برايش سوال بود چطور خداوند از يكطرف مى فرمايد حسابرسى بسيار دقيق است و اگر كسى حتى ذره اى كار خير يا شر انجام دهد آن را ناديده نگرفته و پاداش و جزاى آن را مى دهد و از سوى ديگر موضوع حبط اعمال را در قرآن مطرح نموده و كار نيك عده اى را باطل اعلام مى نمايد؟ موضوع را در نشست مطرح نمود تا پيرامون آن بحث شود.خلاصه اينكه آيا حبط اعمال با عدل الاهى سازگار است؟ مسعود گفت:سوال خوبى است؛من با يك مثال آغاز مى كنم.گاهى اوقات سيب يا ميوه ديگرى خريده ايد كه خيلى ظاهر خوبى دارد اما وقتى آن را مى شكافيد،مى بينيد كرم زده و آفت دار است و بايد به زباله دانى انداخت.اين آفت زدگى را حبط عمل مى نامند.آفت ، گاهى همه محصول يك باغ را از بين مى برد چنانكه كفر و ارتداد،همه اعمال صالح انسان را پوچ مى كند و چنانكه ريا،موجب به هدر رفتن يك عبادت مى شود ؛گوئى فضله موش به داخل ظرف غذا افتاده و كل غذا را آلوده كرده است…
مسعود ادامه داد:بگذاريد موضوع را در قرآن دنبال كنيم:خداوند،در قرآن در چند نوبت اعمال کسانى که از دین خود برگشته و در حال کفر از دنيا مى روند را باطل دانسته است(و مَن یَرتَدِد مِنکُم عَن دِینهِ فَیَمُت و هُو کافرٌ فَأولـئکَ حَبِطَت أَعمـالُهُم فِى الدُّنیا والأَخِرَةِ و أُولئِکَ أَصحابُ النّارِ هُم فیها خالدون١) و در مورد آبادانى مساجد توسط مشركان و كافران مى فرمايد،اين كارشان مشمول حبط است زيرا ایمان به خدا، شرط ثواب و پاداش عمل صالح معرفی شده و شرک و نافرمانى از خدا و رسول ،عامل بطلان اعمال ، اعلام شده است حتى اگر كارى با ظاهر خوب مثل ساخت و تعمير مساجد باشد(مَا کانَ لِلمُشرِکینَ أَن یَعمُروا مَساجِدَ اللّهِ شاهدینَ عَلى أَنفُسِهم بِالکُفرِ أُولـئکَ حَبطَت أَعمالُهُم٢). گاهى هم اعمال كافران را به خاكسترى تشبيه مى نمايد كه در وزش بادها پراكنده و نابود مى شود٣.همچنين كافرانى كه اقدام به قتل انبياء نمودند را مشمول حبط مى داند(إِنَّ الَّذینَ یَکفُرونَ بِایتِاللّهِ و یَقتُلونَ النَّبیّینَ بِغیرِ حَقّ … أولئـِکَ الَّذینَ حَبطَت أَعملُهم فِى الدُّنیا والأَخِرةِ٤).بنابراين،كفر آفت و عامل تباهی عمل است(و مَن یَکفُر بِالایمانِ فَقَد حَبِطَ عَملُهُ و هُو فِى الأَخِرةِ مِن الخاسِرین٥)…
امير گفت:ديگر چه كسانى مشمول حبط عمل هستند؟مسعود:منافقان هم در همين رده كافران قرار مى گيرند و اعمالشان مشمول حبط است زيرا آنان در اصل و درون خود، ایمان به پروردگار ندارند و پیوسته در کار مومنان کارشکنی میکنند لذا تمام اعمال آنان تباه و باطل مىشود. خداوند در سوره احزاب پس از بیان کارشکنی منافقان در جنگ ،می فرماید:آنان ايمان نياوردند(لذا) خدا اعمالشان را باطل مى نمايد و اين براى خدا آسان است(أُولئِکَ لَم یُؤمِنوا فَأَحبَطَ اللّهُ أعمالَهُم و کانَ ذ لِک عَلَى اللّهِ یَسیرًا٦).امير پرسيد:آيا مومنان نيز مشمول حبط عمل مى شوند؟مسعود گفت:بله،مثلاً رياكار مشمول حبط عمل است و در روز قيامت به او گفته مى شود عمل تو باطل شد،برو و مزد خود را از كسى طلب كن كه براى او كار كردى! همچنين كسانى كه در حضور پيامبر(ص)صداى خود را بالا برده و بى احترامى مى نمايند نيز مشمول حبط عمل معرفى مى فرمايد٧.همچنين منت و آزار پس از انفاق و صدقه موجب ابطال عمل است٨.بعضى عوامل مثل كبر و عجب، ستم به كارگر، بى اعتنائى به نماز و ترك آن، سرپيچى از فرمان خدا و پيامبر(ص)موجب ابطال عمل شمرده شده است…
مسعود،سپس با تاكيد ويژه اى گفت:يكى از مهمترين عوامل حبط اعمال، نپذیرفتن ولایت امیرالمؤمنین(ع)است كه در روایات بسیاری مطرح شده است. به اسناد متعدد و معتبر از رسول الله(ص) نقل شده که حضرت صراحتا فرمودند: یا علی اگر بندهای هزار سال خدا را عبادت کند و روز ها روزه بگیرد و شبها شب زنده داری کند و به اندازه کوه احد طلا و نقره داشته باشد و همه انها را در راه خدا انفاق کند و در بین صفا و مروه مظلوم کشته شود، اگر ولایت تو و فرزندان تو را نداشته باشد هیچ یک از اعمالش قبول نمیشود و حتی بوی بهشت هم به مشامش نمی رسد و نیز ولایت تو بدون برائت از دشمنان تو و دشمنان فرزندان تو پذيرفته نیست٩…
————-
١.سوره بقره،آيه٢١٧ ؛ محمد(ص)،٢٥-٢٨؛زمر/٦٥؛ انعام/٨٨و٦٨
٢.سوره توبه،آيه ١٧
٣.سوره ابراهيم،آيه ١٨و نيز:سوره محمد(ص)آیات ۱، ۸، ۹ و ۲۲
٤.سوره آل عمران،آيه ٢١و٢٢و١٠٣-١٠٥؛اعراف/١٤٧؛كهف/١٠٥
٥.سوره مائده،آيه ٥
٦.سوره احزاب،آيات١٨و١٩؛ و سوره توبه آيات٦٨و٦٩
٧.سوره حجرات،آيه ٢
٨.سوره بقره،آيه ٢٦٢
٩.مستدرک الوسائل ج۱ ص ۱۵۹ و ص ۱۶۲ ، کنزالفوائد ص ۱۸۵، مناقب ال ابی طالب ج۳ ص۲ ، التحصین ص ۵۳۹ ، شواهد التنزیل ج۱ ص ۵۵۴، کشف الیقین ص ۲۲۴ و ۲۲۶ ، مجمع النورین ص ۲۱۴ ، بحارالانوار ج ۲۷ ص ۱۹۹حدیث ۶۶ ، غایه المرام ص ۱۷ حدیث ۹ و ص ۴۴ حدیث ۴۸ اثبات الهداه ج۴ ص ۱۶۸