در نشست قبل آثار فردى ایمان به معاد را گفتگو كرديم،اكنون به آثار اجتماعى آن بپردازيم.امير مهدى آغاز نمود: نخست قانون مدارى :جامعه اى كه معتقد به معاد است،خود را موظف به رعايت قوانين مى داند،زيرا عدم رعايت قوانين،تجاوز به حقوق ديگران است و مومن اجازه تعدى به حقوق ديگران را به خود نمى دهد زيرا بايد پاسخگوى اين تجاوز در روز معاد باشد.حتى اگر پليس و دوربين و ناظر هم نباشد او قانون را دور نمى زند زيرا خدا را ناظر مى داند و نمى خواهد حق الناسى بر گردن داشته باشد.دوم،مسئوليت اجتماعى است يعنى رسيدگى به ضعيفان و توانخواهان و نيازمندان كه شكرانه بازوى توانا/بگرفتن دست ناتوان است:”آنان به نذر وفا مىكنند و از روزى كه شرّش فراگير است مىترسند. و غذاى خود را با آن كه دوستش دارند، به بينوا و يتيم و اسير مىدهند. (و مىگويند:) ما براى رضاى خدا به شما طعام مىدهيم و از شما پاداش و تشكّرى نمىخواهيم. همانا ما از پروردگارمان، به خاطر روزى عبوس و سخت(يعنى قيامت)بيمناك وهراسناكيم(إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً١)…
سوم،ظلم ستيزى است.ظلم است كه ريشه جوامع را مى سوزد و رواج آن موجب فروپاشى حكومت هاست.كوچك ترين ظلم به خود و مردم در نگاه معادانديشان،قابل اغماض نيست.در زمان موسى وقتى ساحران به حقانيت موسى پى بردند ديگر حاضر نشدند در مقابل تهديدهاى فرعون به قتل و شكنجه،كوتاه بيايند: فرعون گفت: آیا پیش از آنكه به شما اذن دهم به او ایمان آوردید؟ مسلماً او بزرگ شماست که به شما سحر آموخته است، به یقین دستها و پاهايتان را به طور مخالف قطع میکنم و شما را از تنه های نخل به دار میآویزم و خواهید دانست مجازات کدام یک از دردناکتر و پایدارتر است! ساحران در پاسخ گفتند: سوگند به آن کسی که ما را آفریده هرگز تو را بر دلایل روشنی که برای ما آمده مقدم نخواهیم داشت هر حکمی میخواهی بکن! تو تنها در این زندگی دنیا میتوانی حکم کنی. ما به پروردگارمان ایمان آوردیم تا گناهانمان و آنچه را از سحر بر ما تحمیل نمودی ببخشاید و خدا بهتر و پایدارتر است. هر کس در محضر پروردگارش خطاکار حاضر شود آتش دوزخ برای اوست در آنجا نه میمیرد و نه زندگی میکند و هر کس با ایمان نزد او آید و اعمال صالح انجام داده باشد چنین کسانی درجات عالی دارند٢”…
و ادامه داد:چهارم ،مشاركت هاى اجتماعى در تقويت بنيادهاى جامعه است؛باورمندان به معاد آنجا كه كيان جامعه در خطر باشد زودتر از هرگروه ديگرى براى حضور و دفاع يا جهاد آماده مشاركت هستند:”کسانی که به خدا و روز جزا ایمان دارند هیچ گاه برای ترک جهاد (در راه خدا) با اموال و جانهاشان از تو اجازه نمیگیرند و خداوند پرهیزگاران را میشناسد. تنها کسانی از تو اجازه (این کار را) می گیرند که به خدا و روز جزا ایمان ندارند و دلهاشان با شک وتردید آمیخته است، آنها در تردید خود سرگردانند٣”.پنجم و ششم از آثار معاد انديشى،كاهش جرم و جنايت در جامعه و تقويت روح اميد به آينده و نشاط اجتماعى براى فعاليت هائى است كه رضايت خدا را به دنبال داشته باشد و آن خدمت به خلق خدا بويژه توانخواهان است.ازدياد خودكشى ها و بى انگيزگى ها را در جوامعى كه به رحمت الاهى اميدوار نيستند و روز بازپسين را باور ندارند،شاهد هستيم…پیداست که در یک اجتماع اگر همگان معتقد به معاد باشند و بدانند كه در نهايت باید پاسخگوی همه اعمال کوچک و بزرگ خود باشند -حتی اعمالی که از دید همگان مخفی مانده -در این صورت همه به قوانین احترام خواهند گذاشت و عمل خواهند نمود هر چه این ایده مستحکم تر باشد جامعه ایده آل تر و بهتر خواهد بود…
سعيد ضمن تشكر از امير مهدى گفت:اين آثار و آثار بيشترى كه بر آن مترتب است ،نمونه هاى تاريخى هم دارد. پيامبر اكرم با تعداد اندكى كه در مدينه نخستين جامعه ايمان مدار و معادانديش را تشكيل دادند توانستند بر مخالفان كثير پيروز شوند و دو تمدن آن زمان را تحت تأثير قرار دهند و تمدن جديدى را پايه گذارى نمايند كه امروز پس از چهارده سده،عليرغم همه دشمنى ها،حدود يك سوم جمعيت جهان پيرو دارد و بقيه جمعيت جهان نيز از تأثيرات اين فرهنگ بركنار نمانده اند.فرد و جامعه معاد انديش،بخاطر خوشامد و تشويق ديگران،وارد اعمال صالح نمى شود بلكه رضايت الاهى را در نظر دارد و مطمئن است اجر او نزد خداوند محفوظ است و او به اضعاف مضاعف در آخرت پاداش خواهد داد.اين جامعه با اتكا به وعده هاى الاهى، از اندكى خود نمى هراسد و مى داند به اذن الاهى بر جوامع پرجمعيت تر از خود پيروز خواهد شد:(كَم مِّن فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ٤)…
—————
١.سوره دهر،آيات٧-١٠
٢.سوره طه،آيات٧١-٧٥
٣.سوره توبه،آيات٤٤-٤٥
٤.سوره بقره ،آيه٢٤٩