در قرآن کریم، جهاد با اموال و جان ها در برابر تجاوزگران و پيكارگران با اهالى قبله، بارها تکرار شده است: “کسانی که با اموال و جان هایشان در راه خدا جهاد می کنند،آنان صادقان و راستگويان اند١”. و نيز :”بگو: اگر پدران تان و فرزندان تان و برادران تان و زنان تان و خاندان تان و اموالى كه گرد آورده ايد و تجارتى كه از كسادش بيمناكيد و سراهايى كه خوش مى داريد ، براى شما از خدا و پيامبرش و جهاد در راه او دوست داشتنى ترند، درنگ كنيد تا خدا فرمان خويش بياورد و خدا گروه فاسقان را هدايت نمى كند٢”. آرى ، جهاد در راه خدا،نشان ويژه بندگان خالص خدا و از ارزشمندترين اعمال مومنان است. اميرمومنان(ع) فرمود:”جهاد دری از درهای بهشت است که خداوند فقط به روی دوستان ویژه اش باز می کند٣”.اما جهاد، انواع دارد:دجهاد با جان ،جهاد با مال، جهاد با قلم و…پیامبر اکرم (ص) فرمود:”هر كس بدون آن كه نشانى از جهاد در خود داشته باشد، خدا را ديدار كند، هنگام ملاقات با او، در خود خللى يابد٤” و يا”كسى كه جهاد نكرده یا آرزوى جهاد نداشته باشد و از دنيا برود، به نوعى از نفاق از دنیا رفته است٥”…
آنها که نمی‌توانند با اهداى جان خود در راه خدا جهاد كنند،مى توانند با اختصاص مال خود به اين جهاد بپيوندند.خود پيامبر(ص) نيز جهاد با مال مى نمود.قرآن گزارش مى كند:”اما پيامبر و نيز مومنان با او، با اموال شان و جان هاشان،جهاد نمودند٦”. همه تجارت ها امكان زيان در آنها هست اما قرآن ،چنين تجارت -تجارت با اموال در راه خدا- را تجارت بى زيان معرفى مى نمايد(تِجارَةً لَنْ تَبُورَ٧) و اين مجاهدان با جان و مال را بر قاعدان ، به درجاتى فضيلت و برترى داده است(فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدینَ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدینَ دَرَجَةً٨).ميزان اين جهاد مالى (يعنى كم و زياد بودن )هم ملاك قبولى نيست بلكه نفس مشاركت و حضور مهم است.خداوند به كسانى كه مورد تمسخر قرار مى دهندآنان را كه قدرت مالى كمى دارند و مقدار كمترى مشاركت مى كنند، به عذابى دردناك وعده داده است٩…
در اين تجارت، خريدار خداست و فروشنده مومنان هستند و متاع مورد تجارت،جان ها و اموال است:” همانا خدا از مؤمنان جان و مال شان را به [بهاى] این‌که بهشت براى آنان باشد خریده است! همان کسانى که در راه خدا می‌جنگند و می کشند و کشته می شوند؛ [این] به‌عنوان وعده حقى در تورات و انجیل و قرآن بر عهده اوست و چه کسى از خدا به عهد خویش وفادارتر است؟! پس به این معامله‌اى که با او کردهاید شادمان باشید و این همان کامیابى بزرگ است١٠”.با وجود چنين فداكارانى است كه دين خدا در شرايط سخت و بحران هاى دشوار،تثبيت شد و بعد از قرن ها به دست ما رسيد و ما از نعمت آئينى پاك و الاهى بهره مند شديم.بايد پاس مجاهدان و مهاجران فى سبيل الله را داشته و راه آنها به ويژه مجاهدان مالى را بداريم و خود به اين جهاد بپيونديم:”کسانى‌که ایمان آورده و هجرت کرده و در راه خدا با مال و جان شان به جهاد پرداختهاند نزد خدا مقامى هر چه والاتر دارند و اینان همان رستگارانند١١”…
خداوند به مجاهدان مالى اطمينان مى دهد كه آنچه از اموال خود كه در راه خدا مى دهند،به سود خودشان است و عینًا عاید خودشان می‌شود، چیزی که هست صورت آن عوض می‌شود، چون اگر در راه خدا مال و جاه و یا نعمت دیگری نظیر آن را انفاق کرده باشند، در حقیقت در راه ضروریات زندگی خود خرج کرده و چیزی نمی‌گذرد که همان به اضافه منافع دنیایی و آخرتی دوباره عایدشان می‌شود:”و هر چه در راه خدا(و تقويت دين خدا)انفاق کنید، بطور کامل به شما بازگردانده می‌شود، و به شما ستم نخواهد شد١٢”.راستى، وقتى قرار است اموال را پس از خود، بگذاريم و برويم چه بهتر اکنون که در اختیار ماست بهره خود را بگيريم و در گنجينه الاهى براى خود ذخيره كنيم. خدا كه نيازى به اموال ما ندارد بلكه زمينه اى فراهم نموده تا جان و مال ما با انفاق در راه او جاودانى شود؛ و البته كسانى كه زودتر و در شرايط سخت تر و قبل از پيروزى ،اين جهاد را انجام مى دهند با کسانی که بعد از فتح این کار را انجام دهند مساوی نیستند١٣…
——————–
١. حجرات/١٥.
٢.توبه/٢٤.
٣.نهج البلاغه.خطبه٢٧.
٤.كنز العمّال ، ح١٠٤٩٥.
٥.صحيح مسلم،١٥١٧/١٥٨/١.
٦.توبه/٨٨.
٧.فاطر/٢٩.
٨.نساء/٩٥.
٩.توبه/٧٩.
١٠.توبه/١١١.
١١.توبه/٢٠.
١٢.انفال/٦٠.
١٣.حديد/١٠.