خوش بوَد گر مَحَك تجربه آيد به ميان…تجربه،آزمون، ارزيابى و ارزشيابى است كه حقيقت ادعاها را مشخص مى سازد.تا در ترازوي نقد و ارزشيابى قرار نگيريد معلوم نيست آنچه ادعا مى كنيد با حقيقت همراه باشد.ارزشيابى ،يكى از اصول مهم در فرايند آموزش است.ارزشيابى به منظور شناخت توانايي و زمينه هاي علمي شاگردان و تصميم گيري بري انجام فعاليت هاي بعدي آموزشي، شناساندن هدف هاي آموزشي در فرآيند تدريس، بهبود و اصلاح فعاليت هاي آموزشي،شناخت نارسايي هاي آموزشي شاگردان و ترميم آنها،ايجاد رغبت و کسب عادات صحيح آموزشي در شاگردان و نيز ارتقاي آنان است.اين اهداف ، مستلزم دو نوع ارشيابى است:ارزشيابى يا سنجش آغازين(بمنظور كشف سطح و شرايط متعلمان)و ارزشيابى پايانى(بمنظور شناخت ميزان تأثير آموزش ها)…
چه بسا معلم مى پندارد تعليمش موفقيت آميز بوده در حاليكه هيچ رشدي در متعلم ايجاد نشده است.آزمون و ارزشيابى ،معلم را از واقعيت آگاه مى كند و به دانش آموز هم كمك مى كند تا فرصت ديگري به خود بدهد و موضوع را ياد بگيرد.چون فرايند يادگيرى،ادامه دار و مستمر است،ارزشيابى ها نيز بايد مستمر باشد.بهتر است در پايان هر بخش يا فصل يا موضوع،آزمون انجام شد و اگر اطمينان حاصل شد كه مطلب مفهوم شده فصل بعدي آغاز شود و در نهايت از كل موضوع هم آزمون جامع به عمل آيد.البته لازم نيست هميشه ارزشيابى ها،كتبى و رسمى باشد.گاهى معلم با چند سوال از گروه شاهد، مى تواند نزد خود ارزشيابى را انجام دهد و نتيجه را كشف نمايد…
معمولاً شاگردان نسبت به آزمون و ارزشيابى هراس دارند و از امتحان(به رنج و محنت افكندن!)دل خوشي ندارند زيرا مى ترسند مورد توبيخ و سرزنش قرار گيرند.بهترين معلمان كسانى هستند كه اين ترس و هراس را در دل شاگردان شان از بين ببرند به نوعى كه آنها آزمون را دوست داشته باشند زيرا آن را موجب اخذ جايزه يا كسب رتبه و برترى خود نسبت به ديگران حساب كنند و خود را در مسابقه ببينند.كمى هم كه رشد كردند،آن را عامل ارتقاي خويش بدانند و متوجه شوند بخش هاي ياد نگرفته را با تلاسى ديگر ياد بگيرند.بيشترين نتيجه ارزشيابى متوجه خود فرد است كه متذكر شود رها شده نيست و آزمون در كار است و در ترازوي عمل،هويت افكار و اعمال او توزين خواهد شد:أَحسب الناس أن يتركوا أن يقولوا آمنّا و هم لا يفتنون و لقد فتنّا الذين من قبلهم…:مردم مى پندارند همينكه گفتند ايمان آورديم رها مى شوند و آزمون نمى شوند؟!ما پيشينيان آنها را نيز آزموديم…
عصر غيبت امام عصر ارواحنا فداه،عصر آزمون هاي مستمر است:آزمون ايمان،آزمون صبر و استقامت،آزمون انتظار و چشم براهى،آزمون مرزبانى و خدمتگزارى،آزمون صلاح و سداد و تقوى و پاكى…به اين ها اضافه كنيد آزمون فهم عالمانه دين و گسترش بينش علمى خويش براي دفاع عالمانه از آموزه هاي دينى در برابر هجوم بي امان گمراهان براي گمراه سازي مومنان و فرزندان اهالي قبله.با اين اهداف عالى،نقش ارزشيابى،بسيار مهم مى شود زيرا معلوم مى كند در كجاي خط ايستاده ايم و چه اندازه توفيق يافته ايم و راه آينده را چگونه طى كنيم تا موجبات رضايت مولاي خود را فراهم آوريم…