مى خواست به سفر حج برود به دوستان گفت:اگر بدى كردم يا حقى از شما ضايع نمودم مرا حلال كنيد … يكى از دوستان گفت: اين سفر تو كه كوتاه است و ان شاء الله بزودى باز مى گردى؛بيائيم براى سفر آخرت كه بازگشتى ندارد،همديگر را حلال كنيم زيرا پيامبر(ص)فرمود:”کسی که ظلمی به کسی کرده باید از او حلالیت بطلبد قبل از آنکه به دیاری منتقل شود که دینار و درهمی در آن وجود ندارد و اگر دسترسی به او ندارد،برای او طلب استغفار نماید١”؛ .نيز فرمود:”شخصی که به کسی ظلم کرده از خدا براى او طلب استغفار و بخشش کند زیرا این استغفار، کفّاره عمل بد اوست٢”…و نيز شايسته است كه اگر كسى از انسان حلاليت خواست،او را حلال كند كه اين حلال كردن ،پاداش عظيمى نزد خدا دارد.حسن بن خنیس گوید به امام صادق علیه السلام عرض کردم عبدالرحمن ابن سیابه از مردی طلبی داشت و او از دنیا رفت و من با او صحبت کردم تا حقش را حلال کند. ولی او خودداری کرد حضرت فرمود: “وای بحالش آیا نمی داند که به هر یک درهم ده برابر ثواب می گیرد اگر حلال کند؟ و اگر حلال نکند فقط در برابر هر درهمی که طلبکار است حق یک درهم را دارد٣”…
دوست ديگرى گفت:بگذاريد داستان جالبى در اهميت حلاليت بگويم:علی بن یقطین كه یكى از یاران امام كاظم(ع) بود و به دستور امام در دستگاه هارون كار می كرد، عازم سفر حج گردید، خواست در مدینه امام را زیارت كند، امام به او اجازه ملاقات نداد و فرمود: «امسال حج تو قبول نمی شود، چون تو ابراهیم شتربان را، در محل كار خود نپذیرفته ای خدا هم تو را نمی پذیرد» . علی بن یقطین بسیار ناراحت شد، از مدینه به كوفه برگشت و به سراغ آن شتربان رفت و در خانه او را كوبید و صورت خود را روی خاك گذاشت و به آن شتربان گفت: با پای خود صورتم را لگدمال كن. شتربان قبول نمی كرد، تا با اصرار او صورت اين وزیر ، كه به مسلمانی توهین كرده بود، زیر پاى شتربان قرار گرفت و او می گفت: «اللّهم اشهد» يعنى خدایا شاهد باش كه دارم توهین خود را جبران می كنم. سپس به مدینه برگشت و امام كاظم علیه السلام او را پذیرفت٤”…
و ادامه داد:بهترين حلاليت خواهى را مى توان از پيامبر(ص)آموخت:اواخرعمردرحالی که بیماربود و سرش را با پارچهاى بسته بود ۲نفر(حضرت على و فضل بن عباس )زیر بغلش را گرفته بودند وارد مسجد شد و روى منبر قرار گرفت و شروع به سخن فرمود و گفت: مردم! وقت آن رسیده است که من از میان شما بروم. اگر به کسى وعدهاى دادهام که انجام نداده ام آمادهام انجام دهم …و فرمود: هر کسى حقى بر گردن من دارد برخیزد بگوید، زیرا قصاص در این جهان آسان تر از قصاص در روز رستاخیز است.در این موقع، «سوادة بن قیس» برخاست و گفت: موقع بازگشت از نبرد «طائف» در حالى که بر شترى سوار بودید، تازیانه خود را بلند کردید که بر مرکب خود بزنید، اتفاقا تازیانه بر شکم من اصابت کرد.من قصاص می خواهم. پیامبر دستور داد همان تازیانه را از خانه بیاورند. سپس پیراهن خود را بالا زد تا «سواده» قصاص کند.یاران رسول خدا با دلى پرغم و دیدگانى اشکبار و گردنهایى کشیده و ناله هایى جانگداز شاهد ماجرا بودند.ناگهان دیدند “سواده ” بدن پیامبر را مىبوسد. در این لحظه، پیامبر او را دعا کرده، گفت: خدایا! از «سواده» بگذر، همان طور که او از پیامبر اسلام درگذشت٥…
حلاليت طلبى از كسى كه از دنيا رفته است،اول كسب رضايت از ورثه اوست و اگر مقدور نيست،باید توبه واقعى کند و براى آن شخص طلب مغفرت نماید و با انجام کارهای نیک مثل دعا و صدقه و … این حق را برطرف کند. اين مغفرت خواهى،بسيار مؤثر است چنانكه در روايت آمده:”اگر کسی برای مؤمنین و مؤمنات طلب مغفرت کند، خداوند به عدد هر مؤمنی که از هنگام خلقت آدم تا قیامت خلق میکند، برای او سه چیز در نظر میگیرد؛ برایش حسنه مینویسد و از گناهانش میکاهد و بر مقامش میافزاید٦».خواندن دعاى روز دوشنبه نيز در همين زمينه توصيه شده است:خدایا از تو خواهانم در باره ستمی که به بندگان تو کردم و حقی که بر من دارند؛ پس هر بنده ای از بندگانت،هر مرد و زنى از مردان و زنان که مظلمه ای از او بر من است که ستمی بر او کرده ام در جانش یا در عرض و آبرویش یا در مالش یا در حق خانواده اش و فرزندش؛ و بدگوئی او را کرده ام یا تحمیلی بر او بسبب خواهش یا هوس یا تکبر یا خشمی یا خودنمائی یا عصبیت نموده ام؛ غایب باشد یا حاضر، زنده باشد یا مرده و دستم از اداى آن كوتاه و از جبران و حلاليت خواهى ناتوان باشم ،پس ای کسی که مالک حاجت هائی و در اراده تو همه حاجت ها مستجاب است،از تو می خواهم که درود فرستی بر محمد و آل محمد واینکه راضی کنی او را از من به هرگونه که خواهی؛ و به رحمتت مرا ببخشی زیرا آمرزیدن از تو چیزی کم نمی کند و بخشیدن ضرری به تو نمی رساند؛ ای مهربان ترین مهربانان٧…
١. مدينة البلاغة، ج٢ص٢٢
٢. وسائل الشيعه، ج١١ص٣٤٣
٣. همان،٥٤٨ب١٣
٤.سفینة البحار، ج٢ص٢٥٢
٥. الأمالی، ص ٦٣٤
٦.بحارالانوارج ٩٠ص٣٩١
٧.مفاتيح،دعاى روز دوشنبه