-: اين اولين بار نبود كه پيامبر،موضوع جانشينى على (ع)را مطرح مى نمود ولى اين بار فرق مى كرد:درگسترده ترين اجتماع و در اواخر عمر خويش در سال دهم هجرت و پس از بازگشت از حج و در ناحيه اى ميان مكه و مدينه به نام غدير خم،در اجتماع عظيم حج گزاردگان ، در طىّ خطابه مشهورى، عبارت معروف “هرکه من مولای اویم پس علی مولای اوست”(مَن کُنتُ مَولاهُ فَهذا علیٌ مَولاه )را فرمود و بدين ترتيب،على عليه السلام را به عنوان پيشوا و ولىّ امربعد از خود اعلام نمود.اين رخداد تماماً به امر الاهى و بخاطر نزول آيه شريفه تبليغ بود كه فرشته وحى بر او ابلاغ نمود :”ای پیامبر! آنچه را از سوی پروردگارت بر تو نازل شده ، برسان كه اگر این کار را نکنی، رسالت الهی را به انجام نرساندهای و خداوند از مردم نگاهت خواهد داشت و خدا كافران را هدايت نمى نمايد(یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ ۖ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ۚ وَاللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکَافِرِینَ)…
پرسيدم : استاد،در خطابه، ديگر چه فرمود؟-:خطابه بسيار مفصل بود،در فرازى از آن فرمود:”ای مردم! بدانید که خداوند علی را ولیّ و امام شما قرار داده و اطاعت او را بر مهاجران و انصار و کسانی که به نیکی از آنان پیروی کنند، و بر شهری و روستایی و عجم و عرب و آزاد و مملوک و بزرگ و کوچک و سفید و سیاه واجب کردهاست. آگاه باشید که «امیرالمؤمنین» غیر از این برادرم کسی نیست و پیشوایی مؤمنان پس از من بر کسی جز او روا نخواهد بود. او جانشین من در امتم و پیشوای کسانی است که به من ایمان آوردهاند و نیز جانشین من در تفسير كتاب خداست. خداوند دین شما را به واسطه امامت او کامل گردانید. به دستورهای او گوش فرا دهید تا در سلامت بمانید و از او پیروی کنید تا هدایت شوید. ای مردم! من «صراط مستقیم» ام، که خداوند شما را به پیروی آن امر فرموده و پس از من، علی و پس از او، فرزندانم از نسل او اين ماموريت را دارند…
گفتم:اين اجتماع با خطابه پايان يافت؟ -: نه! از يكايك آنها براى وفادارى به اين امر،بيعت گرفت.فرمود: دستور یافتهام که از شما دربارهٔ آنچه که از سوی خداوند دربارهٔ علی اميرالمومنين و اوصیای پس از او آوردم، بیعت بگیرم و دست شما را بفشارم. خداوند به من دستور داده که از زبانهای شما در مورد آنچه بیان نمودم – راجع به علی امیرالمؤمنین و امامانی که پس از او میآیند و از من و از اویند، اقرار زبانی بگیرم و چنانکه خبرتان دادم، نسل من از صلب علی است. همگی بگویید: شنیدیم و اطاعت میکنیم و خرسندانه – در مقابل آنچه از سوی پروردگار ما و خویش دربارهٔ امامت علی امیرالمؤمنین و امامانی که از صلب او به دنیا میآیند، به ما رساندی – سر تسلیم فرود میآوریم. بر این باور زندهایم و با آن میمیریم و با آن [در قیامت] محشور میشویم. تغییر نمیدهیم و تبدیل و انکار نمیکنیم، تردید به دل راه نمیدهیم و از این باور برنمیگردیم و پیمان نمیشکنیم…” و بدين ترتيب همگى با على عليه السلام بيعت نمودند…
گفتم:همه مسلمين اين رخداد و اين حديث را باور دارند؟ -:بلى،علامه امينى در کتاب “الغدير” نام صد و ده تن از اصحاب پيامبر که این حدیث را نقل کردهاند برمیشمارد و برخی دیگر از منابع تعدادی بیشتری را ذکر کردهاند که اکثر صحابه بزرگ مورد قبول شیعه و سنی در زمره آنها هستند.به گفته ماريا دقاق در دانشنامه ایرانیکا، بهترین منبع در دوره معاصر كه در زمینه غدیر خم نگاشته شده، همين کتاب است كه در یازده جلد همه مطالب در زمینه غدیر خم در آثار سنی و شیعه اعم از حدیث، تاریخ، تفسیر قرآن، شعر، و نیز زندگینامه افراد مشهوری که در زمره راویان یا حافظان این حدیث بودند را جمع آوری نموده است… پس از پایان خطابه، آيه مشهور “كمال دين” بر پیامبر نازل شد:”امروز کافران از دین شما ناامید شدند؛ پس از آنان نهراسید و از من بهراسيد؛ امروز دینتان را برایتان کامل کردم و نعمتم را بر شما تمام داشتم و اسلام را بهعنوان دینتان پسندیدم”…