قرآن کریم اهل بهشت(چه زن و چه مرد) را داراي چنين ويژگى هائى معرفى نموده است: اطاعت از خدا و رسول، حقپذیری، اخلاص، و دوری از شرک،خشوع و خشیت و فروتنی در پیشگاه خالق، فروتنی نزد خلق، سلامت رفتار و دوری از هوا و هوس، راستی، بخشایش و گذشت، امانت داری، پای بندی به عهد، رسیدگی مالی به محرومان، انفاق و دوری گزیدن از کار و سخن بیهوده و نیز دوری از تکبر١. و ورود برخی افرادى كه آیات خدا را دروغ میشمرند و از پذیرفتن آن خودداری میکنند،ناشدنى اعلام شده است٢.صفات ديگر بهشتيان، گره گشایی از کار مردم، مهرورزی به بندگان خدا، سخن گفتن نیکو، و دوری از ستم به دیگران٣؛ و رفتارهای مانند دروغ گویی، سخن چینی، استهزای بندگان خدا، بدخواهی، مشارکت با حاکمان در کارهای ناروا، بیبندوباری اخلاقی و شراب خواری در شمار عوامل محروم کننده از بهشت معرفی شدهاند٤.”آنها كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند و در برابر خداوند خاضع و تسليم بودند، آنها ياران بهشت اند، و جاودانه در آن خواهند ماند”(إِنَّ الَّذِينَ امَنُوا وَ عَمِلُوا الصالِحَاتِ وَ أَخْبَتُوا إِلى رَبهِمْ أُولَئك أَصحَاب الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ)٥…
تقوى،عامل اصلى ورود به بهشت است:”آنان كه تقـوای الهی را پيشه كـردنـد, گروه گـروه به سـوی بهشت بـرده می شـوند و هنگامـی كه به آن مـی رسنـد, درهای بهشت گشـوده مـی شـود و نگهبـانـان بهشتـی به آن ها مـی گـوينـد: سلام بـر شمـا؛ گـوارايتـان بـاد! به بهشت بـریـن وارد شـویـد و جاودانه در آن بمانيد”(و سيق الذیـن اتقـوا ربهم الـی الجنه زمرا حتـی اذا جاءوها و فتحت ابـوابها و قـال لهم خزنتها سلام عليكـم طبتـم فـادخلـوها خالدين)٦.همچنين مى فرمايد:پرهيزكاران در جايگاه امن و امانى هستند؛ در ميان باغ ها و چشمه ها. آنها لباسهایى از حرير نازك و ضخيم مى پوشند، و در مقابل يكديگر مى نشينند. اين چنين اند بهشتيان، و آنها را با حور العين تزويج مى كنيم. آنها هر نوع ميوه اى را بخواهند در اختيارشان قرار مى گيرد، و در نهايت امنيت به سر مى برند. هرگز مرگى جز همان مرگ اول نخواهند چشيد و خداوند آنها را از عذاب دوزخ حفظ مى كند. اين فضل و بخششى است از سوى پروردگارت، و اين پيروزى بزرگى است”(إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِی مَقامٍ أَمِينٍ فِی جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ…)٧…
تفصيل امورى كه افراد را بهشتى مى كند: سعى و تلاش سازنده:” این پاداش شماست و سعی وتلاش شما مورد قدردانی است”(انسان/٢٢) و “مردانی که هیچ کسب و تجارتی آنان را از ياد خدا غافل نمیسازد”(نور/٣٧)و”آن کس که سرای آخرت را بطلبد و برای آن سعی و کوشش کند در حالی که ایمان داشته باشد، سعی و تلاش او پاداش داده خواهد شد”(إسراء/١٩).اخلاص:”امروز روزی است که راستی راستگویان به آنها سود میبخشد برای آنها باغهایی از بهشت است که نهرها از زیر آن میگذرد و تا ابد جاودانه در آن میمانند”(مائده/١١٩). استقامت در راه خدا:”کسانی که گفتند پروردگار ما الله است پس استقامت کردند نه ترسی برای آنان است و نه اندوهگین میشوند؛ آنها اهل بهشتند”(احقاف/١٣-١٤)؛خشوع در برابر خدا:”این (بهشت) چیزی است که به شما وعده داده میشود و برای کسانی است که به سوی پروردگار باز میگردند پیمانها و احکام او را حفظ می کنند آن کسی که از خداوند رحمان در نهان خشوع دارد و با قلبی پرانابه محضر او حاضر میشود”(ق/٣٢-٣٥) و”کسی که از مقام پروردگار خویش بترسد و نفس خود را از هوس ها باز دارد،همانا جایگاه او بهشت خواهد بود”(نازعات/٤١-٤٢)…
امانت دارى: ” آنها که امانت ها و عهد خود را رعایت کنند…آنها در باغ های بهشتی گرامی داشته میشوند”(معارج/٣٢)؛رفتار خوب باخانواده:” در دنيا با خانواده خود مشفق بوديم و نرم دل از خوف معصيت پروردگار(طور/٢٧). تسلط بر شهوت:” آنان که اندام خود را از شهوت رانی نگه میدارند مگر بر زنان حلال و کنیزان ملکی خودش که از اعمال شهوت هیچ علامت ندارند”(معارج/٢٩-٣٠)؛ صبر: “در برابر صبرشان بهشت و لباس های حریر بهشت را به آنان پاداش میدهد”(انسان/١٢)و”بهشت های عدن که آنان با پدرانشان و همسرانشان و فرزندانشان که درستکارند در آن داخل میشوند، و فرشتگان از هر دری بر آنان در میآیند (بر آنان میگویند:) درود بر شما به _ پاداش _ آنچه صبر کردید”(رعد/٢٣-٢٤)؛ توبه:”ای مومنان، به سوی خدا توبه خالص کنید… و شما را در باغ های بهشتی که فرموده زير درختانش نهر جاری است داخل کند”(تحريم/٨)…
—————
١.آل عمران/١٩٥؛نساء/۱۲۴؛ غافر/۴۰؛مؤمنون/۱۱۱؛فرقان/۶۳ و ۷۵؛قصص/٨٣.
٢.اعراف/٤٠.
٣.بحارالانوار،ج۸، ص ۱۱۸، ۱۱۹، ۱۲۶، ۱۴۴-۱۴۵؛ قرطبی، التذکرة فی احوال الموتی و امور الاخرة،ج ۲،ص ۸-۱.
٤.همان،ص ١٣٢-١٣٣.
٥.هود/٢٣.
٦.زمر/٧٣.
٧.دخان/٥١-٥٧.