آيه تطهير

 

 

مهم ترين آيه اى كه بر عصمت اهل بيت پيامبر(ص) از هرگونه گناه و اشتباه دلالت مى كند و آنان را شايسته مقام امامت مى گرداند،آيه تطهير است. زيرا كسانى شايسته خلافت پيامبر و امامت مسلمين هستند كه به ضمانت خداوند معصوم از خطا و گناه باشند.آیه تطهیر:”همانا خداوند مي‌خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بيت دور كند و شما را كامل و تمام پاك و مطهر سازد(اِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً)١.آیه تطهیر اين آيه گویای فضیلتی بی نظیر برای اهل بيت است و هيچكس ديگرى را ياراي رسيدن به اين مقام نيست. ائمه، هماره به این آیه مباهات کرده و آن را دلیل حقانیت خود بيان مى نمودند.اميرمومنان(ع) در روز شورا با توجه به این آیه فرمود: شما را به خدا قسم مي ‌دهم، آيا در ميان شما کسي هست که آيه تطهير درباره او نازل شده باشد،آن هنگام که پيامبر خدا(ص)من و فاطمه و حسن و حسين را زير عباي خيبري گردآورد و گفت: خدايا! اين‌ ها اهل بيت من هستند،پس رجس و پليدي را از ايشان دور و پاک و مطهرشان گردان. اعضاي شورا همگي جواب دادند: نه!٢؛امام مجتبي(ع) نيزهم پس از صلح تحميلي با طاغوت شام، در سخنراني خود در حضور معاويه ضمن برشماري فضايل و کمالات خاندان خود، به آيه تطهير كه در شأن خاندان او نازل شده، اشاره کرده است٣…

آيه تطهير را بزرگان اهل سنت به طرق مختلف نقل كرده اند:پيامبر(ص)،على و فاطمه و حسن و حسين را در كنار خويش و در زير يك بالاپوش و عبا گرد آورده و آيه تطهير را در باره آنان تلاوت مى كند٤.بر اساس این روایات، پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در روز‌های زیادی آن هم هنگام نماز که ازدحام زیاد بوده به در خانه حضرت علی و حضرت فاطمه و امام حسن و امام حسین علیهم‌السّلام می‌آمد و این چهار نفر را با عنوان «اهل‌البیت» ندا می‌کرد و سپس آیه تطهیر را خطاب به آنها تلاوت می‌ نمود٥ تا روشن سازد که مراد از اهل‌البیت در آیه مذکور اینان هستند، براساس روایت اخیری که نقل شد، پیامبر اکرم (ص)این کار را بيش از هزار بار تکرار کرد تا برای هیچکس جای شبهه‌ای باقی نماند که مراد از اهل‌البیت در آیه تطهیر، اين چهار نفرند٥.تعبير «يُطهّركُم» در پى «لِيُذهِبَ عَنكُم‌الرّجسَ»، تأكيدى بر طهارت و پاكيزگى به دنبال دور شدن پليدى‌ها است و «تَطهِيرًا» كه مفعول مطلق است نيز تأكيدى ديگر براى طهارت به شمار مى‌رود. «الرِجسَ» كه با الف و لام جنس است، هرگونه پليدى فكرى و عملى اعمّ از شرک، کفر، نفاق و جهل و گناه را در برمى‌گيرد٦… 

معدودى از مفسران به خاطر سياق اول آيه،اين آيه را در مورد همسران پيامبر گفته اند كه علاوه بر انبوه روايات ياد شده كه خلاف اين قول است،از نظر ادبي هم صحيح نيست ، زیرا اگر منظور فقط همسران پیامبر باشد، باید به جای «عَنکُم»، «عَنکُنَّ» و به جای «یُطَهِّرَکُم»، «یُطَهِّرَکُنَّ» می‌آمد! اما این سخن كه آیه در شأن اصحاب کساء نازل شده، در میان شیعیان به حد تواتر رسیده است٧. در کتاب‌های اهل سنّت نیز روایاتی وجود دارد٨.علاوه بر این، از امامان شیعه احادیثی نقل شده است که بنا بر اساس آنها، اهل بیت عليهم السلام علاوه بر پنج تن ياد شده، دیگر امامان شیعه نیز هستند٩. در معناى رجس نيز اين معانى گفته شده: گناه، فسق، شیطان، شرک، شک، بخل، طمع، هوای نفس و بدعت١٠.عالمان و مفسران شیعه ، پاک کردن اهل بیت از رجس را به معنای عصمت از گناهان و توفیق طاعت دانسته‌اند١١…
 
