“در اين هنگام، زكريّا پروردگارش را خواند و گفت: پروردگارا! از جانب خود نسلى پاك و پسنديده (ذرية طيبة) به من عطا كن ، همانا تو شنونده دعائى١”. او وقتى آن همه كرامت و مائده آسمانى را نزد مريم ديد،آرزوى خود را در قالب دعا اين گونه بيان كرد و خداوند نيز دعاى خالصانه او را اجابت و يحيى را به او مرحمت فرمود.”ذريه” هم به معناى موجودات بسيار كوچك(نطفه)و هم به معناى پراكندگى و انتشار است.فرزندان انسان را ذریه گفته‌اند زیرا هم از نطفه اند و هم پس از تکثیر مثل، در روی زمین به هر سو پراکنده می شوند.این واژه در اصل معنی جمع دارد، ولی بر مفرد هم اطلاق می شود. قرآن در جایی که مسأله نسل و دودمان را مطرح کرده، از این واژه استفاده نموده است. حتی در جایی که سلسله نسب از مادر منتقل شده، این اصطلاح را به کار می‌برد، همچون آنجا كه عيسى (ع) را از ذريه ابراهيم (ع)مى شمرد٢ در حاليكه عيسى (ع)از طرف مادر به فرزندان ابراهيم (يعنى يعقوب و اسحق) مى رسد…
پيامبران وقتى از خدا فرزند طلب مى كنند ويژگى او را نيز مشخص مى نمايند و مى گويند: “او را مورد رضايت خويش قرار ده” ( وَ اجْعَلْهُ رَبِّ رَضِیًّا٣)؛فرزندى اصلاح شده(وَ أَصْلِحْ لی فی ذُرِّیَّتی٤) یعنی هر بچه‌ای را نمى خواهم، بلكه بچه‌ای می‌خواهم اصلاح شده كه مورد رضایت تو باشد.قرآن ويژگى هاى فرزند شايسته و وظايف او را چنين تعيين مى فرمايد: احسان به والدين به عنوان مهم ترين وظيفه،رسيدگى به آنان به ويژه در هنگام كهولت كه محتاج رسيدگى بيشترند؛ ترك نكردن و نراندن آنان ؛كريمانه با آنان سخن گفتن و احترام و ادب و حتى اوف نگفتن به آنان٥؛ دعا براى آنان(و قُل رب ارحمهما کما ربّیانی صغیرا٦)؛وصيت براى والدين و خويشان(به منظور اختصاص سهمى از ارث به آنان)؛ شكر و سپاسگزارى از فداكارى ها و خدمات آنان(آن اشكر لى و لوالديك٧)؛بخشش و انفاق و رساندن هرگونه خير و نيكى به آنان و خويشاوندان نزديك و يتيمان و مسكينان و در راه ماندگان٨ و…براى چنين فرزندان صالحى بايد خدا را سپاس گفت چنانكه ابراهيم گفت:”الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذی وَهَبَ لی عَلَى الْكِبَرِ إِسْماعیلَ وَ إِسْحاقَ إِنَّ رَبِّی لَسَمیعُ الدُّعاءِ٩…
هدايت فرزند از مهم ترين وظايف والدين است.به گزارش قرآن،لقمان اين گونه فرزند خود را راهنمائى مى نمايد:”به خاطر بیاور هنگامى را که لقمان به فرزندش – در حالى که او را موعظه مىکرد- گفت: پسرم، چیزى را شریک خدا قرار مده که شرک، ظلم عظیمى است١٠”. در این آیه و چند آیه بعد از آن، سخن از لقمان حکیم و بخشى از اندرزهاى مهم این مرد الهى به فرزندش در زمینه توحید و مبارزه با شرک و نیز بیان مسائل مهم اخلاقى می باشد. از دیگر آیات ناظر به موضوع هدایت اعتقادی فرزندان می توان به وصیت و سفارش ابراهیم(ع) و یعقوب(ع) به فرزندان شان برای یکتاپرستی و دوری از شرک ،اشاره نمود١١. جالب اینکه یعقوب(ع) حتی در بستر بیماری و در آخرین روزهای عمرش، از هدایت اعتقادی و نظارت بر باورهای آسمانی فرزندانش غفلت نمی‌کند.
مهم نيست فرزند پسر باشد يا دختر؛ نيك بودن او،مهم است.قرآن مى فرمايد:”شما نمى دانيد كداميك براى شما سودمند ترند؟”(لا تَدْرُونَ أَیُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً١٢)؛اگر كسی بچه دار شد و بین دختر و پسر خود فرق گذاشت نشان دهنده این است كه توحید ضعیفی دارد.اين خداست كه به هركس بخواهد دختر يا پسر مى دهد(یَهَبُ لِمَنْ یَشاءُ إِناثاً وَ یَهَبُ لِمَنْ یَشاءُ الذُّكُورَ١٣).اين اعراب جاهلى بودند كه وقتى مى شنيدند فرزندشان دختر است،خشمگين مى شدند و چهره شان سياه مى شد و مى گفتند يا بايد از شهر فرار كنيم يا با ذلت زندگى كرده يا او را در خاك كنيم! ١٤.اما از نظر قرآن،دختر و پسر فرقى ندارند،اگر فرزند خوب باشد،از نظر قرآن،كوثر است و اگر بد باشد در رديف انعام قرار مى گيرد بلكه بدتر. و ديگر آن كه والدين بايد براى حسن عاقبت فرزند خود دعا كنند و آنها را به خدا بسپارند. مادر مریم همین كه خدا مریم را به او داد گفت:”خدایا من این بچه خودم و ذريه او را از گزند شيطان رانده شده به تو می‌سپارم و او را حفظ كن١٥”؛حضرت ابراهیم هم فرمود:”خدايا من و فرزندانم را از شرك و بت پرستى محفوظ دار١٦…
———————–
١.آل عمران/٣٨.
٢.انعام/٨٤-٨٥.
٣.مريم/٦.
٤.احقاف/١٥.
٥و٦.إسراء/٢٣ و٢٤.
٧.بقره/١٨٠.
٨.بقره/٢١٥.
٩.ابراهيم/٣٩.
١٠.لقمان/١٣.
١١.بقره/١٣٢و١٣٣.
١٢.نساء/١١.
١٣.شورى/٤٩.
١٤.نحل/٥٨و٥٩.
١٥.آل عمران/٣٦.
١٦.ابراهيم/٣٥.