“با تقيه خود را از دشمنان نگاه دارید و از افروختن آتش جاهلیّت پرهیز کنید”.(اعْتَصِمُوا بِالتَّقِیَّهِ مِنْ شَبِّ نَارِ الْجَاهِلِیَّهِ.از سخنان امام در نامه به شيخ مفيد )…
وقتي شرايط براي آشكار ساختن اعتقاد فراهم نيست و حتى آشكار ساختن اعتقاد ممكن است عواقب بسيار سخت و خطرناك و نيز خطرات جانى در پى داشته باشد،كتمان عقيده و حكيمانه عمل كردن ،عقلائى است چنانكه دو فريضه بسيار مهم امر به معروف و نهي از منكر نيز در شرايطي كه تأثير نداشته باشد يا حتى تأثير عكس داشته باشد،مرتفع مى شود.نخستين كسي از صحابه كه به تقيه عمل نمود صحابي بزرگوار عمار ياسر بود كه وقتي در شرايط سخت شكنجه منتهى به مرگ قرار گرفت ، تقيه نمود و چون فكر كرد كه نادرست عمل كرده اندوهگين نزد پيامبر آمد و ماجرا را گفت.در اين هنگام آيه نازل شد كه:”…مگر كسي كه مجبور شده باشد در حاليكه قلبش به ايمان گره خورده و آرامش يافته است”(الّا من أُكره و قلبه مطمئن بالايمان) و پيامبر روش او را تأييد نموده و فرمودند اگر دوباره نيز در چنان شرايطى قرار گرفتى همينگونه عمل كن…
تقيه به معنای پرهیز، نگاه داری و كتمان است آنجا كه خطر عمده جانى يا مشابه آن وجود داشته باشد.همچنين گفته شده از واژه «وقایه» به معنای سپر گرفته شده است که انسان بوسیله آن از جان و دیگر چیزهای ارزندهاش دفاع میکند.تقيه يكي ازاحکام دین در تمامی شرايع الاهى بوده و اختصاص به اسلام ندارد.قرآن كريم از مومنى در روزگار فرعون سخن به ميان مى آورد كه ايمان خود نهان مى داشته و به تقيه عمل مى نموده است(وَقَالَ رَجُلٌ مُّؤْمِنٌ مِّنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إِيمَانَهُ…).اجماع فقهاي شيعه و گروهى از علماي عامه،تقيه را مشروع و در بعضي مواقع واجب شمرده اند.پس اينكه تقيه را نفاق بدانند كاملاً مردود است و مرز هاي آنها كاملاً مشخص است.منافق ايمان قلبي ندارد و با زبان قصد فريب دارد اما تقيه كننده ايمان قلبي دارد و بخاط حفظ جان و حكمت،عقيده اش را كتمان مى كند. برخورد حكيمانه و هوشمندانه در ارتباط با ديگران ايجاب مى كند كه همه ظرفيت ها سنجيده و متناسب با شرايط و افراد برنامه تنظيم شود تا بهترين نتايج حاصل آيد.جايي كه اظهار عقيده خطرآفرين باشد احتياط و عقل و شرع همگى بر كتمان و تقيه دستور دهند…
راز اینکه شیعیان نسبت به سایرين بیشتر ناگزیر از تقیه بوده اند، در این واقعیت تلخ تاریخی نهفته است که شیعه در طول حیات پرفراز و نشیب خود از جنبه های گوناگون اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، سخت در تنگنا و فشار بوده است. در زمان معاويه حضرت علی علیه السلام را بر فراز منابر دشنام میدادند. پس از وی نيز امويان و عباسيان با شیعیان رفتاری خشونت آمیز داشتند. حادثه عاشورا در سال ۶۱ هجری،واقعه حرّه و کشتار مردم مدينه از جمله ۷۰۰ نفر از صحابه و شهادت زيد بن على در زمان هشام بن عبدالملك و کشته شدن بسیاری از شیعیان در واقعه فخّ و دوران وحشت انگیز حاکمیت حجاج و سختگیری شدید او نسبت به شيعه، گواه و نمونههایی از این رفتارند. بر این اساس، امامان شیعه برای حفظ جان خود و شیعیان و جلوگیری از پراکندگی و نابودی جامعه شیعه و ایجاد شقاق و تفرقه در جامعه اسلامی، تقیه را ضروری و واجب شمرده اند…
در روزگاران غيبت كه هم امام و هم پيروان امام در اقليت و در معرض انواع سختى ها و فتنه هاقرار دارند(كثرة عدونا و قلة عددنا و تظاهر الزمان علينا) عمل به تقيه ضروري است به ويژه كه ابزارهاي مدرن ارتباطى و آى تى و شنود،حريم خصوصى را از بين برده و يا بسيار تنگ نموده كه مخالفان براحتى مى توانند دستاويز حمله و خشونت پيدا كنند لذا بيشترين مراقبت ها لازم است تا خداي ناكرده بهانه خشونت و مرگ از طرف ما براي مخالفان در حمله به بي گناهان فراهم نشود .البته اين به معناى كوتاه آمدن در عقيده يا جذب در اكثريت نيست بلكه بايد بر آموزش هاي عميق دينى بويژه براي نسل جديد، اهتمام حداكثرى داشت تا باورهاي اصيل در جان افراد بنشيند و ايمان با رگ و پوست آنان پيوند خورد تا روزگاران ظهور فرا رسد كه عصر تقيه به پايان آيد…