داشت آخرين توصيه هاى عبوديتى و ارتقاء معرفتى و سلوك معنوى را با بهترين شاگردش در ميان مى گذاشت: عزيز دل، هرگز از قيام شب ،غافل مشو! خواب را رها كن! شبانگاه كه تاريكى جهان را گرفته ،از بستر برون آى و گوشه اى بخرام و با محبوب خود خلوت كن ،مناجات كن،راز و نياز كن كه لذتى بالاتر از اين نيست : شب خيز كه عاشقان به شب راز كنند / گرد دَرِ بام دوست پرواز كنند/هرجا كه دری بود به شب بسته شود / اِلّا دَرِ دوست را كه شب باز كنند..! پروازيان ملكوت و مقرّبان درگاه ربوبى؛ -پيامبران و امامان و صالحان و نيكان و بزرگان – با بال تهجد و شب زنده دارى و دعا و مناجات و راز و نيازهاى شبانه با خداى مهربان توانسته اند تا ملكوت لقاء الله بالا روند. پيامبر اكرم (ص) با تهجدهايش به مدال ختم رسالت دست يافت:نيمه شب ها با خدايش راز كرد / خود رها از دست نفس و آز كرد…هركس بخواهد راه او را برود بايد اهل شب زنده دارى شود امام صادق عليه السلام فرمود: بر شما باد به نماز شب؛ زيرا نماز شب سنّت پيامبر شماست(عَلَيْكُمْ بِصَلاةِ اللَّيْلِ فَاِنَّها سُنَّةُ نَبِيِّكُمْ)…
گفت :استاد، خداوند چه دستورات خاصى در مورد شب زنده دارى به پيامبر داده بود و راز آنها چه بود؟استاد گفت:خداوند در همان اوائل بعثت نماز شب را بر آن حضرت واجب فرموده و آثار ويژه آن را بيان نمود : «ای جامه به خود پيچيده! شب را جز كمي، به پاخيز! نيمی از شب را يا كمی از آن كم كن يا بر نصف آن بيفزا و قرآن را با تأمّل بخوان!(يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ * قُمِ اللَّيْلَ إِلاَّ قَلِيلاً * نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلاً * أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلاً) آنگاه راز لزوم شب بيداری را توان تحمل قرآن معرفى مى نمايد و اينكه در برابر مشكلات فراوان مقاوم و استوار بار آيد:”ما به زودی سخنی سنگين را برتو القاء می كنيم. مسلماً برنامه (عبادت) شبانه پا برجاتر و با استقامت تر است(إِنَّا سَنُلْقِی عَلَيْكَ قَوْلاً ثَقِيلاً * إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِی أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلاً )…
در جائى ديگر در قرآن مى فرمايد:”و پاسی از شب را (از خواب برخيز) و تهجّد و نماز شب داشته باش! اين يك وظيفه اضافی برای توست تا پروردگارت تو را به مقامی در خور ستايش برانگيزد”(وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسی أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً).مفسران ،اين مقام محمود را، همان مقام شفاعت پيامبرصلی الله عليه وآله گفته اند. “و در شبانگاه برای او سجده كن و مقدار طولانی از شب، او را تسبيح گوی!”«وَ مِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلاً طَوِيلاً ».آرى،اين راهنماى انسانها بايد با عبادات و نماز شب و تهجدها، خود را برای يك مأموريّت و رسالت عظيم در روزها آماده سازد…آن حضرت نه تنها در شرايط عادى اهل مناجات و نماز شب بود، بلكه در سخت ترين لحظه ها و جنگ ها نيز مناجات را ترك نمی كرد.حضرت على(ع)فرمود:در شبى كه فردايش جنگ بدر واقع شد همه را خفته ديدم مگر پيامبر كه گوشه اى به مناجات و گريه مشغول بود.در ماه شعبان و رمضان عبادات شبانه اش اوج مى گرفت؛در شبهای قدر و دهه سوم ماه مبارك رمضان كاملاً بستر خواب را جمع می كرد و به عبادت می پرداخت و خانواده اش را در شب بيست و سوم بيدار نگه می داشت و بر روی خواب رفتگان در آن شب آب می پاشيد (تا از درك احياى شب قدر محروم نمانند)و فرمود:هميشه در دهه آخر رمضان در حال اعتكاف بود تا آنكه از دنيا رفت…
طبيعتا پيروان اين پيامبر نيز شب زنده دار خواهند بود.قرآن در وصف ايشان مى فرمايد:”در دل شب،پهلوهاشان از بستر دور می شود (و برپاخاسته رو به درگاه خدا می آورند و) پروردگار خود را با بيم و اميد می خوانند”(تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً)و در وصف متقين فرمايد: آنها كمی از شب را می خوابيدند و در سحرگاهان استغفار می كردند”(كانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ * وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ).پيامبر(ص)در وصيت شان به اميرمومنان(ع) سه بار فرمودند:” عَلَيْكَ بِصَلوةِ اللَّيْلِ” بر تو باد به نماز شب! بر تو باد به نماز شب! بر تو باد به نماز شب! و در جای ديگر فرمودند:”اَشْرافُ اُمَّتی حَمَلَةُ الْقُرْآنِ وَ اَصْحابُ اللَّيْلِ”يعنى اشراف و بزرگان امّت من حاملان قرآن و شب زنده داران هستند و فرمود: (عَلَيْكُمْ بِقِيامِ اللَّيْلِ فَاِنَّهُ دَأْبُ الصَّالِحينَ قَبْلَكُمْ وَ اِنَّ قِيامَ اللَّيْلِ قُرْبَةٌ اِلَی اللَّهِ وَ مَنْهاةٌ عَنِ الاِثْمِ)؛ بر شما باد به برپا داشتن نماز شب! به درستی كه نماز شب عادت نيكوكاران قبل از شماست و به راستی كه نماز شب نزديك كننده به خدا و بازدارنده از گناه است…
