علي رغم اينكه دين براي رسيدن به معرفت،راه آسان و همگانى تعقل و تعليم و تبعيت از وحى را توصيه كرده است، عده اى راه دشوار و غيرطبيعى و پر خطرى به نام رياضت را براي كشف و شهود حقيقت از سوي خويش اختراع كرده اند و آن را تنها راه درست شمرده اند! اصول رياضت بر پرهيز از چهار نياز اساسي انسان يعنى خوردن و سخن گفتن و آميزش و معاشرت است كه چهار ترك (ترك غذا و اكتفا به حداقل آن-سكوت و ترك سخن-ترك آميزش جنسي و انزوا و ترك معاشرت با مردم) نام گرفته است و معتقدند با فشار بر نفس و ترك اين خوهاي حيوانى،چشم فرد باز مى شود و مطالب براي او مكشوف مى شود و واقعيات را شهود مى كند.اين شيوه كشف حقيقت كه مبتنى بر رياضت است از سوي بعضى از معتقدان به آن همچون غزالى،تبيين شده و بر آن ،راه تصوف و عرفان نام نهاده اند…
اما واقعيت اين است كه اين راه رياضت نه ريشه و مستندي در كتاب خدا دارد و نه در سيره پيامبر و معصومين عليهم السلام ، سابقه اي از آن مى توان نشان داد.بعلاوه به فرض كه اين راه هم يكي از راه هاي كشف حقيقت باشد آفات و معايبى دارد كه قابل اغماض نيست:نخست آنكه قابل توصيه به همگان نمى باشد و جز معدودي توان رياضت كشيدن ندارند؛ ثانياً به فرض كه چيزى بر اثر رياضت بر كسي مكشوف شود براي خودش حجت است و براي ديگران حجت نيست؛ ثالثاً فشار بر نفس بر اثر رياضت ، آفاتى چون بيماري و اختلال روانى بدنبال دارد كه بسيارى را به نتيجه نمى رساند و رابعاً هر كشفى بايد با معيارهائى سنجيده شود تا معلوم شود القائات شيطانى نيست (چون سالك ممكن است كشفى را الهام الاهى بداند در حاليكه القاء شيطانى است)لذا اين راه اصلاً قابل اعتماد نيست.
سابقه ریاضت‌گرایی که مبنای آن پرهیز از لذائذ برای تزكيه نفس و دريافت الهامات است را مى توان از هزاران سال قبل در مکاتبى، چون آئين بودا،آئين هندو،آئين جين يا تصوف نشان داد و ربطي به اسلام ندارد كه بعضى متصوفه خواستند به اسلام نسبت دهند.بر عكس در اسلام و ديگر اديان ابراهيمى رياضت نكوهش شده و بر تقوا و پروا پيشگى تأكيد شده است.يقيناً بايد گفت هيچ حقيقتى نيست كه در وحى و شريعت نيامده باشد تا نياز باشد براي آن رياضت كشيد.ضمن آنكه وقتى به مكشوفات ادعائى اين افراد مراجعه مي كنيم آنها را مخالف صريح معارف دينى مي يابيم همچون بحث وحدت وجود و موجود و همه خدائى و تجلي خدا در همه چيز و اعتقاد به جبر و انتساب افعال اختياري به خدا وعاقبت بخيري صالح و طالح و توجيه كفر و شرك و مدح شيطان و صدها شبيه آن…
واقعاً بايد به شيطان آفرين گفت كه چطور راه ضلالت را براي عده اي،به نام هدايت و معرفت و عرفان جلوه داده و آنها را مى فريبد:هم آنها را از راه دين بيرون مى برد،هم به زحمت رياضت مبتلا مى كند ،هم القائات خودش را به نام الهامات ربانى به آنها قالب مى كند؛ هم از پيروي ثقلين(قرآن و اهل البيت عليهم السلام)كه تنها مسير هدايت اند باز مى دارد و هم اين افراد را براي عوام به عنوان مردان خدا و عارف جا مي زند تا با پيروي از ايشان از راه دين دور شوند.متاسفانه شاهديم اين روزها ،نقل مطالب متصوفه و افراد منسوب به اين نوع عرفان در رسانه ها و سخنرانى ها و كتاب ها رايج شده به نوعى كه معارف قرآن و اهل البيت عليهم السلام، مهجور و متروك مانده است…