مكروه

 
 
 
 
 
بعد از تبيين واجب و مستحب و حرام،زهرا به چهارمين مورد از احكام پنجگانه يعنى مكروه پرداخت.مکروه، در لغت به معناى ناپسند و نامطلوب و در نگاه فقه، عملی است که ترک کردن آن بهتر از انجام دادن است؛به عبارت ديگر، آنچه انجام آن حرام نیست ولی ترکش اولیٰ است . تعاريف ديگرى هم براى مكروه شده است:مکروه، به عملی گفته می‌ شود که شارع مقدس به طور غیرالزام آور، مکلف را از انجام آن باز می‌دارد؛ به بیان دیگر، مکروه به معنای درخواست غیرالزامی شارع از مکلف برای ترک عملی است، مانند: نخوردن غذا یا آب داغ. به عبارت دیگر مکروه امری است که ترک آن اولی باشد بدون منع تحريمى از انجام آن. کراهت‌، گاهى در عبادات است و‌ گاهى در معاملات و کسب و کار و گاهى در امور روزمره زندگى. کراهت در عبادات به معنای کم شدن ثواب آن عبادت نسبت به عبادت‌ های مشابه است چون نماز گزاردن در برخی مکان‌ ها مانند حمام و آشپزخانه و در برخی حالت‌ ها مثل خواب آلودگی یا در لباس سیاه؛يا به جا آوردن نماز جماعت به امامت شخص مسافر كه از جمله عبادات مکروه است…
 
 گاهي كراهت يك عمل عملي بخاطر آن است كه اين عملِ مكروه مقدّمه فساد قرار مي‏گيرد؛ انجام چنين عمل مكروهي به عنوان مقدّمه فساد انجامش گناه و معصيت است؛ مانند خلوت كردن با زن نامحرم در يك اطاق، هر چند وجود مرد و زن نامحرم در يك اطاق حرام نيست، امّا داراي كراهت است و اين خلوت چنانچه مقدّمه فساد شهواني باشد، وجودشان در آن اطاق خلوت، به عنوان مقدّمه فساد حرام است.در مورد بعضى عبادات نهی کراهتی(تنزیهی)  تعلق گرفته است مانند روزه گرفتن در روز عاشورا که نهی تنزیهی به نفس روزه گرفتن تعلق گرفته و بدلی هم برای آن وجود ندارد.گاهى هم نهى كراهتى مربوط به خود عمل نيست بلكه مربوط به شرايط و كيفيت انجام است مثل كراهت نماز در موضع تهمت که در حقیقت، نمازکراهت ندارد بلکه کراهت مربوط به نفسِ بودن و توقف در جايگاه تهمت و اتهام است…همچنين براى كسي كه جنابت دارد خوردن، آشاميدن، خواندن بيشتر از هفت آيه از سوره ‏هاى بدون سجده واجب  و همراه داشتن قرآن  مكروه است. بعضى از مشاغل نيز چون قصابى و كفن فروشى و صرافى مكروه اعلام شده است…
 
تعداد مکروهات بسيار است زيرا ترک هر مستحب مؤكّدى خود مکروه تلقی می گردد.به عباداتى هم كه مشمول كراهت باشد كمترين اندازه ثواب اعمال مشابه آن داده مى شود مانند نماز خواندن در مکانی که مجسمه یا عکس در آن باشد. بعضى ديگر از مكروهات در نماز:نماز خواندن در حمام؛نماز خواندن در مقابل انسان؛نماز خواندن در محل عبور مردم مانند خیابان و کوچه؛نماز خواندن در مقابل آتش؛نماز خواندن در آشپرخانه؛نماز خواندن در مقابل قبر، روی قبر و بین دو قبر در قبرستان ها؛نماز در موقعی که انسان خوابش می‌آید؛و در مورد روزه، روزه گرفتن در روز عاشورا (البته به شرط اینکه قصدش از روزه گرفتن، توهین به این روز و کسب برکت از این روز نباشد که در این صورت حرام است)؛روزه در روزی که انسان شک دارد روز عرفه است یا عید قربان.مكروهاتى هم در مورد اطعمه و نحوه آن هست مثل مكروه بودن خوردن گوشت اسب و قاطر و الاغ و نيز مكروه بودن خوردن غذاى داغ و…بعضى مکروهات ديگر مثل مكروهات تخلی (چون کراهتِ بول کردن در آب، یا ایستاده بول کردن)؛ یا مکروهاتِ ذبح حیوانات از جمله سربریدن حيوان در مقابل حيوانی ديگر،يا آب ندادن به او هنگام ذبح يا ذبح آنها با چاقوى كُند و…
 
زهرا مقاله مكروه را اينگونه به پايان رساند:هر یک از مکروهاتی که در دین ما مطرح شده قطعا انجام آن یک تأثیر منفی در زندگی ما دارد. البته این تأثیر به قدری نیست که موجب هلاکت معنوی انسان و یا افت معنوی شدید او شود، اما به هرحال تأثیر منفی دارد و آن را جز افرادی که از لطافت روح بالایی برخوردار هستند احساس نمی کنند. در واقع گناهان برای انسان به منزله غذای مسموم هستند که با خوردن هر لقمه آن , دستگاه گوارش انسان دچار مسمومیت بیشتری می شود تا جایی که ممکن است او را دچار مسمویت شدید کند. مکروهات به منزله غذای غیر بهداشتی هستند که هر چند منجر به مسمومیت نمی شود اما به هرحال تأثیر منفی هر چند کم، در سلامت انسان دارد. اگر روح انسان را به یک تابلو تشبیه کنیم چنانچه این تابلو بسیار کثیف و آلوده باشد، آلودگی های بعدی را در آن متوجه نمی شویم . انسانی که گناهان فراوان انجام داده و به قساوت قلب مبتلا شده و گناهان بزرگ برای او عادی شده و انجامش روح او را مکدر نمی سازد. اما انسانی که روحش پاک و لطیف است نه تنها فکر گناهان بزرگ را هم نمی کند بلکه اگر مکروهی را انجام دهد در خود احساس کدورت و تیرگی می کند مانند تابلو بسیار تمیزی که با نشستن کوچکترین گرد و غباری بر آن ،افراد متوجه می شوند و آن را پاک می کنند. اساتيد ما فرموده اند بهترين سير و سلوك،انجام واجبات و ترك محرمات است.مستحبات را انجام دهيد تا انجام واجبات براى شما آسان شود و نيز از مكروهات بپرهيزيد تا پرهيز از محرمات براي شما آسان گردد…
 
 
 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *