هرچه تلاش كني تا رنگ لباسي را كه ديروز پوشيده يا اتوبوسي كه سوار شده بودي راعوض كني ، موفق نخواهي شد! گذشته هايت ، هرگز باز نخواهند گشت و چون به آنها نگاه مي كني گاهي حسرت و افسوس،گاهي ندامت و پشيماني، گاهي غفلت و خطا و به ندرت گاهي احساس رضايت خواهي داشت.گذشته ها، يك سرمايه خرج شده و تمام گشته است.خوشا به حال كسي كه از اين سرمايه ، استفاده خوبي كرده و بهره اي اندوخته باشد…
اگر گذشته ها باز نمي گردند و قابل تغيير نيستند آيا نمي توان براي آنها كاري كرد؟ اهل تجربه مي گويند بله مي توانيد.اولاً از آنها براي آينده تجربه بسازيد؛ دوم براي جبران خطاها اقدام كنيد و از خدا و مردم حلاليت بطلبيد؛ سوم اگر توفيقاتي داشته ايد خدا را سپاس گوئيد و براي ادامه آن برنامه ريزي كنيد؛چهارم به ديگران آگاهي بدهيد تا از گذشته شما عبرت گيرند و استفاده كنند و پنجم آن را فراموش نكنيد تا دوباره غفلت ها و خطاها تكرار نشود…
اما دانستن و انديشيدن در گذشته هاي ديگران هم مي تواند براي ما مفيد باشد.ماهم در معرض همان رويدادها و حوادثي هستيم كه ديگران در گذشته ها با آن روبرو بوده اند.سرگذشت آنها را پي بگيريم و از سرنوشت آنها عبرت اندوزيم.عاقل آنست كه از يك سوراخ دوبار گزيده نشود.اميرمومنان (ع) به فرزندشان مي فرمايند”اگرچه عمر درازي نداشتم تا گذشتگان را ببينم اما در تاريخ آنان چنان دقيق شدم كه گوئي يكي از آنان شدم و حوادث را ديدم و تجربه اندوختم”و به اصطلاح ، گذشته را مي توان چراغ راه آينده نمود.
بهترين گذشته هايي كه بتوانيد به آن افتخار كنيد، گذشته اي است كه به تعليم و تعلم پرداخته باشيد؛به هدايت كسي اقدام كرده باشيد؛ ايتام آل محمد(ص)را دستگيري كرده مانع گرفتاري آنان در دام گمراهان شده باشيد؛حقي را به پا كرده باشيد؛معروفي را ترويج و از منكري جلوگيري نموده باشيد؛و از همه بالاتر دست مردم را در دست امام و مولاشان گذاشته نام و ياد و راه صاحب الزمان(عج)را تبليغ و در خدمتگزاري به آستانش،سرمايه عمر و جواني و ميانسالي و كهنسالي خود را صرف كرده تا لبخند رضايت ارباب را در پيشاني “گذشته” خود،حك نموده باشيد…