مى گويند:اينكه منتظر باشى ديگرى بيايد امور را اصلاح كند،يك فكر انحرافى و مخرّب است كه از تو يك فرد بى تحرك و عمل گريز و آرزو پرور مى سازد كه خودش اهل اقدام و اصلاح و تأثيرگذارى واثربخشى نيست.اين انتظار، نقش مخدّر براى افراد دارد… نويد با بيان اين شبهه از مخالفان،بحث انتظار مهدوى را به چالش كشيد؛گفتم: چشم انتظارى، جنبه هاى گوناگون دارد،اتفاقاً يك جلوه آن در برداشت بعضى تحليلگران معاصر،”مذهب اعتراض” تحليل شده و كاركرد اين انتظار مثبت را تن ندادن به حكومت هاى جور و باطل دانسته و انتظار عدل را مساوى اعتراض به ظلم يا زير بار ظلم نرفتن معنى نموده اند.البته انتظار منفى را هم اين دانسته اند كه فرد خود هيچ اقدامى نكند و فقط منتظر آمدن مصلح باشد.انتظار سازنده يعنى اينكه افراد ضمن انتظار براي آمدن مصلح،خود نيزدست به كار شده و به عنوان زمينه سازي براى ظهور آن مصلح،به قدر توان براي اصلاح و تغيير وضع موجود اقدام كنند…
نويد:پس مى گوئيد انتظار برخلاف آنچه آنها مى گويند مى تواند سازنده و حركت ساز و جنبش آفرين باشد؟ گفتم: همينطور است لذا بعضى نويسندگان در تبيين اين انتظار مثبت گفته اند:”خلقى كه در انتظار مصلح به سر مى برد،خود بايد صالح باشد”! يعنى نمى توان انتظارى سازنده داشت مگر اينكه در راه اين انتظار،به اقدامات اصلاحى اگرچه كوچك و محدود،دست نزد.بنابراين يكى از كاركردهاى انتظار مهدوى، پويا بودن منتظران درحركت به سمت اصلاح فردى و اجتماعى است.از سوى ديگر اميد و انتظار آينده اى بهتر،رمز حيات و پايدارى است.شعله اميد را خاموش كنيد،شعله زندگى هم خاموش مى شود.اميد نباشد،روح تلاش و آرزو و شور نشاط و تحرك و تكاپو، خواهد مُرد.آئين ما،يأس و نوميدى را كفر دانسته و به شدت با آن مبارزه مى كند١. ويژگى يك مسلمان، اميدوارى به رحمت بى منتهاى خدا،باور به تغيير شرايط در اثر تلاش و مجاهدت و انتظار تغييرى بزرگ در آينده است…
انتظار سازنده اين است كه فرد در زندگى شخصى و در جامعه خود،هر اصلاحى را كه بتواند،انجام داده و اهل اقدام باشد.او در عين حال چشم انتظار يك تغيير بزرگ در جهان است و براى آن تلاش نموده و براى تحقق آن هم دعا مى كند.باور به نقش دعا در بهبود اوضاع،باور به بداء و باز بودن دست خدا براى هر تغيير، باور به آينده اى روشن و زيبا در پايان دنيا جزئى از باورهاى است. او را با دلمردگى و نوميدى و افسردگى،ميانه اى نيست(ما بر سر آنيم كه آرام نگيريم/موجيم كه آسودگى ما، عدم ماست!). از دل اميد، انتظار بيرون مى آيد زيرا چشم به راه تحقق آن چيزى هستيد كه به آن اميد داشته ايد؛ در انتظار آن گشايشى هستيد كه آرزو كرده بوديد؛لذا اين اميد و انتظار،خود يك عمل است و عملى بسيار سترگ.اين است كه پيامبر خدا فرمود: “برترین کارهای امت من، انتظار گشايش از سوى خداست”(اَفضَلُ اَعمالِ اُمَّتِی اِنتظارُ الفَرَجِ مِنَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ٢)…فرزانه قرار بود اين موضوع را بنويسد و او هم با اين عبارات آغاز نمود و ادامه داد…
