زهرا مقاله خمس در پايگاه خبرى را اينگونه آغاز نمود: هر دينى براى ترويج و بقاى تشكيلات خود نيازمند به امور مالي و بودجه است ؛اسلام نيز براي اين منظور بودجه هائي مقرر كرده كه يكى از آنها خمس است.خمس به معناي يك پنجم است و منظور از آن پرداخت يك پنجم از درآمد و غنائم هر مسلمان از هفت مورد خاص به عنوان حق واجب الاهى به امام يا نماينده امام است(شامل غنائم جنگى،معدن، گنج، مال حلال مخلوط به حرام،زمينى كه كافر ذمى از مسلمان بخرد، جواهرى كه با غواصى در دريا بدست آيد،منفعت كسب)كه به دوقسمت تقسيم مى شود:يك قسمت كه متعلق به امام است و سهم امام ناميده و قسمت ديگر كه حق سادات مستمند است، سهم سادات ناميده مي شود. امام هشتم(ع) فرمود:” بايد خمس را بدهيد تا ما به وسيله آن دين را ترويج و تقويت كرده و حيثيت خويش را در مقابل دشمنان حفظ كنيم و مستمندان را ياري نمائيم(اِنَّ الخُمْسَ عَونَنا عَلي دِيننا وَ عَلي عِيالِنا وَ علي مَوالينا١)زيرا سهم سادات موجب رفع نيازمندي هاي سادات فقير، يتيم، درمانده مي گردد چون گرفتن زكات بر آنها حرام است و سهم امام آن به امام و رهبران ديني اين امكان مي دهد كه دين را ترويج كرده و تشكيلات آن را اداره نمايند…
وجوب خمس در اين آيه شريفه تشريع شده است:”بدانيد كه آنچه به شما غنيمت و فايده رسد (كم يا زياد) خمس (يك پنجم) آن مخصوص خدا و رسول و خويشان او و يتيمان و فقيران و در راه ماندگان است اگر يتيمان به خدا و آنچه بر بنده خود نازل كرده ايم داريد.(وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامي وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا٢).غنيمت در اين آيه اگرچه در وهله اول غنيمت جنگى را در بر مى گيرد ولي با توجه به گفتار اهل لغت كه غنيمت را مطلق سود گرفته اند و بر حسب روايات فراواني كه از پيغمبر اكرم و ائمه ـ عليهم السّلام ـ رسيده آيه خمس شامل فوائد و سودهاي ديگر نيز مي گردد چنانكه پيامبر فرمود:خمس از هر چه انسان مالك شود اخراج مي گردد(وَ اخراجُ الخُمسِ مِنْ كلِّ مايَملِكُهُ اَحَدٌ مِنَ النّاس٣) و شخصي از امام كاظم(ع)پرسيد از چه چيز خمس بايد داده شود؟ فرمود«في كُلِّ ما اَفادَ النّاسُ مِنْ قَليلٍ اَوْ كَثيرٍ٤)يعني در هر چيزي كه مردم فائده برند كم باشد يا زياد (بايد خمس آن داده شود)…
سيره پيامبر و ائمه معصومين نيز دريافت خمس فقط از غنائم جنگى نبوده است.پيامبرص) به دادن خمسامر مي نمود از جمله آن حضرت به طايفه بني قيس نوشت:”اگر شما نماز را به پا داريد و زكات و خمس بدهيد در امانيد٥”؛ و آن حضرت چنانكه افرادي را براي جمع آوري زكات مي فرستاد، براي گرفتن خمس نيز مأموريني را اعزام مي فرمود چنانكه علي (ع)را به يمن اعزام داشت و دستور داد خمس را از آنها بگيرد٦. و مردي از بني اسد را نيز مأمور گرفتن خمس نمود٧. لذا جاي ترديد باقي نمي ماند كه مقصود از غنيمت در آيه خمس،موارد ديگري از سود علاوه بر غنائم جنگي را نيز شامل مى شود؛ و نكته قابل توجهي كه آيه مزبور به آن اشاره كرده است اهميّت خمس مي باشد كه مي فرمايد: «بايد خمسسودي كه مي بريد بدهيد اگر به خدا و آنچه بر بنده خود نازل كرده ايم ايمان داريد» و مي رساند كه اگر بر كسي خمس واجب شده و از دادن آن خودداري مي كند به خدا و آنچه بر پيامبر نازل شده ايمان و اعتقاد ندارد…
روايات در مورد اينكه نبايد در دادن خمس كوتاهى كرده يا در مال امام تصرف نمود زياد است از جمله امام عصر(ع) در توقيعى نوشتند:” … كسي كه مالي از (خمس) مالهاي ما در دست او است و آن را براي خود حلال دانسته و بدون دستور ما مانند مال خود در آن تصرف مي كند ملعون بوده و ما دشمن او هستيم چنانكه پيامبر فرمود هر كس چيزي از حق اهل بيت مرا حلال شمرد، به زبان من و به زبان هر پيغمبر مستجاب الدعوه ملعون خواهد بود. پس هر كس به ما ستم كند از جمله ستمگران به ما خواهد بود ولعنت خداوند بر او است كه خداوند مي فرمايد لعنت خدا بر ستمگران٨.در روزگاران غيبت،مصرف سهم مبارك امام زير نظر فقيهان متقى،صرف ترويج مذهب حقه و مرزبانى از دين شده و مروجان مذهب اهل البيت عليهم السلام از طريق آن ،مشعل تعليم و تربيت معارف دينى را فروزان نگهداشته و در حوزات شيعى،فقه آل الله را پاسدارى مى نموده اند و اين منبع مالى،بهترين وسيله توسعه مذهب بوده و پرداخت آن به اين اهداف كمك شايانى خواهد نمود…
______________________
١.وسائل، ج٦باب٣ص٣٧٥ح٢
٢.سوره انفال، آيه ٤١
٣.جامع الاحاديث، ج٨ص٥٤٦
٤.وسائل، ج ٦باب٣٥٠ح٦
٥.اسدالغابة، ج ١، ص ٣٢٨.
٦. بحارالانوار، ج ٢١، ص ٣٦٠.
٧. تفسير عياشي، ج٢ص٩٣
٨.وسائل، ج٦ص٣٧٦ح٦