فريد، داماد خانواده بود و مسئوليتى در تشكل هاى صنفى داشت ؛ در جمع فاميلى ما گفت:اكثر مشاغل از نوع خدماتى هستند يعنى خدمتى را به مردم ارائه مى دهند:براى آنها لباس مى دوزند؛تعميرات انجام مى دهند؛لوازم مورد نياز را تأمين مى كنند؛در كار مشاوره املاك و اتومبيل و سرمايه گذارى و بهداشت و سلامت و…هستند؛خدمات حمل و نقل و ترابرى و سفرهاى شهرى و بين شهرى و تورها و گردشگرى ارائه مى كنند و هزاران خدمت ديگر كه هريك گشايشى در كار مردم است و به نوعى تعاون در زيست شهرى و زندگى اجتماعى است.هريك از اين خدمات اگر با نيت الاهى و كمك به همنوعان و بندگان حضرت بارى باشد،عبادت است و اجرى بى شمار دارد: از پيامبر خدا(ص) سؤال شد که محبوب ترین مردم نزد خدا کیست؟ فرمود: “سودمندترين مردم برای مردم”!١؛ و نيز فرمود:”مومنان، بايكديگر برادرند؛ حوائج یکدیگر را برآورند و با اين كارشان خداوند نيز حوائج ايشان را در روز قیامت برآورد”٢.
پدر گفت: يعنى شغل مى تواند عبادت باشد؛ما هر روز با وضو كركره مغازه را بالا مى برديم ،گوئى به مسجد رفته و قصد نماز و عبادت مى كرديم. فريد گفت:اين كار شما برگرفته از تعاليم دينى بود زيرا پيامبر خدا(ص) فرمود:” رفتن با برادر مسلمان براى انجام حاجت او، محبوب تر است نزد خداوند متعال از اعتکاف دو ماه در مسجدالحرام”٣؛ از امام صادق (ع)نيز روايت شده كه فرمود: “کسی که در برآوردن حاجت برادر مسلمانش شتاب و کوشش كند و خداوند به دست او انجام آن حاجت را جاری سازد، برای او خداوند عزّوجلّ (ثواب) یک حج و یک عمره و اعتکاف و روزه دو ماه در مسجدالحرام می نویسد، و اگر کوشش کند ولی انجام آن را خداوند به دست او جاری نسازد،خداوند عزوجل برايش ثواب یک حج و یک عمره می نویسد”٤…بنابراين،مغازه دار و كاسبى كه صبح با اين نيت از خانه خارج مى شود كه در مغازه اش نياز مردم را براورده كند و خدمتى به آنان بدهد،ثواب عبادت مى برد…
پدر توضيح داد: اين نوع نگاه به خدمت كردن به مردم،از يك نگرش اعتقادى بر مى خيزد كه مردم را خانواده خدا به حساب آوريم و خدمت به آنها را خدمت به خانواده خدا بشماريم، چنانكه در روايت پيشوايان ما، مردم،”عيال الله” (يعنى خانواده و روزى خواران خدا)ناميده شده اند كه از فريد مى خواهم روايت آن را اگر دارد براى ما بخواند. فريد گفت: بله مى خوانم: امام صادق از پيامبر عليهماالسلام نقل نمود كه: “خداوند عزّوجلّ فرموده: مردم، عيال و روزی خواران من هستند؛ محبوب ترین ایشان نزد من با لطف ترین آنان است به خلق و کوشاترین آنان در برآوردن حوائج ايشان”٥. اين روايت با تغيير مختصرى به اين شكل هم نقل شده كه : مردم، عيال الله و روزی خواران خداوندند، پس محبوب ترین مردم نزد خداوند کسی است که خانواده خدا را نفع رساند”٦.همانطور كه پدر گفت،اين نگاه كه من دارم در دفتركار يا مغازه ام به خانواده خدا كه ولى نعمت من است،خدمت مى كنم،در نگاه افراد به شغل و كار خدماتى شان ، بسيار اثرگذار است…
فريد در ادامه گفت: اين نگاه ،از شغل و خدمات شغلى هم فراتر مى رود و همه زندگى را دربر مى گيرد.توصيف امام صادق(ع) از روابط مومنان چنين است: “اشخاص با ایمان در نیکی نمودن شان و رحمت شان و عطوفت شان به یکدیگر مانند یک پیکرند که چون عضوی از آن به درد آید سایر اعضاء با بیداری شب و تب ،او را همراهی می کنند”٧؛و نيز:”مؤمن برادر مؤمن است، چشم اوست، راهنماى اوست، به او خیانت و ستم و تقلب و خلف وعده نمی کند” و “مسلمان برادر مسلمان است؛ چشم او و آینه او و راهنماى اوست، به او خیانت و خدعه و ستم نکند و دروغ نگوید و غیبت او ننماید”٨. اين حديث رسول اکرم (ص)نيزبسيار مشهور است كه فرمود: “کسی که صبح کند در حالی که به امور مسلمین اهتمام نداشته باشد، مسلمان نیست؛ و کسی که صدای شخصی را بشنود که ندا می کند: ای مسلمانان (به فریادم برسید)؛ و او را اجابت نکند پس او مسلمان (صحیح و کامل) نیست”٩…
—————————
١. وسائل الشيعه،ج٢،ص٥٢٠.
٢.مستدرك الوسائل،ج٢،ص٤٠٦.
٣.همان،ص٤٠٨.
٤.وسائل الشيعه،ج٢،ص٥٢٤.
٥.همان.
٦.همان،ص٥٢٠.
٧.مستدرك،ج٢،ص٤١٠.
٨.وسائل الشيعه،ج٢،ص٢٢٨.
٩.وسائل،ج٢،ص٥٢٠.