“او کسی است که پیامبرش را با هدایت و “دین حق”، فرستاد تا آن را بر هرچه “دین” است پیروز گرداند، هرچند مشرکان، خوش نداشته باشند”(هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ).١“دين حق” ،همان دين خداست كه توسط پيامبرش براى انسان ها فرستاده شده است.اين دين از آغاز تا انجام ،از آدم تا خاتم،نامش اسلام بوده است:”در حقیقت، دین نزد خدا همان اسلام است”(إِنَّ الدِّینَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ)٢؛دین در نزد خداوند سبحان یکی است و اختلافی در آن وجود ندارد، دین واحد عبارت است از تسلیم شدن در برابر بیانی که از سوی خداوند در مورد عقائد و اعمال و یا در مورد معارف و احکام صادر شده است ؛اگرچه شرایع پیامبران از نظر مقدار و کیفیت مختلف اند، ولی از نظر حقیقت همه يكى هستند و دین چیزی جز همان مؤلفه مشترک (تسلیم در برابر خدا ) نیست و معنای جامع آن تسلیم شدن به خدا در انجام شرایع و اطاعت از او در آنچه که در هر عصری با زبان پیامبرش از بندگانش می‌خواهد…
در برابر اين دين الاهى كه از آن به دين حق،تعبير شده، طبيعتاً دين هاى ديگرى به وجود آمده اند كه باطل هستند و خداوند وعده داده است،دين حق را بر همه آن دين ها،پيروز گرداند(ليظهره على الدين كله).واژه “،دِين” و مشتقات آن، در ٩٥ آيه به معانى “شريعت” و “جزاء و حساب و پاداش”آمده است.شش مورد هم “دَيْن” به معناى بدهى و قرض به كار رفته است.در كاربردهاى كلى قرآن، دین به راه و رسم زندگى اطلاق می‌شود و مؤمن و كافر حتى كسانی كه اصلا خدا را منكرند، بدون دین نیستند؛ زیرا اصولاً زندگى انسان بدون داشتن راه و رسمی خواه از ناحیه نبوت و وحى باشد یا از راه وضع و قرارداد بشرى،امكان پذير نيست. كار ستمگران اين است كه مردم را از راه و رسم دين و مبانى فطرى، برگردانند و به كجراهه ببرند:”كسانی كه مردم را از راه خدا برمی‌گردانند و به كجى و كجراهه مى كشانند(الذین یصدون عن سبیل الله و یبغونها عوجا)٣…
خدای متعال انسان را آفريده و مى خواهد او را به سوى سعادت و هدف آفرینش ویژه خودش راهنمائى فرماید و به اين منظور دين را توسط پيامبران خويش براى او فرستاده و مقرراتى وضع نموده تا او در زندگى فردى و اجتماعى خود به كار بندد .طبیعت فطرى هر انسان با اين تعاليم سازگار است البته نه انسان‌هائى كه به هوى و هوس آلوده و با فطرت خويش به ستيز برخاسته باشند.اين مقررات و آموزه ها همان دين اسلام است و اگر كسى جز آن را بگزيند از او پذيرفته نيست زيرا به مقصد نمى رسد:”و هر كه جز اسلام – تسلیم اراده خدا شدن- دینى را طلب كند و پیش گیرد، از وى پذیرفته نخواهد شد(و من یبتغ غیر الاسلام دینا فلن یقبل منه)٤؛ آيا مى توان باور كرد خدائى كه با دقيق ترين شكل،اين جهان و مخلوقات و پديده هاى آن را به بهترين صورت و منظم ترين سامان،آفريده و هدايت نموده است،در مورد انسان، كم كارى كرده و بهترين برنامه جامع را براى سعادت او طراحى و ارائه ننموده است؟!
دينى كه خداوند تعيين و تشريع نمايد،طبيعتاً با نهاد و فطرت بشر سازگار است؛ از اين دين متناسب با فطرت بشر، در قرآن با عنوان”حنيف” ياد شده است. انسان وقتى به اين دين حنيف،باورمند مى شود،آن را مطابق فطرت خويش مى يابد كه براى همه نيازهاى او قيام كرده و برنامه دارد؛دينى”قيّم” و استوار كه توانائى به سعادت رساندن او را دارد.قرآن اين واقعيت را اين گونه براى انسان بيان مى نمايد:”روى خود را براى دین استوار كن – با تمام توجه دین را بپذیر – در حالی كه اعتدال را پیش گیرى و از افراط و تفریط بپرهیزى، دینى كه همان آفرینش خدائى است؛ آفرینش خدا تغییر ندارد، آن است دینى قّيم و برپا كه به اداره زندگى انسان توانائى دارد”(فاقم وجهك للدین حنیفا فطرت الله التی فطر الناس علیها لاتبدیل لخلق الله ذلك الدین القیم)٥؛در اين دين هم مصالح فرد در نظر گرفته شده هم مصالح جمع و جامعه.حكم،حكم خداست كه همگان را دوست دارد نه حكم بشرى كه خودبين است.در دين حنيف حكمى جز حكم خدا نيست(إنِ الْحُكم إلّا لله)٦…
—————————–
١.توبه/٣٣ و صف/٩.
٢.آل عمران/١٩.
٣.اعراف/٤٥.
٤.آل عمران/٨٥.
٥.روم/٣٠.
٦.يوسف/٤٠و٦٧.