتن آنها از اخبار غیبی، است. معرفی اقسام و گونه‌های جن و همنشینی قسمی از جنّیان با فرشتگان، تقدم آفرینش جنّ بر آدم، مبعوث شدن پیامبری به نام یوسف بر جنّیان که او را به قتل رساندند، خوردنی ها و آشامیدنی های جنّیان و احکام آن، تناسل جنّیان و امکان وقوع تناسل بین آنها و آدمیان، و مطالبی از این دست محتوای احادیث را تشکیل می‌دهد٢٠. درباره رؤیت جنّ نیز احادیثی وارد شده است٢١…
در برخی از روایات آمده است که جن و شیطان هر دو در اصل وجود مشترک هستند، ولی شیطان نوعی از جن محسوب می‌شود که فقط کارهای شرّ از او صادر می‌شود، در حالی که جن‌ها هم خوب و بد و هم مسلمان و غیر مسلمان دارند٢٢.جنّ‌ها مانند انسانها غذا مى خورند٢٣؛می‌خوابند٢٤؛توالد و تناسل دارند٢٥؛ و می‌میرند٢٦. یکی از غذاهای آنها بعضى از زوائد غذای انسان است٢٧.علامه مجلسی بیش از سیصد صفحه از جلد ۶۰ بحار الانوار را به احادیث مربوط به جن و کلام برخی عالمان دینی در این موضوع اختصاص داده است. در بین مردم در موضوع جن باورهای عجیب ، خيالى و غیر مستند و بعضاً متناقض زیادی وجود دارد و داستان هاى زيادى نقل مى شود كه وجه مشترک آنها غیر قابل اعتماد بودن آنهاست.آنها از جن با عباراتى چون غول و پرى و همزاد و آل و بختك و …ياد مى كنند. این موجودات وهمی در باورهای مردم سرزمینهای شرق تا غرب، هریک دربردارندۀ معانی و مفاهیمی با قدمتی به مراتب بیشتر از اندیشۀ جن در اسلام دارند.امروزه در اینترنت عکس ها و فیلم های بسیاری از جن وجود دارد که هیچیک قابل اعتماد نیستند. صنعت سینما نیز فیلم‌های بسیاری درباره جن و شیطان تولید کرده که آمیزه‌ای از واقعیت و خرافات در آنها نمایان است. بسیاری از این فیلمها مطابق باور مسیحیان به توانایی فوق‌العاده شیطان در مقابل خداوند ساخته شده‌اند که توانایی او را مستقل از خدا می‌انگارند، در حالیکه به اعتقاد مسلمانان همه مخلوقات از جمله جن و شیطان آفریده خدا بوده و هرگز توانایی ایستادگی در مقابل قدرت او را ندارند…
————————
١.ذاريات/٥٦.
٢.هود/١١٩؛سجده/١٣؛صافات/١٥٨دوبار؛ناس/٦.
٣.المعجم المفهرس،ذيل واژه هاى مذكور.
٤.نمل/٣٩.
٥.حجر/٢٧.
٦.رحمن/١٥.
٧.جن/١١و١٤.
٨.انعام/١٣٠.
٩.احقاف/١٩.
١٠.جن/١٥؛اعراف/١٧٩.
١١.انعام/١٠٠؛صافات/١٥٨؛سبأ/١٤.
١٢.نمل/١٧.
١٣.سبأ/١٢و١٣؛انبياء٨٢؛ص/٣٧.
١٤.نمل/٦٥؛جن/٢٦.
١٥.سبأ/١٤؛ص/١٠.
١٦.جن/٨و٩،و تفاسير ذيل آن.
١٧.انعام/١٣٠.
١٨.تفاسير،ذيل آيات مذكور.
١٩.اعراف/١٨٤؛سبأ/٤٦؛طور/٢٩.
٢٠.كافى،ج٥،ص٥٦٩؛تهذيب،ج١،ص٣٥٤.
٢١.تفسير ابوالفتوح/ج١٧،ص٢٨٠.
٢٢.تفسير قمى،ج١،ص١٨٤؛نهج البلاغه،خطبه ١٣٣.
٢٣.وسائل الشيعه،ج١،ص٢٥٢.
٢٤.همان.ج٤،ص١٠٦٧.
٢٥.همان.ج١٤،ص٩١.
٢٦.رياض السالكين،ج٢،ص٩.
٢٧.وسائل الشيعه،ج١،ص٢٥٢.