باور به معاد چه تغييرى در زندگى فردى و اجتماعى افراد ايجاد مى كند؛آيا فايده يا فوائدى براى اين باور مى توان شمرد؟ آيا عدم باور به معاد، زيان هائى براى انسانها در پى دارد؟امير با طرح اين سوالات گفت:بحث امروز و نشست بعدى را به اين موضوع اختصاص داده ايم.امروز به آثار فردى و نشست بعد به آثار اجتماعى باور به معاد مى پردازيم.دوستان شروع بفرمايند.سروش:من با يك مثال آغاز مى كنم:همه ما مى دانيم وجود پليس و دوربين هاى ناظر،چقدر در كاهش جرم موثر است؛وقتى انسانها خود را در تيررس نگاه كسي ببينند،نحوه رفتارشان متفاوت نخواهد بود بويژه وقتى آن ناظر، بسيار دقيق رفتارها را كنترل و ثبت نموده و پاداش و جزا بدهد؟ كسانيكه ايمان داشته باشند در معرض نگاه خدا هستند(ألم يعلم بأنّ الله يرىٰ١) و او حتى مثقال ذره اى كار نيك و بد را در معاد، ثواب و عقاب مى دهد٢، آيا وظائف خود را بهتر انجام نداده و خطاى كمترى نخواهند داشت؟معاد باورى پشتوانه اى براى تمام كمالات،فداكارى ها،ايثارها، مجاهدت ها ،شجاعت ها،تقوىٰ ها، استقامت ها و بردبارى هاست…
جواد هم در بحث مشاركت كرد:مجاهد معاد انديش، جان و سرمايه خويش را فدا مى كند زيرا منزلت و جايگاه عالى شهيد را نزد خدا و در بهشت مى داند؛چه نيرويى موجب مى شود انسان هوس هاى خود را رها كند؟اگر جزائى در كار نباشد چرا انسان زير بار تكليف برود؟ چرا همسر فرعون به هيچ قيمتى جذب كاخ و مال و طلاهاى فرعون نمى شود؟ زيرا او چشم به جاى ديگرى دوخته است:پروردگارا،خانه اى براى من نزد خود در بهشت بساز(رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ٣).باور به معاد و كيفرهاى روز قيامت، سركش ترين غريزه ى انسانى (غريزه ى جنسى) را مهار مى كند تا آنجا كه مرد جوانى چون يوسف را در برابر زن زيبا و در مكان خلوت، به تقوا و پاك دامنى مى كشاند٤. ايمان به معاد، روح دنياپرستى را كه خمير مايه ى تمام خطاها و جنايت هاست بى رنگ نموده و دنيا را به ابزارى براى رسيدن به كمال و سعادت تبديل مى كند.ايمان به معاد،براى فرد آرامش مى آورد زيرا وطن اصلى خويش را آخرت مى شمرد و از ناكامى هاى اين دنيا،فرو نمى ريزد.اعتقاد راستين به سراى آخرت، يعنى اطمينان به اينكه پايان دنيا پوچ و هيچ نيست و حيات هدفدار است و انسان به سوى يك زندگى جاويد مى رود…
سعيد هم گفت:علاوه بر آنچه دوستان گفتند، باور به معاد اين آثار را هم براى هر انسان به دنبال دارد:١.تقوىٰ.زيرا موجب مى شود هميشه خدا را به ياد داشته باشيد زيرا نزد او محشور خواهيد شد(وَاتَّقُواْ اللّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ٥)؛٢.عبادت و بندگى. قرآن از زبان مومن آل فرعون كه از راه دور آمد و قوم خود را به پيروى پيامبر فراخواند مى فرمايد:چرا كسى را نپرستم كه مرا آفريده است و [همه] شما به سوى او باز خواهيد گشت(وَمَا لِي لاَ أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ٦)؛٣.عمل صالح.باور به معاد و اميد به لقاى پروردگار در آخرت،فرد را به سوى انجام اعمال صالح سوق مى دهد(فَمَن كَانَ يَرْجُو لِقَاء رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا٧)؛٤.استقامت و بردباری در انجام وظایف با توکل بر خداوند.باور به معاد، مومنان را آماده همه گونه فداكارى و پايدارى مى كند.گزارش قرآن از تصميم ياران طالوت: “اما آنها که (معاد را باور داشتند و)میدانستند خدا را ملاقات خواهند کرد گفتند چه بسیار گروههای کوچکی که به فرمان خدا، بر گروههای عظیمی پیروز شدند و خداوند با صابران و استقامت کنندگان است”(قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلاَقُو اللّهِ كَم مِّن فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللّهِ وَاللّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ٨)”.
و ادامه داد:٥.پرهيز از ظلم به خلق خدا.اين سخن امير مومنان(ع) است:”سوگند به خدا اگر تمام شب را بر روی خارهای (جانگداز) سعدان به سر ببرم و یا با غل و زنجیر به این سو و آن سو کشیده شوم، خوشتر دارم تا خدا و پیامبرش را در روز قیامت در حالی ملاقات کنم که به بعضی از بندگان ستم و چیزی از اموال عمومی را غصب کرده باشم. چگونه بر کسی ستم کنم برای نفس خودم که به سوی کهنگی و پوسیده شدن پیش میرود و در خاک زمانی طولانی اقامت میکند؟٩”.٦.رفع حزن و ترس.آگاه باشيد كه بر دوستان خدا نه بيمى است و نه آنان اندوهگين مىشوند، همانان كه ايمان آورده و پرهيزگارى ورزيدهاند، در زندگى دنيا و در آخرت مژده براى آنان است وعدههاى خدا را تبديلى نيست و اين همان كاميابى بزرگ است( إِنَّ أَوْلِيَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ * الَّذِينَ آمَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَياةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ لاَ تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ١٠)؛و البته آثار فردى باور به معاد بيش از اينهاست كه به فرصتى ديگر وامى گذاريم…
———————-
١.سوره علق،آيه ١٤
٢.سوره زلزال،آيات٧-٨
٣.سوره ى تحريم، آيه ١١
٤.سوره ى يوسف، آيات٣٢-٣٧
٥.سوره بقره،آيه ٢٠٣
٦.سوره يس،آيات٢٠-٢٢
٧.سوره كهف،آيه١١٠
٨.سوره بقره،آيه ٢٤٩
٩.نهج البلاغه، خطبه ٢٢٤
١٠.سوره يونس،آيات٦٢-٦٤