اما در شمول اهل بيت به ديگر امامان پيامبر اكرم (ص) فرمود: “مـن، عـلي، حسن و حسين و نه تن از اولاد حـسين، مـطهر و مـعصوم هستيم١٢؛و فرمود: امامان پس از من (مانند) عدد نـقبا (و رهـبران) بني‌اسرائيل دوازده‌ نفرند‌ كه همه آنها امـين، پرهـيزگار‌ و معصوم‌ انـد١٣.بعضى از امامان نيز به آيه تطهير،احتجاج كرده اند،همچون حضرت اميرالمؤمنين علي (ع) كه فرمود:” همانا خداوند عزوجل ما اهل بيت را برتري بخشيده است و چگونه چنين نباشد، در حالي كه خداوند‌ ـ عزوجل‌ ـ در‌ كتاب خود مي‌ فرمايد: خدا فقط‌ مي‌خواهد‌ پليدي‌ را از شـما اهـل بيت دور كنـد و شما را كاملاً پاك سازد، پس خداوند ما را از زشتيها (و گناهان) ظاهري و باطني‌ تطهير‌ فرموده‌ است و ما بر راه حق هستيم”١٤.امام‌ زين‌ العابدين‌ (ع) به آيه تطهير در برابر طعن پيرمردي به هنگام ورود اسراي كربلا به شهر‌ دمشق‌ نيز احتجاج نمود و خود را مصداق اهل بيت مورد اشـاره‌ در‌ آيه تطهير شمرد١٥…

—————–

١.احزاب/٣٣.

٢.نور الثقلین،ج٤،ص٩١. 

٣. امالی،طوسی،ص٥٦٥. 

٤.صحيح مسلم،ج٤،ص١٨٨٣؛سنن ترمذى،ج٥،ص٦٩٩؛مسند احمد بن حنبل،ج١٠،ص١٩٧ح٢٦٦٥٩و…

٥.سنن ترمذى، كتاب التفسير،ج٥،ص٣٥٢،ح٣٢٠٦.

٦.طباطبائى،الميزان،ج١٦،ص٣١٢.

٧. تفسير فرات كوفى،ص٣٣١-٣٤٠؛تفسير تبيان،ج٨ص٣٣٩؛مجمع البيان،ج٨،ص٥٦٠و…

٨.سنن ترمذى،ج٥،ص٣٥١؛حاكم نيشابورى،المستدرك على الصحيحين،ج٢،ص٤٥١؛تاريخ بغداد،ج١٠،ص٢٧٨.

٩.كافى،ج١،ص٤٢٣؛احتجاج،ج٢،ص٣٤؛آية التطهير،بهية مبتكرة،ص١٤١-١٤٦.

١٠.صدوق،معانى الاخبار،ص١٣٨؛آلوسي،روح المعانى،ج٢٢،ص١٢.

١١.مفيد،المسائل العكبريه،ص٢٧؛الصوارم المهرقة فى نقد الصواعق المحرقه،ص١٤٧و١٤٨؛الميزان،ج١٦،ص٣١٣.

١٢.صدوق، عيون اخبار الرضا(ع)، ج١،ص٦٤،ح٣٠.  

١٣.صدوق،امالى،ص٤٦٧؛بحارالانوار،ج٢٥،ص٢١٣؛كافى،ج٢،ص١٨٢و٤٠٠؛تفسيرالبرهان،ج٦،ص٢٦٠.

١٤.طوسى،امالى،ص٥٦٤؛بحارالانوار،ج١٠،ص١٤١؛بحرانى،غاية المرام،ج٣،ص٢٠٦؛البرهان،ج٦ص٢٦٩.

١٥.صدوق،امالى،ص١٤١؛بحارالانوار،ج٤٥،ص١٥٥.

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *