پناهنده كسي است كه مجبور به ترك خانه و كاشانه مي شود چون در موطن خويش احساس امنيت نمى كند.او بخاطر ترس از آزار و اذيت نژادي،مذهبى،قومى،مليتى، سياسي يا تعقيب و نقض حقوق بشر،تبعيض ،کشمکشهای قومی،حوادث ناگوار طبيعى يا فقر و تهیدستی ، به دنبال بهدست آوردنِ پناهگاهی امن در كشوري ديگر است. با اينكه سازمان هاي جهانى براي آنها حقوقي قائل شده اند اما به فرض كه خودشان را به كشور ديگر هم برسانند آنجا نيز نوعاً برخورد عادلانه اي با آنها نمي شود و با مصائب زيادي مواجهند.گاهى هم مجبورشان مي كنند به دامن همان شرايط سخت بازگردند.اين داستان غم انگيز مليونها پناهنده در هزاره سوم تاريخ است…
پناهنده را لاجئ و پناهگاه را ملجأ گويند.صرفنظر از موضوع خاص پناهندگى،اصولاً چون انسان در مقابله با مشكلات طبيعى ، نشيب و فرازهاي زندگى و امور اجتماعى نياز به يك پشتيبان دارد كه به او پشتگرم باشد؛ پناهگاهى كه در زمان خطر، در آن پناه گيرد ،قدرتمندي كه در كوران جنگ ها و ستيز ها،از او نجات خواهد … اين ملجأ و منجا(پناهگاه و نجات بخش )كسي جز خدا نيست .اين است كه فرموده اند هماره خود را به پناه او ببريد و به او پناهنده شويد و هر شب اين نكته را با خود زمزمه كنيد و از خدا بخواهيد در حريم امن خويش شما را جاى دهد و نجات بخشد ( اللهم لا مَلْجأ ولا مَنْجى مِنْكَ إلاَّ إلَيْكَ)…
در همين راستا، اولياي او نيز پناهگاه و نجاتبخش شمايند.خداوند ،خود آنها را پناهگاه استوار و فريادرس بيچارگان و ملجأ ترسندگان و نگهدار مددجويان قرار داده است تا شما در طول زندگى از آنها مدد جوئيد و كمك خواهيد و به سويشان بشتابيد تا دستگيرتان باشند،پناهتان دهند و نجات تان بخشند.اين يكي از فرازهاي صلوات هاي زيباي شعبانيه است كه شما را به مهمانى اين بزرگواران مي برد و چه زيب، درودهائى است و خوب است اين صلوات ها را هراز گاهى زمزمه كنيم و به پناه آنان رويم :…اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الْكَهْفِ الْحَصِينِ وَ غِيَاثِ الْمُضْطَرِّ الْمُسْتَكِينِ وَ مَلْجَإِ الْهَارِبِينَ وَ عِصْمَةِ الْمُعْتَصِمِينَ …
در شرايط سخت غيبت امام عصر ارواحنا فداه،ملجأ و پناه انسان ها،شخص شخيص اوست كه واسطه همه فيوضات ربّانى است و فرمانفرماي تكوين و تشريع.اگر چه در ظاهر از ديده ها نهان است اما چون خورشيد پس ابر،نور و روشنى و حرارتش ،موجب حيات انسانهاست.آن هنگام كه مردم از همه نظامات بشري وعده هاي دروغ شنيدند و گريزان شدند و نا اميد گشتند و به دنبال پناهگاه گشتند و چيزي نيافتند،”خداوند پناهگاه واقعى را كه مردي از خانواده من(پيامبرصلى الله عليه و آله) است به فريادشان برانگيزد كه زمين را از داد آكنده كند چنانكه از ستم مالامال شده است.ساكنان زمين و آسمان از او خشنودند و آسمان از بارش و زمين از رويش دريغ نكند به گونه اي جهان زيبا شود كه همه مردگان و زندگان ،ارزوي زيستن در آن دوران كنند…