“از نشانه های خداوند این است که برای شما از جنس خودتان همسرانی آفرید تا در کنارشان بیارامید و میان شما و همسران تان، دوستى و مهربانى نهاد؛همانا در این کار برای مردمی که بیاندیشند نشانه ها و عبرت هاست١”. پيامبر اكرم(ص) فرمود: در اسلام هیچ بنائی نزد خداوند ، بزرگ تر و محبوب تر از ازدواج بنا نشده است٢”؛و نيز فرمود:”ازدواج،سنت من است و هرکس از این سنت زیبای الهی سر برتابد، از من نیست٣”.اين همه تاكيد بر ازدواج در سخن خدا و سيره پيامبر نشان از آن دارد كه “بى همسرى” داراى كراهت شديد است و بى توجهى به اين دستور،فرد را از دايره دين دور مى سازد.اين آيه ،صريحاً همه را در موضوع ازدواج وظيفه مند مى سازد:”مردان و زنان بی همسر (مجرّد) خود را ازدواج دهید و همچنین غلامان و کنیزان صالح و درستکار خویش را. چنانچه فقیر و تنگدست باشند،خداوند از فضل خود آنان را بی نیاز می کند؛ خداوند گشایش دهنده و داناست٤”. وحشت از فقر، نبايد افراد را از ازدواج باز دارد؛ خداوند تضمين نموده از فضل خود آنان را بهره مند نمايد…
استحكام بناى ازدواج به مهر و مودت و محبت است.پیدایش روابط عاطفی در میان دو همسر هم در تکوین و هم در تشریع مورد نظر خداوند متعال است كه فرموده”بين شما مودت و محبت قرار داد”(جعل بينكم مودة و رحمة)تا در كنار هم احساس آرامش كنند. بنابراین اصل در زندگی خانوادگی وجود فضایی آرام و محبت آمیز است و زن و شوهر باید سعی کنند که اين مودت و آرامش را حفظ بلكه تقويت نمايند واگر گاهی مشکلات و اختلاف هایی هم پیش آید با تدبير آن را برطرف نمايند كه اين بنيان متزلزل نشود كه عواقب بسيار بدى خواهد داشت.اسلام براي پيشگيرى از متلاشى شدن زندگى مشترك خانوادگى، اصول و راهكار هائی را در نظر گرفته و توصيه مى نمايد كه عبارت است از: اصل مشاوره و همفكرى زوجين در امور زندگى،اصل سرپرستى و قيوميت شوهر، اصل حكميت براى رفع اختلاف در مواردى كه دو نفر نتوانند خود مشكل را چاره جويي نمايند و اصل انعطاف پذيرى و گذشت…
در مورد موهبت مودت و رحمت كه خداوند در آيه شريفه فرموده،بسيار سخن گفته شده است.مردی نزد پيامبر خدا آمد و گفت:یا رسول اللّه! من از امر ازدواج به شگفت آمده ام زیرا مرد و زنی که یکدیگر را ندیده اند و نمی شناسند، چون میان آنان پیمان و عقد ازدواج برقرار می شود و بعد با یکدیگر به صحبت می نشینند و یکدیگر را بیشتر درک می نمایند، چنان دوستی و محبّتی بين آنها برقرار می گردد که از آن عظیم تر ممکن نیست؟! پيامبر فرمودند:پایه ریزی امر ازدواج را خداوند سبحان در ذات و فطرت بشر قرار داده به طوری که نیازمندی به آن را در درون خویش احساس می کند،آنگاه به آیه ذیل استشهاد نمود و آن را قرائت کرد(وَ جَعَلَ بَیْنَکُم مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً اِنَّ فِی ذلِکَ لایاتٍ لِقَومٍ یَتَفَکَّرون) خداوند بین شما (زنان و مردان) محبّتی خاص قرار داده و به یکدیگر مهربان نموده است. همانا در این امر نشانه ها و آیاتی است برای آنانی که تفکّر کنند٥…
خداوند با اينكه مردان را در زندگى قيمومت بخشيده و سرپرستى و حفظ قوام زندگى زناشوئى را به دست آنان سپرده و فرموده:مردان سرپرست و نگاهبان زنان هستند به خاطر بعضى برترى هائى كه خدا قرار داده و به خاطر نفقاتى كه از اموال شان مى پردازند(الرّجالُ قَوّامُونَ عَلَی النّساء بِما فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُم عَلی بعضٍ وَ بما اَنْفَقُوا مِن اموالِهِم٦) اما همه گونه دستور به محبت و مهر را به آنان داده تا هرگز زنان فكر نكنند كه مردان شان به آنان بى توجه اند و كانون خانواده ، سرد شود.امام صادق(ع) فرمودن:”از ویژگی های اخلاق پیامبران، دوست داشتن زنان خویش بوده است”(مِنْ أَخلاقِ الانبیاء حُبُّ النّساءِ٧).چنين مى شود كه بناى ازدواج،نيمى از دين و نيمى از سعادت و نيمى از عبادت محسوب مى گردد.به فرموده پيامبر(ص):”کسی که ازدواج کند، نیمی از دین خود (و احکامی که بر دوش دارد) را حفظ کرده است، پس به خدا پناه ببرد و استمداد جوید نسبت به نیمه دیگر آن٨” و “کسی که با همسر منتخب خویش ازدواج کند، نیمی از سعادت و خوشبختی را درک کرده است٩”و”کسی که با همسر منتخب خویش ازدواج کند، نیمی از بندگی و اطاعت حضرت حق به وی داده شده است١٠”…
————————
١.روم/٢١.
٢.من لایحضره الفقیه، ج٣، ص٣٨٢.
٣.بحارالانوار،ج١٠٠،ص٢٢٠باب كراهت بى همسرى.
٤.نور/٣٢.
٥.تفسیر روض الجنان و روح البیان، ج١٥،ص٢٥٠؛ تفسیر اثنی عشری، ج١،ص٢٨٢.
٦.نساء/٣٤.
٧.مکارم الاخلاق، ص١٩٧؛وسائل الشیعه، ج٢٠،ص٢١ باب استحباب حبّ النساء المحللات.
٨.امالی، شیخ طوسی، ص٥١٨؛ مکارم الاخلاق، ص١٩٦ باب فی الراغبة فی التّزویج؛ عوالی الآلی، ج٣ص٢٨٩باب النکاح.
٩. مستدرک الوسائل، ج١٤،ص١٥٤.
١٠. بحارالانوار، ج١٠٠،ص٢٢٠.