يكي از جلوه هاي زيباي رحمانيت و مهربانى خداوند،اعطاي توفيق به ما در انجام امور خير و حسنات است.بلي ما آزادانه و از روي اختيار،فعل خير را انجام مى دهيم اما اوست كه دواعى و موجبات و زمينه هاى آن كار خير را براي ما به نوعى فراهم مى آورد كه موفق به انجام آن كار بشويم. در واقع گوئى غيرمستقيم در انجام آن حسنات به ما كمك مى كند و ما را به انجام آن كارها موفق مى دارد.اين كار خدايي،توفيق نام دارد و تنها از خدا بر مى آيد(وما توفيقى إلّا بالله).اين كمك و معاونت و مساعدت،از آثار عبوديت و بندگى است كه نصيب بندگان شكرگزار مى شود…
توفيق ، الهام كار خير و كمك به انجام و نجاح در آن است و ما در دعاها هماره از خدا مى خواهيم: خدايا ما را به انجام اموري كه دوست مى داري و از آن خشنودي ، موفق بدار(اللهم وفّقنا لما تحبّ و ترضىٰ).مثل آنكه شما از فرط محبت به فرزندتان زمينه هائى فراهم مى آوريد كه او به سوي كار خير برود و تا آنجا هم كه مى توانيد موجبات انتخاب و انجام آن كار را برايش آماده مى نمائيد.بدين ترتيب هم مهربانى خود را نشان داده ايد و هم مجبورش نكرده ايد و او به اختيار خويش اما با كمك و زمينه سازي هاي شما به انجام آن كار موفق مى گردد. توفيقات الاهى از نشانه هاى بارز الطاف او به بندگان به شمار است.به فرموده حضرت امير(ع) همه كارهاي خير به توفيق خداست و هيچ كار نيك و خيرى نيست كه ما انجام دهيم و نشانه اى از توفيق الاهى در آن نباشد…
نقطه مقابل توفيق، خذلان است.خذلان در لغت ترك مساعدت و یاریِ کسی و رها كردن او به حال خودش مى باشد و در مورد كسى به كار مى رود كه بخاطر بعضى رفتارهاي ناشايست ، از كمك خدا محروم گشته و به خود واگذاشته شده و هيچكس نيز توانائي كمك به او را ندارد(وَإِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ). چنين كسي كه با اضلالات شيطان مخذول شده در قيامت نيز شيطان كمكى به او نكرده و توسط هماو مخذول و رها خواهد شد( وَکانَ الشَّیطانُ لِلْاِنْسانِ خَذُولا).هم در توفيق و هم خذلان،اختيار آدمى و آزادي او در انتخاب،وجود دارد اما در توفيق، مساعدت و معاونت خداوند هست اما در خذلان،اين مساعدت نيست و او به خودش وانهاده و رها مى شود…
اعمالی که موجب خذلان مى شود و سلب توفیق الهی را برای انسان در پی دارد عبارتند از :تعلق خاطر به غیر خدا ،ارتکاب و آشکار کردن گناه ،ترك امر به معروف و نهي از منكر و خلف وعده و ترك ياري مومن در صورت توانائى و سپرى كردن عمر در طلب دنيا و در رأس همه اينها،ترک یاری امير مومنان علیه‌السلام است چنانكه در دعاي پيامبر اكرم(ص) در روز غدير پس از معرفی آن حضرت برای جانشینی خود فرمودند:خدايا:مخذول ساز رها كنندگان و ياري نكنندگان او را( وَآخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ)…امروز هم اگر كسي ،نصرت و ياري فرزند او يعنى صاحب الزمان سلام الله عليه را وانهد،مشمول همان دعا شده و مخذول مى گردد و برعكس اگر او را ياري كند مشمول اين دعاي پيامبر (ص) مى شود كه در همان غدير فرمود(وانصر من نصره) و بدين ترتيب همه توفيقات الاهى نصيبش مى شود…