كودك كه بوديم، دلمان مى خواست روزى بيايد كه مثل بزرگ تر ها، قوى شويم! به والدين و اطرافيان خود كه نگاه مى كرديم و كارهاى خود را با آنان مقايسه مى نموديم، مى ديديم كه قد و قامت مان ريزه و توان مان اندك است و كارهاى آنان را نمى توانيم انجام دهيم و كسى ما را تحويل نمى گيرد و مى گويند: بچه است! لذا آرزو مى كرديم هرچه زودتر بزرگ شويم تا ديده شويم و سرى در سرها در آوريم! گاهى كت بابا را به تن نموده و پا در كفش او مى كرديم و كلاه او را بر سر مى گذاشتيم و صدايمان را هم بَم مى كرديم و براى خواهر و برادر كوچك ترمان نقش بابا را اجرا مى نموديم، چون مى خواستيم مثل بابا،بزرگ باشيم ! بابا و ساير بزرگترها را الگوى خود مى دانستيم و علاقمند بوديم قد و هيكل و حركات مان مثل آنان شود؛ اين ها بود تا آنكه دبستانى شديم و معلم خط، به عنوان سرمشق برايمان نوشت: “با ادب باش تا بزرگ شوى”…!
دوباره همان موضوع برايم تازه شد و به معلم گفتم: آقا ، هركه با ادب باشد، زودتر بزرگ مى شود؟! معلم،لبخند مهربانانه اى زد و در چشمان پرسشگر من نگاه كرد و گفت: بزرگى در اين شعر به معناى بزرگى ظاهرى نيست ؛گفتم پس به چه معناست؟ گفت :يعنى بزرگى در مقامات و كمالات و فضيلت ها مثل همه بزرگانى كه در تاريخ درخشيده اند و ما به وجود آنها افتخار مى كنيم؛ مثل دانشمندان و شاعران و فقيهان و هنرمندان و مجاهدان و دولتمردان عادل و…تازه فهميدم بزرگى فقط به قد و هيكل و جثه نيست و يك بزرگى ديگر هست كه بايد براي رسيدن به آن تلاش كنيم و شعر مى گويد اين بزرگى وقتى به دست مى آيد كه با “ادب” باشى. بعد اين سوال برايم پيش آمد كه “ادب” چيست؟ آيا اگر كسي اتوكشيده و مرتب و خوش برخورد باشد، با ادب است و موجب مى شود كه بزرگى مقام و رتبه پيدا كند…؟ اين سوال با من بود تا اينكه دانشجو شدم و گشتى در متون در موضوع ادب زدم و ديدم اين واژه “ادب “،خيلى مهم است و شاعران ديگرى هم به آن پرداخته اند و گفته اند:
ادب مرد، به ز دولت اوست؛ ادب مرد، بهتر از زر اوست؛ ادب، آب حیات زندگانی است؛ نیست مرد بی‌ادب، صاحب مقام؛ بی‌ادب، سیلیِ زمانه خوری ؛ بی‌ادب با هزار کس تنهاست؛ از خدا جوییم توفیق ادب / بی‌ادب محروم ماند از لطف رب(مولوى)؛مست ، ار ادبی نمود هشیارش دان /هشیار که بی‌ادب بود، مستش گیر (باخزری)؛سنگی و گیاهی که در آن خاصیتی هست/از آدمیی به، که درو منفعتی نیست /آن دوست نباشد که شکایت کند از دوست/ بر خون که دلارام بریزد دیتی نیست/ راه ادب این است که سعدی به تو آموخت/ گر گوش بداری به ازین تربیتی نیست…! ره مُلکِ سعادت را تواند بی خطر رفتن/ به دست خود ز آیین ادب هرکس عصا دارد (صائب)[يعنى هركس با عصاى ادب راه برود، بدون هيچ خطرى به سرزمين سعادت مى رسد]…
باز هم جستجو كردم ، توجه به ادب ، و زندگى با تاج ادب و حركت با راهنمائى ادب ،بسيار توصيه شده بود به نوعى كه آن را، تاجى از نور الاهى، خضر راه اقبال و سعادت ناميده بودند:ادب، تاجی است از نور الهی/ بِنِه بر سر برو هرجا که خواهی/که او خضر ره اقبال و جاه است/ بر او رنگ سعادت، پادشاه است(سعدى)… اقبال لاهورى هم در همين موضوع سروده است: دین، سراپا سوختن اندر طلب/انتهایش عشق و آغازش ادب/ آبروی گُل ز رنگ و بوی اوست/ بی ادب، بی رنگ و بو، بی آبروست… همچنين: سرمایه بزرگی و دولت بوَد ادب/کاهنده مشقت و زحمت بوَد ادب/ می کوش در ادب که عزیز جهان شوی/ چون موجب فواید عزت بوَد ادب/ داری اگر هوای بزرگی، ادیب باش/مستلزم فنون کرامت بوَد ادب…هرچه بيشتر مى گشتم و مى خواندم،مفهوم ادب را گسترده تر مى ديدم و اين پرسش برايم بيشتر مطرح مى شد كه به راستى،”ادب “، چيست؟ آن كدام “ادب” است كه موجب “بزرگى” است…؟