يكي از چالش هاي مهم در كار مربيان،وجود تفاوت هاي فردى شاگردان است.اگر چه در يك كلاس نوعاً مشتركاتى چون سن ، جنس ، زبان ، جامعه ، مليت و …وجود دارد اما تفاوتهای زیادی هم با یکدیگر در بهره هوشي،خاستگاه طبقاتى و ويژگى هاى خانوادگى، قُواي جسمانى و شرايط روانى و ميزان آموخته هاي قبلى وجود دارد.نا ديده گرفتن اين تفاوت هاي فردی ، بعضاً نقصانی جبران ناپذیر در كار تعليم و تربيت ایجاد میکند. مربى بايد فرصت كافى برای مطالعه اين تفاوت ها داشته باشد تا متناسب با وضعيت هر متعلم با او برخورد كند و در ارائه درس و كشف استعدادها و آزمون و دادن تكاليف ملاحظه آن تفاوت ها را در افراد بنمايد…
اين تفاوت ها اگر خوب برنامه ريزي شود نه تنها چالش نيست بلكه فرصتى نيك براي استفاده از آنها در مسئوليت هاي متفاوت است.جامعه نياز به استعدادها و سلائق و تيپ ها و شغل هاي متفاوت دارد.همه نمى توانند استاد رياضى باشند.نيازهاي متفاوت، با توجه به علائق متفاوت افراد، هژمونى هماهنگى مى تواند ايجاد كند.اين سخن فرهنگ عامه است كه:هركسي را بهر كارى ساختند/عشق آن را در دلش انداختند! يكي انگشتان چيره دستى براي كار هنرى دارد،ديگري صداي خوش،آن يكى كلام نافذ،ديگرى قدرت قلم و خلاصه هركس علاقه و استعداد خاص خود را دارد و وجود اين صاحبان علائق متفاوت با تفاوت هاي فردي آنها ،كار مربيان را دقيق و دشوار مى سازد…
در مجموعه هاي دينى،چه بسا ناگزير از كنار هم قرار دادن سنين و تيپ هاى متفاوت هم هستند.ممكن است همه نوع مخاطب پاي يك منبر يا خطابه دينى نشسته باشند: از كودك و نوجوان و جوان تا پير و ميانسال از زن و مرد. تنظيم محتوا بطوريكه همه فيض ببرند،دشوار است و خطيب و سخنران ماهر آن است كه متناسب با اين تيپ ها خوراك لازم براي هريك را مهيا و ارائه كند.در غير اين صورت افراد،بى اعتنا شده يا مجلس و كلاس را ترك مى كنند و يا خود را سرگرم كار ديگرى مى نمايند.تا آنجا كه مقدور و ميسور باشد بايد جامعه مخاطبان را طبقه بندى نمود و متناسب هريك محتواها را ارائه كرد.بخصوص در بيان احكام و مطالب خاص هر گروه سنى و جنسيتى،جداسازي الزامى است وگرنه بايد منتظر عواقب ناگوار آن بود…
در فعاليت هاي دينى مى توان از اين تفاوت ها بلحاظ ماموريت هاي گروهى استفاده بهينه نمود.يكى كار تكثير اوراق، ديگرى كارهاي نرم افزاري،يكى كار آشپزى،ديگرى تداركات،يكى سخنرانى،ديگرى انتظامات، و خلاصه هريك به خدمتى مشغول نمود كه متناسب با علائق و استعدادهاي آنها باشد.البته اگر كسانى واجد چند مهارت باشند كار جمعى بهتر انجام مى شود.اين تفاوت ها به معنى اين نيست كه يك فرد مادام العمر محكوم به يك شرايط باشد بلكه با مكانيزم هائى بعضى تفاوت ها قابل تغييرند و فرد مى تواند خود را با جنبه هاي ديگر سازگار نمايد و توان خود را افزايش دهد.موسسات دينى و مهدوى هم در زمينه آموزش و هم تبليغ مى توانند با بهره برداري حكيمانه و مديريت خوب از تفاوت هاي فردي،طراز فعاليت هاي خود را ارتقا دهند و بهره وري را فزونى بخشند…