حق داران

 

 

 

 

مليكا اين بحث را قبول كرده و نوشت: در آئين ما، حقوق جزئی از پیكره دين و منشأ قوانين و بسيارى از احكام و بايد و نبايدهاست.منشأ آن هم الاهى است زيرا اين خداست كه منشأ تشريع و تعيين حقوق است و آنچه را هم تشريع فرموده منطبق بر فطرت انسان و مصالح اوست.منابع تعيين اين حقوق نيز قرآن و روايات معصومين است.برخى از حقوق براى همگان است نظير حق برخورداري از تحصيل علوم ، تساوي در برابر قانون ، تشکيلات قضايي ، حق ازدواج ، کار و شغل و … و در موارد اختلاف در ساختار بدني و رواني ، حقوق نيز مختلف و متفاوت قرار داده شده است ؛ چنانکه حقوق زن و مرد تا آن جا که با خصوصيات جنسي و نقش آنها ارتباط پيدا مي کند مختلف قرار داده شده است.در آئين ما همه حقوقى بر يكديگر دارند:حاكم بر مردم و مردم بر حاكم؛والدين بر فرزندان و فرزندان بر والدين؛معلم بر دانشجو و دانشجو بر معلم؛خريدار بر فروشنده و فروشنده بر خريدار و…بنابراين همه بايد مواظب حقوق يكديگر باشند…


يكى از منابع حقوقى كه از افتخارات اسلام است عهدنامه امير مومنان (ع) با مالك اشتر است هنگامى كه او را براى حكومت مصر تعيين نمودند كه در طول اين چهارده قرن به زيبائى و صلابت آن،متنى نيامده است و در نهج البلاغه قسمت نامه ها آمده است.رساله ديگر حقوقى اخلاقى رساله اى است از امام سجاد علي‌بن الحسین(ع)كه حقوق مختلفى را بیان می فرمايد كه أن هم از افتخارات آئين ماست كه در منابع اصلى روائى ما مثل من لا يحضره الفقيه و خصال صدوق آمده است.حضرت در اين رساله به صورت عميق و گسترده انسان را مورد توجه قرار داده و تمام ابعاد زندگي و روابط او را با آفريدگار و خويشتن و خانواده و جامعه و حكومت و معلم و ديگر كسان در نظر گرفته و آنگاه حقوق و واجباتي براي او مقرر فرموده و او را مسئول رعايت و پاسداري از آنها قرار داده است تا بدان وسيله بنياد جامعه اسلامي به تمام و كمال ايجاد شود:…در این رساله به بررسی حقوق و وظایف انسان در هفت دسته پرداخته شده  همچون حق خداوند، حق نفس و اعضای بدن، حق افعال عبادی، حق حاکم و مردم ، حقوق خویشاوندان، حقوق برخی اصناف اجتماعی،حق مالی که در مجموع ۵۱ حق را تشكيل مى دهد…

 

آنها كه بر ما حقى دارند طبق بيان امام سجاد(ع) عبارتند از:حق خدا، حق نفس،حق زبان، حق گوش، حق چشم،حق دست، حق پا، حق شکم، حق عورت، حق نماز، حق حج، حق روزه، حق صدقه، حق قربانى،حق حاكم ، حق معلم،حق مولىٰ، حق رعيت، حق دانشجويان و متعلمان،حق همسر، حق بردگان، حق مادر،حق پدر، حق فرزند، حق برادر،حق نيكى كننده به تو، حق مؤذن،حق امام جماعت، حق همنشين، حق همسايه،حق رفيق، حق شريك،حق سرمايه و مال، حق وامخواه، حق معاشر(هم صحبت و طرف گفتگو)،حق دشمن بر تو و حق تو بر دشمن،حق مشورت خواه، حق مشورت دهنده، حق نصيحت خواه،حق ناصح، حق بزرگسال،حق كوچك سال،حق مطالبه گر،حق مسئول، حق شاد كننده تو، حق جفا كننده به تو، حق همدين،حق اهل ذمّه.آشنائى با اين حقوق تا اندازه زيادى ما را نسبت به وظائفى كه بر عهده داريم ،حساس نموده و رعايت آنها يك فضاى مهر و صميمى را بين افراد ايجاد خواهد نمود…

 

 

بخش هائى از اين رساله شريف:اما حق بزرگ تر خدا این است که او را بپرستى و چیزى را شریکش ندانى، و چون از روى اخلاص این کار را کردى، خدا در عهده گرفته که کار دنیا و آخرت تو را کفایت کند و آنچه از آن بخواهى برایت نگهدارد.اما حق خودت بر تو اینست که کاملاً او را در طاعت خدا بگمارى، به زبانت و گوش و چشم و دست و پا و شكم و فرجت حقش را بپردازى و از خدا در این کار یارى جوئى…و اما حق پدر علمى تو و استادت، تعظیم او و احترام مجلس اوست که خوب به او گوش کنى و بدو رو کنى و به او یارى دهى براى خودت تا آنچه را نیاز دارى به تو بیاموزد به اینکه عقل خود را خاص او سازى و فهم و هوشت را به او پردازى و دل خود را بدو دهى و خوب چشمت را باو اندازى بسبب ترک لذات و صرف نظر نمودن و کم کردن از شهوات. و بدان که  در هر چه به تو آموزد باید رسول او باشى و آن را به نادانان برسانى و بر تو لازم است که این رسالت را بخوبى از طرف او ادا کنى و در ادایش خیانت نورزى و خوب بدان بپردازى که عهده دار هستى…، و اما حق همسر تو این است که بدانى خدا او را آرامش جان و راحت باش توان و انیس و نگهدار تو ساخته و نیز هر کدام از شما زن و شوهر باید به نعمت وجود همسرش حمد کند و بداند که این نعمت خداست که به او داده، و لازم است که با نعمت خدا خوشرفتارى کند و آن را گرامى دارد و با او بسازد، و گر چه حق تو بر همسرت سخت تر و طاعت تو بر او لازم تر است نسبت بهر خواسته تو تا آنجا که گناه نباشد، ولى آن زن هم حق دلنوازى و انس و حفظ مقام  و آسایش در دامن تو را دارد براى کامیابى و سعادت که باید انجام شود و این خود حق بزرگى است و لاحول و لا قوة الا بالله… 

 

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *