دومين مقاله زهرا در مورد مستحب بود: مستحب، يكى از احكام پنجگانه(وجوب،حرمت،استحباب،كراهت و إباحه) است و آن عملی است که انجامش پسندیده ولى ترکش حرام نیست؛ یعنی انجام دهنده آن سزاوار ستایش می باشد، ولی ترک کننده آن مستحق ذمّ نیست، مانند: نماز و روزه مستحبی يا قرائت قرآن و زيارت و إحسان و دستگيرى از ضعيفان و…آرى،امور استحبابى ،باب ديگرى از الطاف الاهى است كه مى خواهد راه هاى قرب و رستگارى را دائماً از طريق اين اعمال آسان،براى انسانها باز نگاه دارد و رحمت واسعه خويش را برآنان نصيب فرمايد.بنابراین، در منابع دينى،آيات و روايات بسيارى را مى بينيم كه تشویق به انجام کارهایی نموده كه مستحب شمرده مى شوند و براى آنها اجر و پاداش فراوانى ذكر شده است همچون انفاق و إحسان،نمازهاى مستحبى و نوافل،اهتمام به گره گشائى از كار مسلمانان،عفو و گذشت،دعا و درخواست از خدا،احياى شب هاى قدر،قرائت قرآن و تعمق و تدبر در آن،استغفار و توبه،اذكار،مناجات و ابتهال و زيارت و صلوات و….
مستحب از نظر لغت به معنای دوست داشته شده و پسندیده شده است يعنى كارى كه فرد بخاطر انجام آنها محبوب خدا مى شود و در اصطلاح فقه، عملی است که انجامش مطلوب است و پاداش دارد ولی ترک آن عذاب ندارد. تعداد مستحبات بسیار زیاد است و قابل شمردن نیست و ملاك استحباب اعمال ، تصريح یا ظهور روایتی صحیح و معتبر در مورد آنهاست. اما توجه به این نکته حایز اهمیت است که، اگر روایت ضعیفی هم بر ثواب داشتن عملی دلالت کند، حتی اگر نتوان به جهت ضعف سند، استحباب آن عمل را اثبات کرد، می توان بنا بر قاعدهاى با عنوان “تسامح در ادله سنن” که به ضميمه “اخبار من بلغ”استفاده گردیده است (يك قاعده فقهى و اصولى)گفت که خداوند به عامل این عمل، ثواب وعده داده شده در این روایت را خواهد داد.امام باقر (ع) فرمود: هر کس از سوى خداوند،خبر ثوابى براى انجام کارى به او برسد، و او آن کار را به امید رسیدن به آن ثواب انجام دهد، آن ثواب را به او مى دهند، گرچه آن حدیث آن چنان که به او رسیده است، نباشد١”…
قطع کردن عمل عبادی مستحب، پس از شروع آن مکروه است، بهخصوص نیمهکاره رها کردن نمازِ مستحبی و شکستنِ روزه مستحبی در بعد از ظهر؛ البته به پایان نرساندن برخی اعمال مستحبی حرام است و باید آن عمل به پایان برسد، به عنوان مثال اگر کسی حج مستحبی و عمره (بنابر نظر مشهور) را آغاز کند واجب است آن را به پایان برساند. در اعتکاف نیز چنانچه فرد دو روز اول را روزه بگیرد، باید روز سوم را نیز روزه بگیرد و اعتکاف را به پایان برساند و رها کردن آن در این مرحله حرام است٢.انواع اعمال استحبابى همچون نمازها،ادعيه،زيارات و اذكار و…در كتب دعا همچون مفاتيح الجنان آمده و در دسترس مى باشد؛و در ساير موارد استحبابى مربوط به حالات شخصى و مناسبات اجتماعى نيز مى توان به كتب سنن و اخلاق و كتب روائى همچون جلد چهارم اصول كافى مراجعه نمود…
—————–
١. کافى، ج٢ص٨٧
٢. شهید اول، القواعد و الفوائد، ج۱، ص۹۹؛ قاعده۳۹