مردم وقتى نيازهاى خود را شناختند و ديدند به تنهائى نمى توانند همه نيازها را براورده سازند به فكر همكارى و مشاركت با يكديگر مى افتند.همكارى گروهى ،اساس زندگى اجتماعى است.ماده ٢٧ اعلاميه جهانى حقوق بشر اين حق را براى يكايك انسان ها به رسميت مى شناسد كه در تعيين سرنوشت خود و جامعه مشاركت نمايد.مشارکت (collaboration)،كاركردن دوشادوش يكديگر براى وصول به هدف مشترك است.داشتن یک مشارکت موفق با افراد يا موسسات همسو میتواند پایههای فعالیت هاى فرهنگى، اجتماعى و تجاری شما را قویتر کرده و شانس موفقیت شما را افزایش دهد.يك نمونه كار مشاركتى موفق،تدوين فرهنگنامه عظيمى چون “ويكى پديا” با مليون ها نويسنده و ويرايشگر از سراسر دنياست كه با مشاركت يكديگر به توليد دانش و جمع آورى اطلاعات مى پردازند. همچنين سازمان هاى فرامليتى و جهانى،با كارهاى مشاركتى، پروژه هاى عظيم را به انجام رسانده و به اهداف بزرگ دست مى يابند …اين بحث را كه هم به مديريت و هم به جامعه شناسى مرتبط است،على آغاز كرد و گفت:
درست گفته اند كه “يك دست ، صدا ندارد”! براى آنكه صدا توليد شود بايد دو دست مشاركت كنند و با تعاون كه همان مشاركت و ياريگرى گروهى است،با هم همكارى نمايند.خداوند وقتى موسى(ع)را براى پيامبرى برگزيد،موسى از او خواست كه در اين ماموريت، برادرش هارون را با او مشاركت دهد و گفت:او را در كارم شريك نما(و أشركه فى امرى١) و خداوند پذيرفت و هارون را شريك و وصى او نمود.پيامبر ما(ص)نيز در حديث منزلت،نقش على را در كار خويش،نقش هارون براى موسى اعلام نمود(أنت منى بمنزلة هارون من موسىٰ٢) كه اين مشاركت ها،موجب تحقق يافتن ماموريت هاى بزرگ الاهى گرديد.امروز دولتى را موفق مى دانند كه بتواند با مشاركت همه گروه ها و احزاب و سازمان ها و نهادهاى مردمى يك جامعه(سمن ها)، امور كشور را به پيش برد.اين فرايند البته نياز به سياست گزارى،برنامه ريزى دقيق و نظارت،دارد.كار گروهى و مشاركتى به سعه صدر و تحمل و بردبارى بالا، نياز دارد؛ همان چيزى كه موسى از خدا خواست و گفت:سينه ام را گشاده و كار را برايم آسان ساز(ربّ اشرح لى صدرى و يسّر لى امرى٣)…
گفتم:مشاركت چه مراحلى دارد؟ على گفت:وقتى اهداف شما مشخص شد بايد به دنبال شريك خوب و صالح بگردى كه او هم در تمام يا بخشى از هدف با شما همسوست.شراكت لازم نيست حداكثرى باشد؛ درصد شراكت مى تواند ده درصد تا نود درصد متغير باشد.بايد تقسيم كار انجام و انتظارات از يكديگر دقيقاً مشخص شود.از رقابت و تخريب يكديگر پرهيز و صداقت و يكدلى حاكم باشد.اشتباهات طرفين ،اغماض شود اما از هر اشتباه براى ادامه كار تجربه اندوزى شود تا اشتباه تكرار نشود.یکی از اصول مهم و حیاتی در هر مشارکتی انعطافپذیری و توسعهطلبی است. زیرا میزان توانایی شما در گسترش منابع باعث میشود تا كارگزاران آزادی عمل بیشتری برای نوآوری و گشودن فضاى جديد و توسعه داشته باشند. یک مشارکت ارزشمند باید از توانایی سازگاری با گذر زمان و اشتراکگذاری منابع برخوردار باشد.صداقت و شفافیت سبب میشود تا بتوانید از فرصت ها استفاده بهتری نموده و اعتماد بيشتر شريك خود را جلب نموده با آرامش و توان بيشترى به سوى اهداف خود حركت كنيد…
پرسيدم:در فرهنگ دينى،مشاركت چه جايگاهى دارد؟ گفت:مشاركت درونى در جامعه اسلامى با عنوان تعاون در امور نيك و خداپسندانه،يك دستور است:”در نيكوكاري و پرهيزگاري با يكديگر تعاون و ياريگرى داشته باشيد نه در امور گناه و تجاوزگرى”(تَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ٤).در مشاركت برونى يعنى با غير همكيشان نيز مى توان در امور مشترك همكارى نمود:بگو: اى اهلكتاب! بيائيد به سوى سخنى روى آريم كه ميان ما و شما مشترك است :جز خداوند را نپرستيم وچيزى را شريك او قرار ندهيم و بعضى از ما بعضى ديگر را بجاى خدا صاحب اختيار نگيرد. پس اگر (از اين پيشنهاد) سرباززدند، بگوييد: گواه باشيد كه ما مسلمان و تسليم خدائيم٥”.اين همكارى با اهل كتاب در مشتركات، مى تواند براى مقابله با تبليغات ملحدان و خداناباوران از طريق همكارى هاى فرهنگى و تبليغى و برگزارى همايش ها و فعاليت هاى مشترك موثر افتد و پيروان دو طرف را در برابر هجمه هاى شديد تبليغى بى دينان و لائيك ها در فضاى حقيقى و مجازى ، حفظ نمايد…
———————
١.سوره طٰهٰ،آيه ٣٢
٢.صحيح البخاري، ج٤ص١٦٠٢،معانى الاخبار،ج١ص٧٤
٣.سوره طٰهٰ،آيات ٢٦و ٢٧
٤.سوره مائده آيه ٢
٥.سوره آل عمران،آيه٦٤