ديدگاه آئين ما در مورد آينده تاريخ،خوش بينانه ، روشن و ايده آل است و خداوند تحقق اين آرمان را مهر تاييد زده و وعده داده است٣.همچنين غلبه اسلام بر تمامى اديان را نويد داده است٤.اميد به چنين آينده زيبا بويژه كه وعده خداى بزرگ باشد،روح اميدواران را سرشار از نشاط و حركت نموده و منتظران آن دورنماى روشن را آماده همراهى و همكارى براى وصول به آن آرمان مى نمايد و چنانكه در حديث پيامبر ديديم خود اين انتظار ،عبادت و بلكه برترين اعمال شمرده شده است.تحقق اين آرمان نيز به دست نواده پيامبر خدا،حضرت مهدى(ع)سپرده شده كه در آخرالزمان به وقوع خواهد پيوست.آنكه منتظر آن امام است و چشم امید به حکومت صالحه آن حضرت و کمال دین و دانش، امنیت و رشد همه جانبه انسانيت در پناه آن حكومت عدل دارد، از ظلم و بی انصافی و گناه و ناامیدی و خمودی دوری می کند.منتظر،هماره آماده باش است و در پی زمینه سازی و آمادگی برای رسیدن به اين مطلوب است؛لذا تلاش مى كند موانع را در حد خود شناسائى و برطرف كند و گامى به سوى اصلاح بردارد،چنانكه گفته اند:خلقى كه در انتظار مصلح است خود بايد صالح باشد…
پاداش چنين اميدواران و منتظران،در كلام پيشوايان،بسيار سترگ است.اميرمومنان(ع) فرمود:”در انتظار فرج باشيد و از رحمت خدا ناامید نشوید، زیرا محبوب ترین کارها نزد خدا، انتظار فرج است… و کسانی که به انتظار صاحب امر ما نشسته اند همانند کسانی هستند که در راه خدا به خون خویش آغشته اند٥”؛امام صادق (ع)فرمود پیامبراكرم(ص) یارانش را مورد خطاب قرارداد و فرمود : بزودی پس از شما گروهی می آیند که پاداش هریک از آنان برابر با پنجاه تن از شما خواهد بود. یاران پیامبر عرض کردند ای رسول خدا ما در رکاب شما درجنگ های بدر و احد وحنین با دشمنان اسلام جنگیدیم وقرآن کریم درزمان ما برشما نازل شد، چگونه باهمه این افتخار و سربلندی ، آنان از ما برترند؟! پیامبر گرامی پاسخ دادند: اگر شما با آن مشکلاتی که آنان تحمل خواهند کرد روبرو می شدید ، صبر ومقاومت آنها را نداشتید٦”.اين ،نشان جايگاه والاى منتظران امام عصر ارواحنا فداه است…
ویژگی های یاوران منتظر امام مهدی(عج) نيز در روايات آمده است.امام صادق(ع)فرمود: هرکس خوش دارد که از یاران امام قائم(ع) باشد ، باید انتظار و پارسایی و تقوى پیشه کند و خود را به اخلاق نیکو آراسته سازد٧”؛همچنين فرمود:” صاحب این امر (یعنی امام زمان) را غیبتی است که درآن هنگام، بنده باید تقوای الهی داشته باشد و به دین خدا تمسّک جوید٨”؛و نيز فرمود:[آنان بايد]”هرصبح وشام صبورانه درانتظار فرج آن امام همام باشند٩”؛خود امام عصر اروحنا فداه نيز فرموده اند:” هریک از شما باید کاری کند که با آن به محبت ما نزدیک شود١٠”.روشن است كه كداميك از اعمال موجب تقرب به ساحت قدسي مهدوى است كه آخرين حج الاهى و تحقق بخش آرمان همه انبياء و صالحان است…
—————–
١.قنوط و نااميدى ،مساوى كفر و گمراهى شمرده شده:سوره هاى يوسف/٨٧،حجر/٥٦؛زمر/٥٣و…
٢.منتخب الاثر، ص٢٠٦،ح١٢٢٤.
٣. سوره نور،آيه ٢٤.
٤.سوره توبه،آيه ٣٣،سوره فتح آيه ٢٨،سوره صف،آيه .٩
٥.منتخب الاثر، ج٣،ص٢١٢ح١٢٣١؛ خصال شیخ صدوق، ج٢،ص٦١٦ .
٦.بحار الانوار،ج٥٢ص١٣٠،ح.٢٦.
٧.کتاب الغیبة، نعمانی ، ص.٢٠٠
٨.بحار الانوار،ج٥٢،ص١٣٥.
٩.بحار الانوار،ج٥٢،ص١٣١و الغیبة، نعمانی ، باب١٠فصل٢ح٣.
١٠.احتجاج، ج٢،ص٣٢٣و٣٢٤،و بحار الانوارج٥٣،ص١٧٦،ح٢.
