اين نخستين شعار دين ماست:”جز الله،معبود ديگرى نيست”:لا اله الّا الله.عقل،بر يكتائى اش گواه است؛مگر مى شود اين جهان منظم و اين آفرينش دقيق،كار كسى جز الله باشد و الاه هاي ديگرى مشتركاً آن را پديد آورده باشند؟صرف نظر از براهين عقلى،فطرت انسانى هم بر يكتائي اش گواه است و هرگز احساس نمى كند كه دو خالق يا چند قيوم او را آفريده و اداره كنند.تجربه عمومى هم مى گويد تعدّد در مديريّت، مايه از هم پاشيدگى و فساد است؛ غذائى كه دو آشپز داشته باشد يا شور مى شود يا بى نمك! و جهانى بدين نظم و ترتيب،هرگز دستپخت چند خدا نيست…قرآن نيز اين حقيقت را اين گونه بيان مى كند:”بگو اى پيامبر كه او ،الله،احد و يكتاست (قُل هُوَ الله أَحَد١).در آيه ديگر مى فرمايد:”الله،كه هماره به عدل و قسط قيام دارد،و نيز فرشتگان و عالمان،همگى گواهى مى دهند كه خدائى نيست جز الله كه عزيز حكيم است”(شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ)٢…
پروردگار هستى،قابل تعدد نيست و يكتاست.اگر جز اين بود،همه آفرينش فرو مى ريخت و به فساد و تباهى مى افتاد.قرآن، چه زيبا اين حقيقت را بيان فرموده است:”اگر در آسمان ها و زمين خدايانى جز اللّه بود، هر آينه، هر دو تباه و فاسد مى‌شدند و فرو مى ريختند، پس منزّه است خداوندِ، پروردگار عرش، از آنچه توصيف مى‌كنند(لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا فَسُبْحانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ)٣.هشام‌بن حَكَم از امام صادق(ع) پرسيد: دليل يكتايى خداوند چيست؟ حضرت فرمود:” پيوستگى و انسجام تدبير جهان وكامل بودن آفرينش، دليل وحدانيّت اوست”٤. شهادت بر توحيد، به معنای یکتا و بی مانند دانستن خداوند، و همچنین بی شریک بودن او در خلق جهان، اصل بنيادي آئين است .نخستین جملات پيامبر(ص) در آغاز دعوت مردم به اسلام، دعوت بر يكتائى خداوند حاوی شهادت بر یکتایی خدا و كنار زدن انداد و همتايان و معبودهاى دروغين و دوری از شرک بوده است(أدعوكم الى شهادة ان لا اله الا الله و خلع الانداد و الاصنام)٥…
چنانكه گفته شد شهادت بر یکتایی خدا و دوری از شرک، از اولین گزاره هایی بودکه پیامبر اسلام در آغاز دعوت آشکار خود، خطاب به مردم بیان نمود و نمایندگان او از جمله معاذ بن جبل که برای تبلیغ اسلام به سرزمین‌های مختلف می‌رفتند، همواره مردم را به پذیرش یکتایی خداوند دعوت می نمودند٦.برخی از عالمان مسلمان با تکیه بر جایگاه ویژه و مهم آموزه توحید در اسلام، مسلمانان را «اهل التوحید» خوانده و توحید را نشانه مسلمانی قلمداد کرده‌اند٧.اميرمومنان(ع)، اعتقاد به توحید و یگانگی خداوند را اساس شناخت خداوند معرفى مى نمايد٨.توحيد خداوند در جاى جاى قرآن با عبارات مختلف يادآورى شده است: قُل هُوَ اللهُ أحَد(بگو او خدای یکتاست)؛ لا إلٰه إلّا الله(هیچ خدایی جز الله نیست٩)؛لا إلٰه إلّا هو(هیچ خدایی جز او نیست١٠)؛ إلٰهُکُم إلٰهٌ واحِد(خدای شما خدای یکتاست١١)؛ ما مِن إلٰهٍ إلّا الله(هیچ خدایی جز الله نیست١٢)…نفى بت ها و خدايان ديگر از نخستين آثار ايمان به پيامبر بود كه با گفتن أحد،أحد بر زبان نومسلمانان حتى زير شكنجه مشركان(همچون ياسر و سميه و عمار)،خود را نشان مى داد…
انحرافى كه با پذيرش نظريه “وحدت وجود و موجود” توسط برخى از صوفيه و عرفا، دائر بر همه خدائى و تجلى خدا در همه چيز،ايجاد شد با روح قرآن و تعاليم اسلام و توحيد،ناسازگار بلكه در تضاد كامل است.اينكه در جهان فقط يك وجود قائل شويم كه در اشكال متعدد،از انسان و حيوان و جماد و گياه،تجلى كرده است ،مخالف صريح قرآن است كه با صداي بلند اعلام مى دارد:ليس كمثله شيئٌ(هيچ چيز ،شبيه و همانند او نيست١٣).توحيد،تنها درهم شكستن بت هاى چوبى و سنگى نيست؛ هرچه بخواهد جاى خدا قرار گيرد،شرك و مردود است.اما توسل به پیامبران و اولیای الهی و اميد داشتن به شفاعت آنها و وسيله قرار دادن آنها براى عرض حاجت به خدا كه دستور خود خداست كه در قرآن فرموده “وابتغوا اليه الوسيله( به سوى او با وسيله درآئيد١٤) هرگز شرك نيست زيرا آنان را ربّ و زمامدار هستی نمی‌دانند و قصدشان از تکریم پیامبران و اولیای الهی، تقرب جستن به پروردگار از طریق آنهاست…
—————————-
١.اخلاص/١.
٢.آل عمران/١٨.
٣. انبياء/٢٢.
٤.التوحيد،صدوق،ص٢٥٠.
٥.بحارالانوار١٨،ص١٨٠.
٦. تاریخ یعقوبی،ج۲، ص۷۶ و ۸۱.
٧.طارمی‌راد، «توحید»، ص۴۰۶.
٨.نهج البلاغه،خطبه اول.
٩.صافات/۳۵؛ سوره محمد/ ۱۹.
١٠.بقره/۱۶۳.
١١.کهف/۱۱۰؛ سوره انبیاء/ ۱۰۸؛ سوره فصلت/۶.
١٢.ص/۶۵.
١٣.شورى/١١.
١٤.مائده/٣٥.