سردبير، عنوان سومين بخش اخلاق را “پرتگاه ها” يا رذائل اخلاقى گذاشت و نوشت: چه كسى مانع رسيدن ما به فضيلت هاست؟چه كسى ما را به ارتكاب فسادها و زشتى ها،امر مى كند و از سقوط ما به پرتگاه رذائل اخلاقى، خشنود مى شود؟ اين دشمن خطرناك را خداوند معرفى نموده و هشدار مى دهد كه مواظب او باشيد:”اى مومنان!گامهاى شيطان را پيروى نكنيد(لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ) و هركس پيرو گام هاى شيطان شود، همانا كه او به فحشا و منكر فرمان مىدهد و اگر فضل و رحمت خداوند بر شما نبود، هرگز هيچ يك از شما پاك نمىشد١…آن دشمن، شيطان است .تعبير گام هاى شيطان(خطوات الشيطان )چندبار ديگر هم در قرآن تكرار شده چون :”همگى در صلح و آشتى درآييد و از گام هاى شيطان پيروى نكنيد٢”؛ و در جاى ديگر مى فرمايد:”از چيزهاى حلال و دلپسند بخوريد و مواظب گام هاى شيطان باشيد و از آن پيروى نكنيد كه او امر به بدى و فحشاء مى كند٣”. در اين آيه نيز فرمود از گام هاى شيطان پيروى نكنيد كه او شما را به فحشاء و منكر،فرمان مى دهد…
سياست شيطان، نفوذ تدريجى و گام به گام است. بايد از همان گام اوّل مواظب باشيم .گام هاى شيطان چنانكه آمد، دعوت به افتراق و دشمنى و حرامخوارى و فساد و فحشاء و همه امور زشت است چون دوستى با افراد فاسد، شركت در مجالس آنان، ارتكاب گناهان كوچك، و پس از آن گناهان بزرگ و در نهايت قساوت قلب و بدعاقبتى و پايانى شوم. شيطان، لشكرى از رذائل اخلاقى را رهبرى مى كند: كبر و نخوت ، خود خواهي، تملق و چاپلوسي، خشم، بي غيرتي، غيبت، تهمت، نمّامي، فحاشي، افشاى رازهاى مردم و هتك آبروى مومن، چشم پوشي از حق، جاسوسى از مردم، نفاق، يأس، برهنگى، شهرت طلبى، فريب و حيله گرى، عجله، حسد، ناشكيبائى در سختى ها، بدخواهى براى دوستان خدا و خيرخواهى براى دشمنان خدا،سكوت در برابر ظلم،ارتكاب حرام و حرامخوارى، ستم، جبن، حرص، سبكى و جلفى، كينه، تنبلى و كسالت، اسراف و تبذير، بخل و تنگ چشمي ، ناشكرى و كفران نعمت، جهل، آزادى بى قيد و شرط، رهبانيت، تمسخر مومنان، بيهوده گوئى، لهو و لعب و سرگرمى هاى غفلت آور و ترك وعده و وظيفه و…پيروى از شيطان در اين گام ها،سقوط در پرتگاه هائى است كه او در مقابل ما نهاده است…
ارتكاب گناهان كبيره توسط انسانها همان گام زدن جاي گام هاى شيطان و اسباب خشنودى اين دشمن لدود و عنود انسان است همچون شرك به خدا،نوميدي از رحمت خدا،ايمني از مكر خدا،عاق والدين،كشتن مومن، تهمت، زنا، فتنه، قطع صله رحم،خوردن مال يتيم، رباخوارى، لواط ،قذف، شراب خوارى، قمار، اشتغال بملاهى، غنا، دروغ، سوگند دروغ، گواهي دروغ، گواهي ندادن در موقع لزوم، پيمانشكنى، خيانت در امانت، دزدى، كمفروشى، حرام خواري، حبسالحقوق، فرار از جنگ، بازگشت به كفر پس از ايمان،كمك به ستمگران، ياري نكردن ستمديدگان، جادوگري ، اسراف، كبر ورزيدن، جنگ با مسلمانان،خوردن مردار و خون و گوشت خوك، ترك نماز، ندادن زكات، استخفاف حج، ترك يكي از واجبات، اصرار بر گناه، غيبت، نميمه، ريختن آبروي مومن، نيرنگ، احتكار، حسد، دشمني با مومن،قيادت و دياثت، بدعت، حكم ناحق، جنگ در ماههاي حرام، بازداشتن از راه خدا، كفران نعمت، فروختن سلاح به كافران، بهتان، هتك قرآن،هتك كعبه،هتك مساجد…
به دنيا آمده ايم تا به تكامل برسيم،خداى مهربان همه راه هاى تكامل را فراروى ما نهاده و هشدارهاى لازم را هم داده است؛به كمال رسيدن هم وقتى مطلوب است كه از روى اجبار نباشد؛لذا موهبت اختيار را به ما داده تا با آزادى راه او را برويم و پا در گام هاى شيطان نگذاريم.يك حيات طيبه در اين دنيا و يك زندگى عالى را در بهشت در كنار اولياى خويش به ما وعده داده است؛حيف نيست به خاطر خوشى هاى ناپايدار چند روزه دنيا، هم حيات طيبه را وانهيم و هم خداى مهربان و اوليا و رسولان و راهنمايان او را ناخشنود كنيم و هم زندگى زيبا و جاويد اخروى را با دوزخ عوض كنيم و هم دشمن خود شيطان را شاد نمائيم؟!…
————–
١.سوره نور،آيه٢١
٢.سوره بقره،آيه ٢٠٨
٣.همان،آيه١٦٨