خداوند بعضى از بندگان خويش را نعمت بخشيده و گرامى داشته است.اينان كيانند كه خداوند آنان را به إنعام خويش مفتخر نموده و در كتاب خويش ياد كرده است؟ قرآن كريم آنها را اين چنين معرفى مى نمايد:“و کسانی که از خدا و پیامبر اطاعت کنند، در زمره کسانی خواهند بود که خدا ایشان را گرامی داشته است از :پیامبران (انبياء)و راستان(صديقان) و شهیدان(شهدا) و شایستگان(صالحان)؛ و نیکو همدمانى(حَسُنَ اولئك رفيقاً) هستند”!(و من یُطِعِ اللهَ و الرسول فأولئک مع الذین أنعم الله علیهم من النبییّن و الصدّیقین و الشهداء و الصالحین و حسن أولئک رفیقا)١.مصاديق اين يادشدگان چه كسانى هستند؟ افراد خاصى مورد نظر بوده يا به طور كلى از اين گروه ها ياد شده است؟ به سراغ روايات مى رويم تا توضيحاتى اضافه تر بيابيم و اگر مصاديقى براى آنها ذكر شده با آنها آشنا شويم…
حذیفة بن یمان گويد:روزی بر رسول خدا(ص) وارد شدم که تازه آیه «اولئک الذین أنعم الله علیهم من النبيين و الصديقين و الشهداء و الصالحين و حسن اولئك رفيقا» نازل شده بود. آن حضرت آيه را بر من قرائت نمود. آن گاه گفتم: ای پیامبر خدا ـ پدر و مادرم به فدایت ـ اینان کیانند؟ همانا من خداوند را نسبت به ایشان پرمهر و محبت یافتم. فرمود: ای حذیفه مراد از «پيامبران» که خدا آنها را گرامی داشته است، من هستم؛ من اولین در نبوت و آخرین آنها در مبعوث شدن می باشم. منظور از «راستان» علی بن ابی طالب است. هنگامی که خدا مرا به رسالت مبعوث کرد او اولین تصدیق کننده من بود. مقصود از «شهيدان» حمزه و جعفر، و مراد از «صالحان» حسن و حسین دو آقای جوانان بهشت و منظور از «حَسُنَ أولئک رفیقا» مهدی در زمان [ظهورش] مى باشد٢…
در مصادر شیعی در ذیل آیه، هم در شأن نزول و هم مصاديق آن بحث شده و هشت روایت تفسیری از پیامبر(ص) و ائمه هدی(ع) نقل شده است که تأویل این آیه شریفه را درباره امامان(ع) دانسته اند. از بین این روایات، دو روایت تصریح به نام امام مهدی(ع) دارد که به نقل یکی از آنها می پردازیم٣.در اصول کافی و تفسیر فرات کوفی حدیثی طولانی از امیرالمؤمنین(ع) نقل شده که ضمن تأویل آیه مورد بحث درباره ائمه(ع)، امام مهدی(ع) را به عنوان یکی از هفت فرد افضل اهل بهشت معرفی کرده است. جهت اختصار به بخش هایی از این روایت که مورد بحث ما است اشاره می کنیم:حضرت علی(ع) فرمود:”بهترین مردم در روزی که خداوند آنها را جمع می کند، هفت نفر از فرزندان عبدالمطلب هستند که فضیلت و برتری آنان را جز کافر و جاحد، کسی انکار نمی کند:برترین انبیا، محمد(ص) است؛برترین اوصیا، وصی محمد(ص) می باشد؛ برترین شهدا، حمزة بن عبدالمطلب و جعفربن ابی طالب هستند؛نيز دو سبط (پیامبر) حسن(ع) و حسین(ع) [جزو برترین های روز قیامت اند] و مهدی(ع) که خداوند او را از اهل بیت قرار داده است [هفتمین آنهاست] سپس این آیه را تلاوت فرمود: «و من یطع الله و الرسول فاولئک مع الذین أنعم الله علیهم٤…
در روایات تفسیری اهل سنت نيز چنانچه در شواهد التنزيل حسكانى آمده، چهار روايت ،مصداق آن را ائمه عليهم السلام برشمرده است كه نمونه آن در بالا ذكر گرديد.در مورد رفاقت و همدمی اگرچه ممكن است در ظاهر ارتباطى با حضرت مهدى(ع)نداشته باشد اما احتمال دارد منظور این باشد که در دوران رجعت یعنی پس از ظهور آن حضرت این رفاقت و همدمی محقق شود، چنانچه دو روایت از روایات یاد شده نیز تصریح به «مهدی در دوران ظهورش» دارند.همچنین افضلیت و برتری امام حسن و امام حسین(ع) بر حمزه و جعفر در بین شیعه قطعی است؛ اما تقدم ذکر نام آن دو بر حسنین(ع) در این روایات، دلیل بر برتری حمزه و جعفر نیست بلکه چون در زمان صدور این روایات، حسنین(ع) شهید نشده بودند، بنابراین لفظ «الشهداء» بر حمزه و جعفر اطلاق شده است.در مجموع دلالت روایات تفسیری فریقین مبنی بر تأویل آیه مورد بحث درباره ائمه معصومین(ع) روشن و واضح است و ظهور آیه شریفه نیز آن را تأیید می کند. همچنین مسند بودن شش روایت از روایات فریقین نیز مؤید دیگری بر صحت این تأویل است…
