دكتر حسين كه عضو هيأت مديره شبكه ملى نيكوكارى كشور و خود موسس چند خيريه بود براى ما از رسالت نيكوكاران گفت: همه ما با واژه زيباى احسان و نيكوكارى آشنا هستيم ؛منشأ احسان خداست كه با احسان او همه موجودات،آفريده شده و به حيات خود ادامه مى دهند و لحظه اى احسان او قطع نمى شود.او”محسن” است و “قديم الإحسان” و محسنين را دوست مى دارد و در قرآن آنها را ستايش نموده١ و دستور به احسان نموده است٢.احسان و نيكوكارى،تمام زندگى را در بر مى گيرد ؛ از احسان به والدين تا احسان به همنوعان توانخواه و دستگيرى از آنها در همه موارد اقتصادى،فرهنگى، پزشكى،شغلى،خانوادگى و…بعضى ها چنان توفيق دارند كه تمام زندگى شان را وقف نيكوكارى كرده اند و هر روزشان مالامال از نيكى به همنوعان است،خدا هم از مسير همين بيكوكارى ،به زندگى و شغل و وقت شان بركت داده است.امروزه در جهان،موضوع نيكوكارى را در قالب “مسئوليت اجتماعى”،براى همه جامعه و حتى شركت ها و موسسات اقتصادى و بازرگانى نهادينه كرده اند…
گفتم:در فرهنگ ايرانى اسلامى ما،نيكوكارى باورى است انسانى كه جزء شخصيت انسانى هركس بشود.ما آموخته ايم:”چو استاده اى،دست أفتاده گير” و “چو مى بينى كه نابينا و چاه است/اگر خاموش بنشينى گناه است”؛”ببخش تا ببخشندت” و…گفت: همين طور است و بايد شكرگذار اين نعمت باشيم كه در اين فرهنگ باليده مى شويم و بايد همين فرهنگ را به نسل بعد منتقل نمائيم.بايد همه از عمق وجود باور كنيم كه اگر به ديگران يارى رسانيم ،خودمان هم مورد يارى قرار خواهيم گرفت.خداوند یکی از اسباب و عوامل افزايش روزى و اعطای نعمت و اتمام آن را نسبت به بنی اسرائیل، مساله نیکوکاری ایشان در برخی از زمان های گذشته یاد می کند و می فرماید:به موسی کتاب دادیم تا بر کسی که نیکوکار بوده است، نعمت را تمام گردانیم٣؛ و در جاى ديگر سعادت دنیا و زندگی نیک و آسایش و آرامش را از آثار احسان ونیکوکاری اشخاص و یا جوامع بر شمرده و می فرماید: خداوند ثواب و پاداش دنیا و پاداش بهتر اخروی را به ایشان بخشید زیرا خداوند نیکوکاران را دوست می دارد(فأتاهم الله ثواب الدنیا و حسن ثواب الاخره و الله یحب المحسنین٤)…
گفتم: بنابر اين همه ما رسالت نيكوكارى داريم ؟! گفت:قطعاً و بايد بدانيم آثار و پيامدهاى نيكوكارى به خود ما باز مى گردد و بخاطر همين موضوع خداوند مردمان را به نیکوکاری تشویق و ترغیب می نمايد٥. همچنين از آثار معنوی دنیوی که قرآن برای احسان یاد می کند،می توان به ایجاد دوستی و صمیمیت میان انسان ها و همگرایی اجتماعی اشاره کرد. خداوند با اشاره به این پیامد اجتماعی نیکوکاری می فرماید نيكوكارى ،موجب افزايش دوستى و همگرايي اجتماعى مى شود و دشمنى ها را به دوستى تبديل مى نمايد( لاتستوی الحسنه ولاالسیئه ادفع بالتی هی احسن فاذا الذی بینک و بینه عداوه کانه ولی حمیم٦)؛ در این آیه بیان می شود که برای برداشتن کینه ها و دشمنی ها و دوری از واگرایی اجتماعی و دست یابی به همگرایی، احسان و نیکوکاری تا چه اندازه می تواند مفید و تاثیرگذار باشد.قلب انسان ها در برابر احسان،نرم مى شود و ضرب المثل شده است كه (الانسان،عبيدالإحسان)…
گفتم :كمى هم از آداب نيكوكارى بگو؛ گفت:از كلام پيشوايان مى گويم:جزاي نيكي با نيكي: رسول خدا(ص) فرمود: چون كسي به شما نيكي كرد، آن را با نيكي جبران كنيد. اگر نداشتيد سپاسگزار او باشيد، زيرا سپاسگزاري گونه اي از پاداش است٧.نيكي به همه: امام رضا (ع)فرمود: به همگان، اعم از شايستگان و نااهلان نيكي كنيد؛ اگر كسي را نيافتي كه درخور و شايسته دريافت نيكي باشد تو به نيكي كردن سزاواري٨.نيكي در برابر بدي: رسول خدا(ص) فرمود: آيا شما را از بهترين خُلق دنيا و آخرت آگاه نكنم؟ درگذشتن از كسي كه به شما ظلم كرده است، نيكي و احسان به كسي كه به شما بدي كرده و بخشيدن به كسي كه از شما دريغ داشته است٩.تعجيل، تقليل و ترك منت: امام صادق (ع) فرمود: نيكوكاري كامل نمي شود، جز با سه خصلت؛ شتاب در آن، كم شمردن بسيار آن و منت ننهادن١٠.مخفي بودن: امام صادق (ع) فرمود: نيكوكاري به صلاح نمي گرايد، جز با سه چيز؛ اندك شمردن آن، مخفي كردن آن و شتاب در آن، زيرا آنگاه كه تو آن را اندك بشماري، نزد دريابنده بزرگش كرده اي و چون آن را بپوشاني آن را به كمال رسانده اي و هنگامي كه شتاب كردي، گوارايش كرده اي١١…
———————–
١.سوره بقره، آیه ۵۸، آل عمران آیه ۱۳۴؛ اعراف آیات ۵۵ و ۵۶.
٢.سوره نساء آیه ۳۶؛ انعام آیه ۱۵۱؛ قصص آیه ۷۷.
٣.سوره انعام،آيه ١٥٤.
٤.سوره ال عمران،آيه ١٤٨.
٥.سوره نحل،آيه٣٠.
٦.سوره فصلت،آيه٣٤.
٧.تحف العقول، ص۴۹.
٨. عيون اخبار الرضا ، ج۲، ص۳۵.
٩. الزهد، ص۱۵.
١٠.تحف العقول، ص۳۲۳.
١١.الكافى، ج۴، ص٣٠.