“پیوند انسان و دين، پیوندی دیرین و پایدار بوده و پس از عامل مليت،عامل دين دومین عامل احساس هویت در جهان به شمار میرود.اساس دين بر يكتاپرستى است اما به دلائل متفاوت و انحرافات،بت هائى ساخته آنها را نماينده خدا مى شمردند.بزرگ ترین ادیان جهان اديان ابراهيمى است که همه از یک ریشه و منطقهٔ خاور ميانه سرچشمه میگیرند و عبارتند از اسلام و مسيحيت و يهوديت.دین، که به آن کیش و آیین نیز، گفته میشود؛ در لغت، به معنای راه و روش، تعبیر شده که منظور راه و روشى است كه خداوند براى زندگى دنيا و آخرت انسان، تشريع نموده و توسط پيامبران ابلاغ كرده و انسان با اختيار خويش آن را انتخاب مى نمايد.همچنین، دين یک جهانبینی و مجموعهای از باورهاست که میکوشد توضیحی برای یک رشته از پرسشهاى بشر که در طول زندگی برای او مطرح میشود،ارائه دهد مانند چگونگی خلقت و وظايف انسان و فرجام جهان و سراى آخرت و…” مسعود ادامه داد:
دین مجموعهای نظام مند از جهان بينى و تكاليف است كه انسان را به ارزشهای روحانی و معنوی ارتباط داده و يك سبك زندگى را فراروى او قرار مى دهد.ادیان همچنين با ارائه وحى در قالب كتاب مقدس به هستى شناسى پرداخته ، با ارائه الگوها، سنن و عبادات و آئين هاى مقدس به زندگی فرد معنا مى دهند. دین از دو بخش تشکیل شده است: اول آموزهها و گزاره های اعتقادی ،دوم دستورهای عملی، اخلاقی و ارزشی که بر پایه آموزههای اعتقادی استوار شدهاند. نزديك دوسوم مردم جهان دل در گرو اديان ابراهيمى دارند و بقيه يا پيرو آئين هاى بشرى هستند و يا به دينى وابسته نيستند.دین یا اصطلاحاً «آسمانی» و راستين است یعنی از جانب خداست همچون اديان ابراهيمى و يا حاصل افکار و عقاید یک انسان است كه نابجا ادعاى رسالت مى كند و از اين طريق به جذب مردم مى پردازد همچون بهائيت و قاديانى ها و…اين آئين هاى دروغين ممكن است با ترفندهائى،عده اى نا آگاه را به دور خود جمع كنند ولى نزد محققان و پژوهشگران و خردمندان،متاعشان بى ارزش و رسواست …
پرسيدم: بین ادیان الهی چه نکات مشترکی وجود دارد؟ گفت:ادیان الهی ( ابراهیمی ) در خیلی از اصول و مبانی مشترک هستند زیرا همه آنها منشأ واحدی داشته و به وجود آورنده آنها خداوند است . البته در برخی از مسایل اختلاف دارند که اختلافات به جهت تحریف و آسیب های وارده بر ادیان پیشین است. همه ادیان الهی بر این نکته اشتراک دارند که خدای واحد وجود دارد و اوست آفريننده جهان و انسان، اگرچه در تفسیر صفات ثبوتی و سلبی او بین ادیان الهی موجود، اختلاف نظر وجود دارد.در آیین یهود خداوند حاضر و ناظر است؛خداوند یکتا است؛ خداوند جسم و شبیه کسی نیست؛خداوند قدیم و ازلی است؛هیچ کس را جز او نباید عبادت کرد؛بر همه پیامبران سرور است. در دین مسیح نیز به این مطلب توجه شده است که برای جهان یک خالق و آفریننده وجود دارد، گرچه پیروان آن اعتقاد به “تثلیث” دارند، ولی “اصل توحید ” از عقاید و باورهای مسلّم آنان است و مردم به خداشناسی فراخوانده شده اند.عقيده به نبوت و معاد و موعود آخرالزمان نيز از مشتركات اديان ابراهيمى است١…
گفتم: آيا اختلاف دينى،منشأ نزاع و دشمنى و درگيرى نمى شود؟ گفت:دين،نبايد منشأ نزاع و جنگ شود.خود خداوند كه هم انسان را آفريده و هم دين را تشريع فرموده،مردم را آزاد گذاشته تا با اختيار خود دين را بپذيرند يا نپذيرند(لكم دينكم و لِىَ دين٢) و فرموده اكراه و اجبارى براى پذيرش دين نيست(لا اكراه فى الدين) و تنها راه را گفتگوى زيباتر(جدال أحسن)بر مبناى حكمت و موعظه نيكو،معرفى نموده است(أدع الى سبيل ربك بالحكمة و الموعظة الحسنة و جادلهم باللتى هى أحسن٢).هرگز خداوند اجازه نداده براى پذيرش دين،اكراه و اجبارى در كار باشد و به اندازه قطره اى از بينى كسى خونى خارج شود.قرن هاست پيروان اديان ابراهيمى با يكديگر همزيستى برادرانه داشته اند و گفتگوها و مباحثه ها و همايش ها و سمينارها و مناظره هاى علمى ترتيب داده اند و مى دهند.اين قلدران و دشمنان بوده اند كه براى متاع دنيا بين آنها آتش عداوت و جنگ روشن كرده و مومنان را قربانى مطامع خود كرده اند.هشيارى خود مومنان مى تواند نقشه هاى آنها را در ايجاد تفرقه و عداوت،به شكست بكشاند…
____________________
١. عبدالله مبلغى،تاريخ اديان و مذاهب جهان،ج٢،ص٥٩٠ ببعد
٢.سوره كافرون،آيه ٦
٣.سوره بقره،آيه٢٥٦
٤.سوره نحل آيه ١٢٥