از جمع دوستان در باره كوثر پرسيد؛ سروش گفت:”كوثر” به معناى خير كثير١ و بى نهايت است.بارزترين نمود و مصداق آن در اين دنيا وجود مبارك حضرت زهرا(س) و مصداقش در آخرت حوض كوثر است.كوثر محمدى با فراوانى ذريه موجب باقى ماندن نسل پيامبر(ص)و حفظ دين و ماندگارى رسالت پيامبر تا روز رستاخيز بوده و همان كوثر و خير بى نهايت است كه امامان از نسل و ذريه او مردم را از چشمه علوم الاهى و معارف و مبدئى و معادى مى نوشانند و هدايت مى كنند و اما “كوثر بهشتى” ، نهرى زلال و حوضى مالامال در بهشت است،جارى از ساق عرش از شير، سپيدتر و از عسل شيرينتر و از مِشك خوشبوتر كه هركس از آن بنوشد، هرگز تشنگى بر او عارض نشود و والى و ساقى آن،امير مومنان و امامان از نسل اويند كه كام تشنگان رهيده از صحراى محشر را سيراب مى نمايند. اين هر دو كوثر،هر دو خير كثير،هر دو آب گواراى معرفت و ايمان و ولايت ، به شاخسار آل الله مرتبط اند…
على هم گفت:روایات متعدّدی در خصوص حوض کوثر ذکر شده است٢.این حوض بنابر آنچه در روایت نبّی مکرّم خطاب به امیرالمؤمنین علیهماالسلام آمده ، تحت عرش الهی جاری است و توصیفات خاصّهای دارد که پیامبر فرمود: ای علی! همانا این حوض برای من، تو و دوستان تو بعد از من است(یَا عَلِیُّ إِنَّ هَذَا النَّهَرَ لِی وَ لَکَ وَ لِمُحِبِّیکَ مِنْ بَعْدِی٣). آنچه از مجموع این روایات به خوبی برداشت و تفسیر میشود، آن است که در عالم قیامت، کسانی که اهل بهشت هستند، به دستِ ولایت، از آب آن حوضِ مطهّر می نوشند و مورد شفاعت واقع می گردند و ساقی آن حوض، امیرالمؤمنین علیه السلام است.شایان ذکر است که بدون شک دوازده امام معصوم(ع)، همگى در روز قیامت، ساقى حوض کوثرند. چنانکه از احادیث و براهین ظاهر است و سیدالشهداء(ع) در شعری فرمودند: «و نحن وُلاة الحوض نَسقى وُلاتنا»٤ ماییم صاحبان حوض کوثر، سیراب مینماییم دوستان خود را.از این رو در دعاى ندبه پس از عرض ارادت به امام عصر ارواحنا فداه ، از خدا میخواهیم:خدایا! سیراب کن ما را از حوض جدّ امام عصر(عج) به جام او و دست او، سیرابى کامل و گوارایى که هرگز بعد از او تشنگى نباشد، ای مهربانترین مهربانان(وَ اسْقِنَا مِنْ حَوْضِ جَدِّهِ صَلَّى الله عَلَیْهِ وَ آلِهِ، بِکَأْسِهِ وَ بِیَدِهِ، رَیّاً رَوِیّاً، هَنِیئاً سَائِغاً، لَا أَظْمَأُ بَعْدَها، یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمین٥)
سروش:امام صادق(ع) فرمود: کسى که دل او به خاطر مصیبت ما به درد آید، در وقتِ مردن فرحناک و شاد میشود؛ شادى که هرگز از دل او بیرون نمی رود تا در حوض کوثر بر ما وارد شود و کوثر، خوشحالى میکند زيرا دوست ما بر او وارد میشود تا آنکه به او میچشاند لذت انواع خوردنیها را بطوريكه نمیخواهد از آنجا بهجاى دیگر رود!هر که از آن یک شربت بنوشد، هرگز تشنه نشده و بعد از آن هیچگاه تعب نکشد؛ و آن به سردى کافور و بوى مشک و طعم زنجبیل است و از عسل شیرین تر و از مسکه نرمتر و از آب دیده صاف تر و از عنبر خوشبوتر می باشد. و از چشمه تسنیم بهشت، بیرون میآید. بر نهرهاى بهشت همه میگذرد و بر روى سنگ ریزه مروارید و یاقوت جارى میشود … و هر دیدهاى که در مصیبت ما بگرید،با نظر کردن به کوثر، شاد و خوشحال گردد و همه دوستان ما را، از آن مى نوشانند و به قدر محبت و متابعت ما، از آن لذت میبرند و هر کس محبتش بیشتر است، لذتش بیشتر خواهد بود،…»٦
سروش:در جلد هشتم بحارالانوار، بابی هست با عنوان” اوصاف حوض کوثر و ساقی آن”(صِفةُ الحَوضِ و ساقیه). حوض کوثر هدیهای خاص است از طرف خداوند متعال به والاترین پیامبرش؛ که با این هدیه خاص، جایگاه او را حتی نسبت به پیامبران دیگر بالاتر برده است.خود آن حضرت به ابوایوب انصاری فرمود:حوض کوثرًً، هدیهای است که خدا مرا با آن گرامی داشته و بر پیامبران پیشین برتری داده است.بهره مندی از حوض کوثر برای همه نیست و هر کسی اجازه برداشت از آن را ندارد. ساقی کوثر، امیرالمؤمنین علی(ع) است و مسؤولیت سقایت آن را رسول خدا(ص) بر عهده او گذاشته اند. اوست که هر که را صلاح بداند، از شراب کوثر سیراب میکند و هر که را بخواهد، از آن محروم مینماید.ابن عباس از پیامبر(ص) نقل میکند: من حوضی دارم که به تعداد ستارههای آسمان آبریز دارد و خلیفه و گماشتهی من بر آن حوض، همان خلیفه و جانشین من در دنیا است. سؤال شد: او کیست؟ فرمود: امام مسلمانان و امیر و سرور مؤمنان بعد از من، علیبنابیطالب است که دوستان و پیروان خود را از آن سیراب میکند و دشمنانش را از آن دور می نمايد٧. از برخی از روایات گذشته به دست میآید که ملاک بهرهمندی از نعمت بینظیر حوض کوثر، ولایت امام علی(ع) و پیروی عملی از آن حضرت و تقید فکری و عملی به تقوای الهی است. و معیار محرومیت از آن، بیتقوایی و گناه و سرکشی از ولایت اهل بیت(ع) است…
——–
١.تهذيب اللغه ج١٠ص١٠٢
٢.بحارالانوار، ج ٨، ص١٦-٢٩باب ٢٠(صفة الحوض و ساقیه صلوات الله علیه)
٣. بحارالانوار، ج ٨، ص١٨
٤.بحارالأنوار، ج ٤٥، ص ٤٩
٥.المزار الکبیر، ص ٥٨٤؛مفاتيح الجنان،دعاى ندبه
٦.مجلسى، محمدباقر، حق الیقین، ص٤٥٥
٧.بحارالانوار،ج٨،باب صفة الحوض و ساقيه