“بسیاری از آنان را می بینی که در گناه و تعدّی و خوردن مال حرام، شتاب می کنند. چه زشت است کاری که آنجام می دادند!١”اين گزارش قرآن از “سُحت” و حرام خوارى يهود است و بعد می فرماید: «چرا دانشمندان نصارا و یهود، آنها را از سخنان گناه آمیز و خوردن مال حرام، نهی نمی کنند؟ چه زشت است عملی که انجام می دادند!٢”. قرآن کریم به پيروانش تأكيد می‌ورزد كه بنيان مالى خود را بر پايه «ايمان خالص و تقوا» استوار سازند و روزى خود را از راهى به دست آورند كه طبع سليم می‌پسندد و عقل آدمى بر آن رغبت می‌ورزد و خداوند آن را مجاز و مباح می‌داند:”و از نعمت‌هاى حلال و پاكيزه‌اى كه خداوند به شما روزى داده است، بخوريد و از [مخالفت] خداوندى كه به او ايمان داريد، بپرهيزيد٣”و نيز:”اى مردم! از آنچه در زمين است حلال و پاكيزه را بخوريد و از گام‌هاى شيطان پيروى مكنيد كه او دشمن آشكار شماست٤”. خداوند در این آیه شریفه، از طرفى به كسب رزق حلال امر می‌كند و از طرفى از ضدّ آن؛ يعنى حرام‌خوارى و انجام كار نامشروع نهى می‌كند و آن را تبعيت از شيطان می‌خواند…
بر اساس آیات قرآن، خداوند رزق و روزی حلال و طيّب را براي انسان در نظر گرفته است: «و از چيزهاى پاك به شما روزى داد، باشد كه سپاسگزارى كنيد٥”؛همچنين فرمود: “روزی هاى پاكيزه را چه كسى حرام گردانيده؟ بگو: اين [نعمت‌ها] در زندگى دنيا براى كسانى است كه ايمان آورده‌اند و روز قيامت [نيز] خاصّ آنان است٦”. پيامبر خدا(ص) فرمود:”به دنبال روزی حلال رفتن، بر هر مرد و زن مسلمان لازم است٧” و “کسی که برای اداره زندگی خانواده اش تلاش می کند، مانند کسی است که در راه خدا جهاد می کند٨” و “ جوان بیکار، مورد خشم خداوند است٩”. رسول خدا(ص) وقتى با يكى از اصحاب دست داد،پرسيد: چه باعث شده که دست هایت این گونه سفت و پینه بسته باشد؟ جواب داد: با بیل برای کسب نفقه خانواده ام کار می کنم. حضرت دست وی را بوسید و فرمود: این دست هرگز آتش جهنّم را حسّ نمی کند١٠.خداوند خود را رزاق ناميده(إنَّ الله هُوَ الرَّزّاق)١١،اما بندگان خدا باید به دنبال کسب حلال باشند و شغلی را پیشه خود سازند.امام صادق(ع)فرمود:”به دنبال روزی حلال رفتن را رها نکن؛ زیرا این در تقویت دینت مؤثر است١٢”…
درست است كه اسلام انسان را در کسب روزی و شغل آزاد گذاشته، امّا هرگز اجازه نداده که او در این راه مسیری را پیش گیرد که اخلاق را فاسد گرداند و او را در معرض سقوط قرار دهد و یا موجب فساد در جامعه شود. بدین جهت، نه تنها مشروبات الکلی، مواد مخدّر و همه منکرات و فواحش را حرام شمرده، بلکه تولید، واسطه شدن، خرید و فروش و استعمال آن را نیز حرام نموده است.زنا و فحشا و رقّاصی را شغل و منبع درآمد انسان نمی داند، غنا و آواز ه خوانی که انسان را به فحشا بکشاند، راه کسب صحیح نمی شناسد. هر کاری که موجب سود شخصی امّا ضرر و بدبختی اشخاص دیگر یا اجتماع بشری باشد و امنیت اقتصادی و سلامت فرد یا جامعه را به خطر اندازد، جرم و گناه شمرده و بر آنها کیفر سخت در دنیا و عذاب دردناک در آخرت وعده داده است؛ مانند: رشوه خواری، دزدی (به هر شکل آن)، کم فروشی، قمار، ربا، رانت خواری، غشَ در معامله، احتکار نیازمندی های مردم و …
كسى كه کسب وکار مشروع و حلال دارد و از این راه طلب روزی حلال می‌کند، در حفظ و حمايت خداوند قرار دارد، در حديث قدسي آمده “اگر عبادت ده جزء باشد، نُه جزء آن طلب روزي حلال است، پس هرگاه غذا و نوشيدني تو حلال شد، تو در حفظ و حمايت من هستي١٣”.استجابت دعا،از آثار كسب روزى حلال است.امام صادق (ع) فرمود: «هرگاه يكى از شما بخواهد، دعايش مستجاب شود بايد كسب خود را پاک كرده، از عهده حقوق مردم خارج شود و همانا خدا، دعاى بنده‌اى كه در شكمش لقمه حرام باشد يا حقى از بندگان خدا نزدش باشد، قبول نمی‌كند١٤”.از ثمرات روزی حلال در انسان، این است که سبب روشنایی و نورانیت دل وجان آدمی می‌شود؛ پيامبر اکرم (ص) فرمود:”هر كس چهل روز [غذاى] حلال بخورَد، خداوند دلش را نورانى می گرداند١٥”.ديگر از آثار رزق حلال،آمرزش گناهان است. رسول اکرم (ص) فرمود: «هر كس بر اثر طلب [روزى] حلال، شب را خسته و رنجور سپرى كند، شب را با گناهان آمرزيده، به صبح رسانده است١٦”،ديگر افزايش رزق است.امام صادق(ع) داستان آن مرد بنى اسرائيلى را بيان مى فرمايد كه دو درهم حلال را بر دو هزار درهم حلال ترجيح داد و خداوند دو درهم او را بركت داد كه چهل هزار درهم نصيب او شد١٧…
————————-