وقتى سير پژوهش ها، شما را به سوى مطالب و سخنان بازگشتگان از بهائيت مى برد به نكات جالبى بر مى خوريد كه بسيار مهم است. يكى از آنها در مورد نحوه جذب افراد به طرف اين آئين است.رهبران اين آئين در ابتداى امر ادعاهاي ديگرى غير از ادعاهاى نهائى مطرح مى نمودند و افراد با آن ذهنيت جذب مى شدند بعد كه خلاف آن را مى ديدند رويگردان مى شدند.مثلاً باب با ادعاى ركن رابع و بابيت امام زمان عليه السلام ،افراد را جذب نمود و سخنى از نسخ اسلام و دين جديد نگفت ،لذا به شهادت تواريخ بهائى،اولين مومن به او يعنى ملا حسين بشرويه اى وقتى وقايع بدشت در كشف حجاب و نسخ اسلام را شنيد گفت اگر آنجا بودم آن افراد را بخاطر آن رفتارها و سخنان حد مى زدم و يا ملا عبدالخالق يزدى از داعيان بزرگ بابى كه پسرش را در شورش ها و جنگ هاى بابى ها با مردم و نيروهاى دولتى از دست داده بود وقتى ادعاي قائميت باب به او رسيد گفت:اى واى پسرم به ناحق كشته شد…
عامل ديگر در بازگشت افراد، كشف رازهاي پنهان و مطالب پشت پرده و تناقضات در سخن و عمل رهبران بود كه وجدان آنها را بيدار مى نمود و اين آئين را ترك مى كردند.يكى از اين افرادعبدالحسين آيتي تفتى ملقب به آواره است كه از بزرگ ترين مبلغين و معلمان و نويسندگان بهايي بود كه فعاليت ها و سفرهاي تبليغى و آثار تاليفى او مثل كتاب كواكب الدريه (كه در تاريخ بهائيت است )بسيار مورد تاييد عبدالبهاءبود.وقتى پس از مرگ عبدالبهاء متوجه شد كه با وصايا و اسناد غير واقعى شوقى را روى كار آورده اند،شوكى به او وارد شده و باز مى گردد.او مى گويد در مصر از امر بهايي منصرف شدم و به حيفا رفتم و از شوقي، الواح وصايا را به جديت طلبيدم و سپس در بيروت به اعضاي محفل روحاني حقايق را گفتم و شرح مبسوطي براي احمد يزداني نوشتم كه آن را به محفل برد…
پس از يك هفته كه به تهران برگشته بودم تكفير نامه براي من منتشر كردند و تا دو سال چيزي ننوشتم تا دولت قاجار سپري شد و از آن پس شروع به كار كردم و اكنون 16 سال گذشته و شوقي افندي لوح قهريه براي من صادر كرده و القاب زشتى داده و پيشگوئى قهر الاهى كرده بود كه انجام نشد.سه جلد كتاب كشف الحيل او در كشف نيرنگ هاي رهبران بهائى حاوى نكات بديع و خواندنى است.فرد ديگر كاتب عبدالبهاء و فرد بسيار موثق نزد او فضل الله مهتدي (صبحي قصه گوى راديو) بود كه با كشف حقايقى از اندرونى او بويژه بعد از روى كار آمدن شوقى ،از اين آئين برگشت و از سوى شوقى مطرود شد و بطرزى خشن و غير انسانى با او رفتار شد.افرادى چون سرهنگ ثابت راسخ،اديب مسعودى نيز كه از داعيان بزرگ بهائى بودند با پژوهش هايشان پس از سالها متوجه غيرالاهى بودن بهائيت شدند و بازگشتند و همچون آواره و صبحى شرح تناقضات و كجى هاي اين آئين را كتاب كردند…
از ميان پيروان غير ايرانى بهائيت نيز افرادى به سوي بهائيت رفتند اما پس از تحقيق آن را كنار گذاشته و منتقد شدند از جمله آنها فرانچسكو فيچيكيا محقق سوئيسي است كه مدتى در داخل بيت العدل در حيفا نيز به سربرد اما سرانجام بازگشت و كتابى در نقد عقائد آنها به زبان آلمانى نوشت كه بسيار در اروپا سروصدا كرد، ديگرى دكتر خوان كول استاد تمام كرسى تاريخ در دانشگاه ميشيگان است كه سالها بهائى بود و خدمات شايانى به بهائيت كرد اما سرانجام بازگشت و از منتقدان بهائيت شد و افراد ديگرى چون ويليام كارلينگتن،ديل هازبند،اينگ بارتل ، كارن بك و دها محقق ديگر كه نكات بسيار جالب و جالبى را از درون بهائيت نشان داده اند كه براي پژوهشگران اين حوزه بسيار حائز اهميت است…