بعد از اینکه قوم عاد به سبب گناه هلاک شدند، قوم ثمود پا به عرصه گذاشت. این قوم نيز يكى از اقوام منشعب از نسل سام بن نوح بود که در یمن سکونت داشتند.آنها نيز در توحيد به انحراف افتاده بودند و خداوند فردى از خودشان يعنى صالح را كه مردی با کمال و صاحب فضیلت و از طبقه متوسط بود براى هدايت آنها به پيامبرى برانگيخت:”و بسوی قوم ثمود، برادرشان صالح را (فرستادیم)؛ گفت: ای قوم من! خدا را پرستش کنید، که معبودی جز او برای شما نیست! اوست که شما را از زمین آفرید، و آبادی آن را به شما واگذاشت! از او آمرزش بطلبید، سپس به سوی او بازگردید١”؛ وی مدتى طولانی به تبلیغ قوم ثمود پرداخت؛ اما قومش دعوت وی را نپذیرفته و به جای اطاعت از خدا و رسول خدا، به پرستش بت ها روی آوردند، تا جایی که هفتاد بت برای پرستش ساخته بودند. صالح(ع)، از آنان مى خواست از اين شرك توبه و استغفار نمايند زيرا اولین گامی است که خداوند برای جبران خطاها و بازگشت به راه راست،براى انسان ها قرار داده است…
قوم ثمود ،برای تصدیق رسالت صالح(ع) از وی معجزهای خواستند تا در صورت توانایی بر این امر ایمان بیاورند و از بت پرستی و گناه دست بردارند؛ صالح(ع)با خواسته آنان كه بيرون آوردن ناقه شترى از دل كوه بود،موافقت نمود. بعد از دعای حضرت، خداوند دعایش را مستجاب کرد و ناگهان سنگ شکافته شد و از دل آن ماده شتری بیرون آمد که بلافاصله درد زایمان گرفت و بچهای را به دنیا آورد:”گفت: ای قوم من! دلیل روشنی از طرف پروردگارتان برای شما آمده: این «ناقه» الهی برای شما معجزهای است؛ او را به حال خود واگذارید که در زمین خدا (از علفهای بیابان) بخورد! و آن را آزار نرسانید، که عذاب دردناکی شما را خواهد گرفت!٢”.به امر خداوند آب آن منطقه تقسیم شد، یک روز برای شُرب ناقه و روز دیگر برای مردم! ناقه در روز خود برای نوشیدن آب میآمد و در پایان روز میرفت، و قوم در روزی که آب سهم ناقه بود، از شیر او استفاده میکردند٣…
مدتى اينگونه گذشت تا اينكه اما عواملی چون استکبار، طغیانگری، روحیه ظلم و ستمگری، کفر و الحاد قوم ثمود آنها را به تمرد از قول و قرارها كشاند٤ و موجب شد که شقیترین آنها(قدار بن سالف) ناقه را پی کند٥. طبق نقل پیامبر اکرم(ص) او شقیترین فرد در میان اولین انسانها بود٦. قوم صالح، بعد از پی کردن ناقه، بیشرمی را به نهایت خود رسانده و گفتند: “ای صالح! اگر تو از فرستادگان خدا هستی، آنچه ما را با آن تهدید میکنی، بیاور!٧”. صالح به آنها گفت: سه روز در خانه هایتان بهره مند گردید و بعد از آن، عذاب الهی فرا می رسد، وعدهای که دروغ نخواهد بود!٨”. هنگامیکه قوم ثمود، عذاب الهی را مشاهده نمودند، از کردار خود پشیمان شدند، اما دیگر سودی نداشت و صیحه آسمانی آنها را در برگرفته، از شدت عذاب به صورت خشک شده، به روی افتاده و هلاک شدند٩.
حضرت صالح(ع)به عنوان رسول خدا براى قوم ثمود، از فرزندان سام بن نوح از حدود ١٦ سالگى به پيامبرى مبعوث شد و قومش را به توحيد دعوت نمود.گفته شده او ۲۸۰ سال عمر کرد و مدفن او، در قبرستان وادیالسلام در نجف است.در قرآن، ۹ بار به نام صالح از جمله در سورههای اعراف، هود و چند سوره دیگر اشاره و او را پس از نوح و هود ذکر کرده است.اما در تورات موجود، نامی از این پیامبر به میان نیامده است١٠.
بنابر نقل منابع تاریخی، صالح، در حدود ۱۶ سالگی به پیامبری مبعوث شد و تا سن ۱۲۰ سالگی قومش را به توحید دعوت کرد؛ اما آنها به دعوت او توجهی نداشتند و ناقه او (شتری که صالح به عنوان معجزه از دل کوه بیرون آورده بود) را کشتند.شتری که به عنوان معجزه حضرت صالح از دل کوه بیرون آمد. بنا بر آیات قرآن، صالح از قومش خواسته بود که شتر را نکشند؛ اما آنها شتر را کشتند و خداوند قوم ثمود را به دلیل نافرمانی عذاب کرد.بنا بر آیات قرآن، خداوند آب آن منطقه را تقسیم کرد، یک روز برای نوشیدن شتر و روز دیگر برای مردم. ناقه در روز خود برای نوشیدن آب میآمد و در پایان روز میرفت، و قوم در روزی که آب سهم ناقه بود، از شیر او استفاده میکردند١١؛تا اينكه جزاى اين كردارشان را به خواسته خودشان ديدند و سرنوشت شان درسى شد براى آنها كه تاريخ را آينه عبرت ها براى زندگى امروز خود قرار مى دهند…
———————–
١.هود/٦١-٦٣.
٢.آل عمران/۷۳.
٣.قمر/۲۸. تفسیر التبیان، ج۹، ص۴۵۴.
٤.اعراف/ ۷۶ و ۷۷؛ هود/۶۷.
٥. شمس/۷۳.تفسیر التبیان، ج۱۰، ص۳۶۰.
٦.مجمع البیان، ج۱۰، ص۳۷۱.
٧.اعراف/ ۷۷؛ هود/۶۵.
٨.فیض کاشانی، تفسیر اصفی، ج۲، ص۸۹۳.شعراء/۱۵۷.
٩.هود/٦٧؛التبیان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۵۷.
١٠. طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۲ق، ج۱۰، ص۳۱۸.
١١.قمر/۲۸؛ طوسی، التبیان، دار الاحیاء، ج۹، ص۴۵۴.