نظرسنجى ها نشان مى داد مقالات”آئين ما”جاى خود را بين مخاطبان پايگاه خبرى باز كرده ، رؤيا به عنوان مدير مسئول ،خواستار احترام همكاران به اين إقبال و توجه با تلاش بيشتر بود.نرگس مقاله بعدى را چنين ارائه داد: نظارت عمومى مومنان بر يكديگر،دو واجب را رقم مى زند كه “امر به معروف”و”نهى از منكر” نام گرفته است.از زيباترين چهره هاى همبستگى و انسان دوستى در آئين ما همين است كه نمى توانيم در برابر خطراتى كه ديگران را تهديد مى كند ساكت بنشينيم و اقدامى نكنيم:چو مى بينى كه نا بينا و چاه است/اگر خاموش بنشينى گناه است: تلاش براى نغلطيدن ديگران به مهلكه حرام ،نهى از منكر است و دعوت آنها به شاهراه امور معروف و پسنديده، امر به معروف.شرط آن دانش كافى و تجربه عملى مطلوب براى يك تأثيرگذارى خوب است به نوعى كه هم احترام و شخصيت طرف مقابل حفظ شود و هم با نفوذ كلام و عمل،او را به تغيير رفتار،رهنمون شويم.اين دو واجب در قرآن در كنار باورهائى چون ايمان به خدا و معاد ياعباداتى چون نماز و زكات مورد تأكيد قرار گرفته است١…
اين ماموريت الاهى چنان مهم است كه با اجراى صحيح آن بسيارى از خطرات و مفسده ها از جامعه دور مى شود و برعكس با اجراى نادرست آن ،آثار و تبعات سوئى را متوجه فرد و جامعه مى نمايد.وجوب امر به معروف و نهی از منکر موکول به شرایطی است:آگاهی نهیکننده و تشخیص او درباره معروف و منکر؛احتمال تأثیر در نهیشونده؛ استمرار و اصرار مخاطب بر ترک معروف یا ارتکاب منکر؛ بر اصل نهی مفسدهای مترتب نباشد؛ یعنی اگر در صورت نهی، ضرری متوجه نهی کننده یا شخصی دیگر شود، واجب نیست.در نظر بيشتر عالمان شیعه دو واجب امر به معروف و نهی از منکر،از نوع وجوب کفایی است٢(يعنى اگر كسي آن را انجام داد از ديگران ساقط مى شود)، اما بعضى ديگر چون شيخ طوسى آن را از واجبات عینی دانسته اند٣.اگر شخص امر شونده یا نهی شونده با گشاده رویی امر و نهی را پذیرا گردد، تعارضی در جامعه پدید نمیآید اما اگر تمكين نكند،چه بسا به حقوق ديگران آسيب وارد مى شود و موضوع جنبه عمومى و حاكميتى پيدا مى كند(كه در صورت بسط يد،وظايفى بر حاكمان پديد مى آيد تا از پيامدهاى سوء آن براى جامعه جلوگيرى نمايند)؛لذا اين مبحث را فقها در آثاری چون كافى كلينى٤ و فقه الرضا٥ يا به عنوان بخشی از کتاب الجهاد، و يا ملحقات اخلاقی آورده اند…
بعضى از مواردى كه در آيات قرآن به اين فريضه پرداخته چنين است:توصيه لقمان به فرزندش: “فرزندم! نماز را برپا دار و امر به معروف و نهی از منکر کن و بر آنچه از سختیها به تو میرسد مقاومت نما که این (صبر) از امور واجب و مهم است٦”؛ [یاران خدا] کسانی هستند که اگر آنان را در زمین به قدرت رسانیم، نماز بر پا میدارند و زکات میدهند و (دیگران را) به خوبیها دعوت میکنند و از بدیها باز میدارند و پایان همهی امور برای خداست٧”؛ “شما بهترین امّتی هستید که برای مردم ظاهر (و گزیده) شدهاید [چرا که] به خوبیها فرمان میدهید و از بدیها و زشتیها، نهی میکنید و به خدا ایمان دارید. و اگر اهل کتاب (نیز به چنین آئین درخشانی) ایمان آورده بودند، قطعاً برایشان بهتر بود. برخی از آنان مؤمن ، ولی بیشترشان فاسق اند٨”؛”مردان و زنان با ایمان، یار و یاور و اولیای یکدیگرند: به معروف ها فرمان میدهند و از منكر نهی میکنند، نماز بر پای داشته، زکات میپردازند و از خداوند و پیامبرش پیروی میکنند. بزودی خداوند آنان را مشمول رحمت خویش قرار خواهد داد. همانا خداوند، توانای غالب و حکیم است٩”؛” بايد از شما كسانى باشند كه دعوت به خير نمايند و امر به معروف و نهى از منكر كنند كه آنان رستگارانند١٠”…
اما از نگاه پيشوايان:پيامبر اكرم(ص)فرمود:”كسى كه امر به معروف و نهى از منكر كند جانشين خدا و پيامبر در روى زمين است١١”و نيز”گروهى هستند كه نه پيامبرند و نه شهيد ولى مردم به مقامى كه خداوند به خاطر امر به معروف و نهى از منكر به آنان عطا فرموده غبطه مى خورند١٢”؛امير مومنان(ع):”تمام كارهاى نيك و حتى جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهى از منكر چون آب دهان است در برابر درياى پهناور١٣”؛امام باقر(ع):”امر به معروف و نهى از منكر دو واجب بزرگ الهى مى باشند كه ساير واجبات با آنها بر پا مى مانند و بوسيله اين دو راه ها امن و كسب و كار مردم حـلال مى شود. با اين دو واجب است كه داد ستمديدگان ستانده مى شود و زمين آباد مى گردد١٤”...
——————
١.آل عمران /۳/۱۰۴، ۱۱۰، ۱۱۴؛ اعراف /۷/۱۵۷؛ توبه /۹/۶۷، ۷۱، ۱۱۲؛ حج /۲۲/۴۱؛ لقمان /۳۱/۱۷.
٢.نک: شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۵۶؛ سیدمرتضی، الذخیرة، ص۵۵۴، ۵۶۰؛ سیوری، ارشاد الطالبین، ص۳۸۱.
٣.شیخ طوسی، الاقتصاد، صص۱۴۷، ۱۵۰-۱۵۱.
٤.کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۵ ببعد.
٥.فقه الرضا(ع)، ص۳۷۵.
٦. سوره لقمان،آيه ١٧
٧.سوره حج،آيه ٤١
٨.سوره آل عمران،آيه١١٠
٩.سوره توبه،آيه ٧١
١٠.سوره آل عمران،آيه ١٠٤
١١.تفسير مجمع البيان ج١ص٤٨٤ذيل آيه ١٠٤ آل عمران
١٢.مستدرك الوسائل ج١٢ص١٨٢
١٣.نهج البلاغه قصار٣٧٤
١٤.وسائل الشيعه ج١١ص٣٩٥ح٦