رافع ، كه روزنامه نگار برجسته اى بود براى ما از رسالت روزنامه نگاران گفت: روزنامه و گاهنامه ، يكى از مهم ترين رسانه ها بوده و هست كه اخبار و گزارش هاى مورد علاقه مردم را اطلاع رسانى مى نمايد و گاهى چنان قدرتمند مى شود كه افكار عمومى را جهت داده و جريان سازى مى كند.اخيراً كه نوع ديجيتالى آن هم به وجود آمده و مليون ها نفر از طريق اينترنت بطور لحظه اى از آخرين اخبار مطلع مى شوند.منابع خبرى روزنامه نگاران نخست مشاهدات ميدانى آنهاست از محيط جامعه، اخبار ارسال شده توسط خبرگزارى هاى بزرگ، گزارش هاى مردمى، شايعاتى كه در زمان هاى خاصى،همه جا را پر مى كند،اخبارى كه توسط افراد مورد وثوق نقل شده يا روزنامه نگاران همكار يا رقيب ،گزارش كرده اند.اخبارى كه روزنامه نگاران اقدام به نشر آنها مى كنند،ممكن است موقعيت كسانى را تثبيت يا مخدوش كند لذا آنها روى لبه تيزى در حركت اند و بايد خط قرمز ها را رعايت كنند يا آماده پذيرش هزينه اش باشند…
گفتم: رافع، آيا از همين جا نمى توان از رسالت آنها سخن گفت؟ رافع تاييد كرد:بله از دشوارى هاى اين رسانه ها آن است كه براى بقاى خود ناچار مى شوند متكى به صاحبان ثروت و قدرت باشند و اينان در قبال كمك به مطبوعات، توقعاتى از آنها دارند كه اگر روزنامه ها به آن تن دهند، استقلال و اخلاق حرفه اى خود را زيرپا گذاشته به انحطاط و باطل و ظلم مى غلطند.رسالت روزنامه نگاران حركت بر اساس حق و عدالت است و دورى از وابستگى به نهادهاى مختلف و حفظ استقلال و بى طرفى.روزنامه نگارانى را سراغ داريم كه جان خود را بر سر اين هدف گذاشته اند و زندان و مرگ را متحمل شده اند ولى حاضر نشده اند كه شرف و اعتقاد خود را زير پا بگذارند.بنابر اين سياست خبر رسانى را مى توان اينگونه برشمرد:اطلاع رسانى شفاف ، كمك به جريان آزاد اطلاعات به دور از سانسور و گزينش، روشنگرى و هدايت به سوى حق و عدالت ،نشان دادن كجروى ها و فسادها براى مقابله باآنها…
گفتم: اطلاع رسانى سابقه طولانى دارد؟ گفت:اطلاع از اخبار،از قديم مورد توجه و علاقه و نياز انسان ها بوده و به آن اقدام مى كرده اند. حضرت سلیمان(ع) به خبر پرندهای به نام هدهد(پوپک) توجه میکند و از او میخواهد تا خود برای کسب اطلاعات دقیق تر به مأموریت برود و نامه ای را به سوی ملکه سبا ببرد و واکنشهای آنان را ارزیابی و تحلیل و گزارش نماید١.در قرآن هرگونه انتشار خبر،متوقف بر تحقيق و تفحص از منابع معتبر و موثق است و نبايد منبع خبر از اهل فسق و فجور باشد٢. خواهر موسی(ع) از سوی مادرش مأموریت مییابد تا حضرت موسی(ع) را تعقیب کند و از دور مراقبت نماید تا واکنشهای فرعون و فرعونیان را ارزیابی کرده و رفتار مناسبی به عنوان یک گزارشگر زیرک و باهوش از خود در موقعیتهای خاص بروز دهد و او با زیرکی و تیزهوشی کاری میکند تا کودک به نزد مادر بازگردد٣.آدم(ع)براى فرشتگان از اسمائى كه آموخته،خبر رسانى مى كند(فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ…٤) و اين اطلاع رسانى موجب خضوع آنها مى شود؛ و يا اطلاع رسانى از خبر بزرگ كه مردم از آن مى پرسند و در آن دچار اختلاف شده اند(عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ٥)…
گفتم:مى توان مسئوليت ها و رسالت هاى آنها را در عناوينى برشمرد؟گفت: آرى مى توان رسالت آنان را اين چنين خلاصه كرد:صداقت و راستگوئى؛ امانت دارى، استقلال، حقيقت محورى، واقعيت نگارى، جذابيت، ساده نگارى، وفادارى به مردم ، صراحت و روشنى، اصلاح گرى، فراگيرى خبر كه براى همه مردم مفيد باشد، رعايت انصاف…در اخبار میبایست رعایت انصاف را داشت. انصاف نوعی عدالت است با این تفاوت که حالت رأفت و عطوفت و احساسات و عواطف در آن بیشتر خودنمایی میکند. انصاف ویژه انسان است و انسانها به سبب حالت رأفت و عطوفت در هنگام عدالت نوعی ایثار دارند. این انصاف گری به ویژه در مواجهه با رفتارهای خلاف و عفو و گذشت از دیگران میبایست مورد توجه قرار گیرد. از این رو در دعای “اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا تَوْفِيقَ الطَّاعَةِ”٦ امام زمان(عج) سخن از انصاف از سوی امت در ارزیابی عملکرد مسئولان به میان آمده است و براى روزنامه نگاران هم سرمشق است…
——————–
١.سوره نمل،آيات٢٠-٢٥.
٢.سوره حجرات،آيه ٦.
٣.سوره قصص،آيات ١١-١٣.
٤.سوره بقره،آيه ٣٣.
٥.سوره نبأ،آيات اول به بعد.
٦.مصباح كفعمي،ص٢٨٠؛بلدالامين،ص٣٥٩،مفاتيح الجنان،ص١٩٦.