زهرا كه مقاله جهاد به عهده او بود،نوشت:سخن خدا و امير مومنان(ع)، سرآغاز بحث ما در مورد جهاد است: “همانا خدا دوست دارد کسانی را که صف بسته در راه او پیکار کنند، چنانکه گویی بنيانی بسیار مستحکمند١” و ” جهاد یکی از درهـای بهشت است کـه خداوند آن را برای اولیای خاص خود گشوده و آن لباس تقوا و زره نفوذ ناپذیر و سپر اطمینان بخش الهی بر پیکر مجاهدان است٢”.نخستین آیه تشریع جهاد، به جهاد دفاعی اختصاص داشت که در سال اول هجری نازل شد و به مسلمانان اجازه داد که در برابر هجوم مشركان به دفاع از خود بپردازند٣. آیات متعددی در بسیاری از سوره هاى مدنى قرآن بویژه بقره،انفال،آل عمران،توبه و احزاب، به جهاد و مباحث متعلق به آن اختصاص دارد.در تحلیل این آیات نباید شأن نزول آنها و اهداف اساسی پيامبر اكرم را، به ویژه در زمینه فلسفه جنگ و صلح، از نظر دور داشت…
كلمه جهاد و مشتقات آن در قرآن سی و یک بار (در حالى كه كلمه حرب به معنى جنگيدن، فقط چهار بار) آمده است، لذا معناى جهاد در قرآن و روايات،بسيار گسترده تر و کلی تر از معناى جنگ است؛زيرا كه قتال و حرب به طور مشخص به معناى درگیری مسلحانه در جنگهاست، در حالیکه جهاد به معنای تلاش و كوشش در مبارزه با دشمن است، چه اين دشمن فرد يا گروهى ستمگر و متجاوز باشد يا نفس او كه عمل بد را برايش زينت مى دهد و يا شيطانى كه مى خواهد اورا بفريبد كه در اين صورت مؤمن بايد با او جهاد كند.در متون دینی، علاوه بر این معنای خاص و اصطلاحی، جهاد به مفهوم لغوی و عام خود نیز بسیار به کار رفته است، مانند کاربرد تعبیر «جهاد اكبر» درباره جهاد و تلاش نفس در برابر شيطان و هواى نفس٤.همچنين در احاديث برخی از کارها به مثابه جهاد شمرده شدهاند که ظاهراً برای ارج نهادن به این کارها بوده است مانند امر به معروف و نهى از منكر؛ سخن گفتن حق در برابر سلطان ستمگر(كلمة حقٍ عند امامٍ جائر)؛ تلاش مرد برای زنده کردن سنّتی نیکو در جامعه؛ خوب شوهرداری کردن زن (جهادالمرأة حسن التبعّل) و تلاش مرد در کسب روزی حلال برای خانواده٥…
در سالهاى اخیر رفتارهای اسلام هراسى در کنار برخی خشونت های گروه های تندرو كه مورد حمايت اسلام ستيزان بوده و طبق نقشه ها و دسيسه هاى دشمنان انجام گرفته ،دستمايه برای هجمه به آموزۀ جهاد بوده است.در حاليكه جهاد عملى مقدس براى دفاع در برابر هجوم دشمنان و ياغيان و متمردان است و هرگز جريان فشار براى تغيير دين نبوده است. جهاد بر دو گونه است یا ابتدایی است و یا دفاعی.جهاد ابتدایی به معنای جنگ با مشركان و كفارى كه حاضر به تمكين نبوده براى دعوت آنان به اسلام و توحید و برقراری عدالت است. در این نوع از جهاد، که مسلمانان آغازگر نبودند، هدف، از بین بردن سیطره کفر و فراهم آوردن امکان و رفع مانع براى پذيرش دين توسط توده هاى تحت سيطره كفر است.اين جهاد در غيبت پيامبر و امام (مثل اين زمان)ساقط است.جهاد دوم، جهاد دفاعى است به معنای جنگ برای دفاع از مسلمانان و سرزمینهای اسلامی كه هماره بايد آماده دفاع در برابر هجمه دشمنان بود.“رباط” یا “مرابطه” (به معناى مرزبانی) نیز موضوعی مرتبط با جهاد و در برخی موارد ـ بر پایه احادیث ـ از مصادیق آن است.اين مرزبانى نيز دو نوع است:نخست مرزبانى از سرزمين و وطن اسلامى و ديگر مرزبانى از برج و باروهاى اعتقادات امت با دفاع فرهنگى و فكرى(مداد العلماء افضل من دماء الشهداء)…
به موجب آیات قرآن٦،کسانی که جان و مالشان را در راه خدا فدا کنند در درگاه الاهی از دیگر مسلمانان برترند و خداوند به آنها مژده بهشت و دستیابی به مقام شهادت داده است٧.مانع انسان براى اين عبادت،وابستگى به مال و خانمان شمرده شده اين جهاد چنانكه قرآن کریم٨ مهمترین مانع انسان برای جهاد را وابستگی به خانواده، مال و خانمان برشمرده است. همچنین کسانی را که از جهاد رویگرداناند فاسق خوانده و به آنها کیفر الاهی را وعيد داده است. بنابر قرآن، پیروزی تنها به دست خداست٩ و پیروی از فرمان خدا و پيامبر اكرم ، دوری از نزاع و تفرقه، صبر و استقامت و فرار نکردن از دشمن، از مهمترین احکام جهاد به شمار رفته است١٠. به موجب آیات قرآن، مجاهدان به میزان صبر و استقامت خود از امدادهای غیبی برخوردار میشوند١١؛ از جمله امدادهای غیبی الاهی، آرامش بخشیدن به مجاهدان و افکندن ترس و وحشت در دل کافران است١٢…
—————-
١.سوره صف،آيه ٤
٢.نهج البلاغه، خطبه ۳۷
٣.سوره حج : آيات۳۹و ۴۰
٤.وسائل ج ۱۵، ص۱۶۱؛ جواهر، ج ۲۱، ص٣٥٠
٥. كافى، ج ۴، ص۲۵۹، ج ۵، ص۹ـ۱۰، ۱۲، ۶۰، ۸۸
٦. نساء: ۹۵؛ عنکبوت : ۶۹؛ توبه : ۲۰
٧. ر.ک: توبه : ۲۱؛ آل عمران : ۱۶۹
٨. ر.ک: توبه : ۲۴
٩. ر.ک: آل عمران : ۱۲۶؛ انفال : ١٠
١٠. ر.ک: انفال : ۱۵ـ۱۶، ۴۴ـ۴۶
١١.انفال : ۶۵ـ ۶۶؛ آل عمران : ۱۲۳ـ۱۲۵
١٢.ر.ك:احزاب:٩-١٠؛توبه:٢٦