نصّ ديگر امامت در قرآن آيه “انّما أنت منذرٌ و لكلّ قومٍ هادٍ”١ است.هاد،همان هادى (هدايتگر)است و معناى آيه چنين است:همانا تو (اى پيامبر)،بيم دهنده هستى و براي هر قومى،هادى و هدايتگرى است.ابن عباس مى گويد: هنگامى که اين آیه نازل شد، پیامبر اکرم (ص)دست خود را بر سینه گذاشت و فرمود: “من مُنذرم و براى هر قومى هادى است. آن گاه اشاره به شأن حضرت على(ع)نمود و فرمود: تنها به واسطه تو است که هدایت شوندگان بعد از من هدایت مى شوند” .اين آیه به وضوح روشن مى دارد كه خداوند براى هر قومى در هر عصر و زمانى هدایت کننده اى مى فرستد چه پيامبر باشد يا جانشين پيامبر تا آنها را به راه حق و حقيقت،هدايتگر باشد؛در نتيجه زمین هیچگاه از هادى خالى نخواهد بود، چه پيامبر و چه امام و هادى. اگر گفته شود مراد از هادى،همان پيامبر است،لازم مى آيد در زمان هائى كه پيامبرى نبوده،هدايتگرى هم نباشد،در حاليكه اينگونه نبوده و خداوند زمين را هيچگاه از حجت و راهنما و هدايتگر خالى نمى گزارد و هماره هدايتگرى وجود داشته و خواهد داشت…
در تفاسير و روايات،به تفصيل از نزول اين آيه در موضوع هدايتگرى على (ع)سخن گفته شده است:طبرى در تفسیر خود در ذیل آیه فوق به سند صحیح عين مطلب بالا را به نقل از ابن عباس آورده است٢.حاکم نیشابورى به سند صحیح از امام على(ع) نقل مى نمايد که حضرت فرمود: “رسول خدا منذر و من هادى‌ام”٣؛کلینى صاحب كتاب كافى نيز از امام باقر(ع) در تفسیر آیه “انما أنت منذر و لكل قوم هاد”نقل کرده که حضرت فرمود: “رسول الله(ص)، منذر است و براى هر زمانى امام و هادى است که مردم را به آنچه پیامبر خدا (ص)آورده ، دعوت مى‌کند”٤.امام باقر(ع)در روايت ديگرى در مورد همين آيه مى فرمايد:رسول خدا(ص) منذر و على(ع)هادى است؛ آگاه باش به خدا سوگند که آیه از ما بیرون نخواهد رفت و دائما در بین ما است تا روز قیامت”٥…
ديگر مفسران اهل سنت نيز همين مطالب را آورده اند: فخر رازی مفسر صاحب نام اهل سنت ،سخن ابن عباس را آورده:مى گويد:پيامبر(ص)دست مبارکش را بر سینه خود گذاشت و فرمود «انا المنذر» (من بیم دهنده هستم)، و سپس اشاره به شانه علی (ع) کرد و فرمود: “و انت الهادی یا علی! بک یهتدی المهتدون من بعدی” يعنى تو هدایت کننده ای ای علی! و به وسیله تو بعد از من هدایت شوندگان هدایت می شوند”٦.سيوطى ،ديگر مفسر مشهور اهل سنت نيز در تفسیر الدر المنثور که از معروف ترین تفاسیر اهل سنت است، روایات متعددی در تفسیر این آیه از پیامبر اکرم (ص) نقل می کند که:”پیامبر اکرم (ص) در موقعی که این آیه نازل شد دست خود را به سینه مبارکشان گذاشتند و فرمودند: من بیم دهنده هستم و آن گاه به شانه حضرت علی (ع) اشاره کرده و فرمودند هادی تویی ای علی …”٧. ذهبی در «تلخیص»، ابن کثیر در تفسیر خود،ابن صباغ مالکی در «الفصول المهمة» و گنجی شافعی در «کفایة الطالب»، ابن حیان اندلسی در «بحر المحیط» و نیشابوری در تفسیر خویش و حموینی در «فرائد السمطین» و گروه دیگری در کتاب های تفسیر خود آورده اند٨…
فضيل گويد از امام صادق(ع) پرسيدم معناي جمله «و لکل قوم هاد» چيست؟ فرمود: “هر امامي هاديِ مردمان قرني است که در ميان آنان زندگي مي کند”. ابو بصير نير مى گويد به امام صادق(ع) عرض کردم : معناي آيه «انما انت منذر و لکل قوم هاد» چيست؟ فرمود: رسول خدا(ص)فرمود: من منذرم و علي هادي است، حال به نظر تو اي ابا محمد! آيا در امروز هادي و هدايت گري وجود دارد؟ عرض کردم: فدايت شوم، همواره از شما هادياني يکي پس از ديگري وجود داشته تا نوبت به شخص شما رسيده، فرمود خدا رحمتت کند اي ابا محمد، اگر اين چنين بود که وقتي آيه که در حق مردي (امامي) نازل شده با مردن آن مرد مي مرد، قرآن مي مرد ولي قرآن کريم در باز ماندگان جاري است چنانچه در گذشتگان جاري بود”٩.علاّمه طباطبايي نيز در ذيل اين حديث مي گويد: شمول آيه شريفه به علي (ع) از باب جرى بر مصداق است، که از همين باب بر باقي ائمه عليهم السلام نيز جريان مي يابد و مقصود از رواياتي هم که مي گفتند: آيه در حق علي (ع)نازل شده، همين جري(رويّه) است١٠…
———————-
١.رعد/٧.
٢.جامع البیان، ج ١٣،ص١٤٢.
٣.مستدرك حاكم،ج٣،ص١٢٩.
٤.كافى،ج١،ص١٩١.
٥.كافى،ج١،ص١٩٢.
٦.فخر رازی، تفسیر کبیر، ج ۱۹، ص١٤.
٧.سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج ۴، ص٤٥.
٨.احقاق الحق، جلد ۳، ص ۸۸ – ۹۲.
٩ و١٠.تفسير الميزان،ج١١،ص٤٤٩.
