مي خواهم فردا به عيادت بيمار بروم؛هفته بعد براي صله رحم به ديدار خويشاوندان خواهم رفت؛امروز عصر مادر را به دكتر خواهم برد؛ ساعتى ديگربراي ثبت نام عتبات جهت زيارت در ماه بعد و واريز وجه به بانك مي روم؛دقايقي ديگر نماز صبح خواهم گزارد؛شب جمعه به زيارت اهل قبور خواهم رفت؛امشب تكاليف دروس كلاس دينى را مرور خواهم كرد؛فردا بايد به قولم براي كمك به همسايه عمل كنم …اسم اين تصميم ها و خيالات ذهنى چيست ؟آيا صرفا خطوراتى در ذهن است و فاقد ارزش گذارى است يا جايگاهى دارد و ممكن است مشمول ثواب يا عقاب شود؟
يكى از شاهكارهاي انديشه اسلامي،موضوع نيّت است.شما دو نوع فعل داريد:فعل نفسى و فعل ابزاري يا بيرونى. گاهى فعل شما در درون نفس شما واقع مي شود و گاهى اين فعل شما در بيرون تحقق پيدا مي كند.مثلا به شما پيشنهاد مي شود به چند موسسه خيريه كمك كنيد.شما موضوع را در ذهن خود بررسى مي كنيد سپس از ميان چند گزينه ،يك موسسه را براي كمك انتخاب مي نمائيد و تصميم مي گيريد(نيّت مي كنيد)فردا از حساب بانكي خود پولي را به حساب آنها واريز نمائيد.تا همين جا شما يك فعل نفسي انجام داديد و قابل ارزش گذاري و مشمول ثواب و پاداش است حتى اگر به دلائل مختلف فردا موفق به واريز نشويد.فردا هم كه وجه را در بيرون انتقال مي دهيد و فعل را در بيرون تحقق مي دهيد،فعل دوم (يك فعل بيروني )انجام مي دهيد كه مشمول ارزش مثبت يا منفى است و ثواب با عقاب به آن تعلق مي گيرد .فعل اول (نيّت)، پايه و اساس همه اقدامات بيرونى شما هم هست و هر كار بيروني شما از كوچه نيت مي گذرد و اسلام كمال اهميت را براي آن قائل است و مي گويد قبل از هركاري بايد نيت كنيد كه مثلاً چه مي خواهيد بكنيد.آيا قصد الاهى و تقرب به خدا داريد يا قصد ريا يا قصد ديگر و همين نيت ها مشمول ارزش گذارى مي شود(لكل امرئ ما نوى-انمّا الاعمال بالنيّات).
مجموعه عظيمى از اين افعال نفسي در پيش روي انسان هاست كه مشمول ارزش گذاري و طبيعتا ثواب و عقاب است:توكل به خدا در همه امور؛خلوص نيت و پرهيز از ريا؛اميدواري به رحمت خدا و عدم يأس؛سوء ظن يا حسن ظن به مردم؛ناخشنودي از رفتار ظالمان و گناهان ديگران؛ پشيمانى از خطا و توبه؛رضايت يا عدم رضايت از كار صالحان يا فاسدان و هزاران نيت ديگر كه براي هر كدام دستوراتى هم وضع شده و مشمول ارزش گذارى و ثواب يا عقاب است…
“انتظار فرج”،از مجموعه اين رفتارهاي باطنى است كه منتظران را تا جايگاه مجاهدان بدر در معيت رسول خدا(ص)،بالا مي برد حتى اگر موفق به درك زمان ظهور نشوند.همين چشم براهى به گشايش الاهى ارزش است ؛ يقين داشتن به اينكه خدا وعده اش را عملى خواهد كرد و قيام مهدوي را رقم خواهد زد؛تصميم به يارى امام عصر (ع)به هر نحو ممكن؛تصميم براي رسيدگى به ايتام آل محمد و نجات آنها از شبهات و انحرافات آخرالزمانى؛شرمندگى از قصور و تقصير در خدمتگزارى به آستان مهدوي و تصميم براي جبران و…بدانيد اين نيت هاي نورانى افعال نفسي شماست و در پيشگاه خدا و امام بسيار ارزشمند شمرده شده است…