باورش دشوار است كه چرا “شرك”(يعنى شريك قائل شدن براى آفريدگار)،بزرگ ترين گناه ،شمرده شده كه خداوند مى فرمايد آن را نخواهد بخشيد:”بى ترديد خداوند شرك به خود را نمی‌‌‌آمرزد؛ اما گناهان غير از آن را برای هرکس که بخواهد می‌‌آمرزد وآنکه به خدا شرک آورد به تحقیق گناه بزرگی را مرتکب شده است”(إِنَّ اللَّـهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّـهِ فَقَدِ افْتَرى إِثماً عَظيماً)١.در آيه اى ديگر چنين فردى را در افتاده به گمراهى عميق و بعيد،توصيف نموده است٢.آيا بزرگى اين گناه به خاطر آن نيست كه فرد دريچه عقل خويش را بسته و براى خالق بزرگ جهان،افراد يا اشياء حقيرى را شريك قرار داده است؟ كسى كه چنين كند بى ترديد مرتكب ظلم بزرگى به خود و جامعه اى كه در آن زندگى مى كند،شده است:”ياد كن هنگامى را كه لقمان به رسم موعظه به پسرش گفت:پسركم! براى خدا شريكى قرار مده ،همانا شرك، ظلمى بزرگ است”٣…
خدائى كه مقام والدين را بسيار سترگ قرار داده و احسان به آنها را در رديف عبادت خويش ذكر نموده و اطاعت نمودن از آنها و معاشرت معروف و نيكو با آنان را دستور داده ،فقط يك مورد را استثنا نموده و آن زمانى است كه تو را دعوت به شرك نمايند كه مى فرمايد در اين مورد از آنان اطاعت مكن (و إن جاهداك على أن تشرك بي ما ليس به علم فلا تطعهما و صاحبهما فى الدنيا معروفا)٤!
از مصاديق شرك،خواندن غیر خدا و عبادت براى غير خداست.قرآن مى فرمايد:”با خداوند،الاه و معبود ديگرى را نخوان كه در اين صورت،از عذاب شدگان خواهى بود(فَلا تَدْعُ مَعَ اللَّـهِ إِلهاً آخَرَ فَتَكُونَ مِنَ الْمُعَذَّبينَ)٥.در مساجد كه نماد عبادت و دعاست،،نبايد شرك ورزيد و كسى را جز خدا خواند(وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّـهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّـهِ أَحَداً)٦؛يعنى نمى توانيد و حق ندارید در مسجدها به جز الله، کسی دیگررا صدا بزنید وگرنه مشرک خواهید بود.در عبادت و دعا بايد فقط به سراغ كسي برويد كه آفريدگار شماست و قدرت اجابت دعاها و خواسته هاى شما را دارد و هميشه و همه وقت،صدا و دعاى شما را مى شنود و از دل و ضمير و باطن شما هم مطلع است و به شما نيز مهربان است؛ “بگو همانا فقط پروردگارم را می‌‌‌خوانم واحدی را شریک او نمی کنم”(قُلْ إِنَّما أَدْعُوا رَبِّي وَ لا أُشْرِكُ بِهِ أَحَداً)٧…
قرآن كريم براى آنكه مفهوم شرك را بطور روشن براى انسان ها ملموس نمايد مثال هايي آورده است:”آن چيزهايي را كه غیر از خدا می‌‌خوانید(و شريك خدا قرار مى دهيد حتى) مالک پوست هسته خرمائی هم نیستند! اگر بخوانیدشان دعای شمارا نشنوند و اگر بشنوند جواب تان را ندهند و روز رستاخیز (شما را تنها گذارند و) شرک شمارا انکار کنند وکسی مانند خدای آگاه، تو را خبر ندهد”٨؛مثال ديگر:”ای مردم مثلی زده شد به آن گوش دهید محققا کسانی را که غیر از خدا و پایین تر از او مى خوانيد هرگز نتوانند پشه (يامگسی) را خلق کنند و اگر چه برای آن اجتماع کنند و اگر مگس چیزی از ایشان برباید، نتوانند از او پس گیرند! طالب و مطلوب (خواننده و خوانده شده) هر دو عاجزند! قدر خدا را آنچه سزاوار عظمت اوست نشناختند، زیرا خدا توانای عزیز است”٩. و نتيجه را اينگونه اعلام مى نمايد:”اینان غیر از خدا چیزهائی را می‌‌‌پرستند که نه ضررى به آنها می رساند و نه سودی عایدشان می‌کنند و می‌گویند این ها شفیعان ما نزد الله هستند! بگو آیا خدارا از وجود چیزهائی با خبر می‌‌سازید که خداوند در آسمان‌ها و زمین سراغی از آنها ندارد! خداوند منزه است از آن چیزهائی که مشرکان شریک او قرار می‌دهند”١٠…ضمناً براي آگاه سازى گروهى از مسيحيان كه عيسى و مادرش را شريك قرار داده و عبادت مى كنند اين گفتگو را آورده است:”(سورهٔ مائده-آیهٔ ۱۱۶) «و خداوند گفت: ای عيسى بن مريم! آیا تو به مردم گفتی که من و مادرم را به غیر از الله به خدایی بگیرند؟(عيسى) گفت: ستودن برازنده توست، خود را جایز نمی‌بینم سخنی بگویم که در خور آن نیستم. اگر چنین چیزی گفته بودم بدان آگاه می‌شدی. تو به آنچه در نفس من است آگاهی و من به آنچه در نفس توست بی‌اطّلاع، توئی دانای نهان ها”١١…
————-
١.نساء/٤٨.
٢.نساء/١١٦.
٣.لقمان/١٤.
٤.لقمان/١٦.
٥.شعراء/٢١٣.
٦.جن/١٨.
٧.جن/٢١.
٨.فاطر/١٣و١٤.
٩.حج/٧٣.
١٠.يونس/١٨.
١١.مائده/١١٦.