خوانندگان مباحث آئين ما هر روز بيشتر مى شود ؛سردبير دو موضوع سفر و زيارت را از مريم كه واحد گردشگرى را در پايگاه اداره مى كرد،خواست و او در مورد سفر نوشت: تشويق به سفر از طرف خود خدا صادر شده و پنج بار در قرآن با كلمه “سيروا”،دستور به گردش و سفر داده در مناطق مختلف زمين با هدف تأمل و تفكر در خلقت الاهى و آغاز و پايان جهان :”بگو در زمین بگردید و بنگرید خداوند چگونه آفرینش را آغاز كرده است؟ پس (همين گونه )خداوند جهان آخرت را ایجاد مىكند؛ یقیناً خدا بر هر چیز توانا است!”(قُلْ سیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَیْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللهُ یُنْشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللهَ عَلى كُلِّ شَیْءٍ قَدیرٌ١).سفر چه به قصد كسب و كار يا گردشگرى و لذت هاى غير حرام و يا مطالعه و تحقيق وتجربه اندوزى براى اصلاح زندگى و يا زيارت و كسب ثواب،مورد تأييد پيشوايان دينى ما بوده است٢.پيامبر خدا(ص)حتى سفر را براى دوام سلامتى توصيه فرمود:”سفر كنید تا سالم بمانید٣”..
توصيه هاى كلى پيشوايان براى سفر:”پيش از سفر حسابرسى مالى كرده خود را از تمام حقوق مردم برهان. سپس به كارهاى خانواده و كسانى كه نفقه آنان بر عهده توست توجه كرده، و خرج آنان را به صورت معتدل براى مدت سفر خود تهیه و به آنان بده، سپس آنان را به آنچه تو را به خداوند نزدیك مىكند سفارش نموده و این وصیت را نزد شخص مورد اعتماد خود قرار ده. سفر خود را با مقدارى صدقه آغاز كن و بگو خدایا من با این صدقه سلامت خودم و سفرم و هر چه همراه دارم خریدم ؛مرا و هر چه با من است سالم دار و به خوبى و خوشى به مقصد برسان، و پس از صدقه هم دو ركعت نماز بخوان و از خداوند براى سفر خود خوبى را مطالبه نما. سپس آیة الكرسى را با حمد الاهى و صلوات بخوان و نيز دعاهاى وارده براى سفر را چون “اللّهمّ إنّی خرجت فی هذا السّفر بلا ثقة منّی لغیرك …” و نيز”لا اله الا الله الحلیم الكریم، لا اله الا الله العلى العظیم سبحان الله رب السموات السبع و رب الارضین السبع و ما فیهن و ما بینهن و رب العرش العظیم وَ سَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ و صلى الله على محمد و آله الطیبین الطاهرین٥”…
اما در مورد آداب سفر :اميرمومنان(ع) به ابوذر:”جوانمردى در سفر، بخشیدن زاد و توشه به همراهان، اخلاق نیكو و خوش رفتارى با آنان است٦”؛ مسافرى كه مریض شود را رها نكنند و حتى اگر لازم شد تا سه روز به خاطر او توقف كنند٧؛ امام باقر(ع) با يادكرد اندرزهاى لقمان به پسرش فرمود: پسر جان! چون با عدهاى سفر كنى زیاد با آنها مشورت كن؛ بسیار در رویشان بخند؛ دعوتشان را بپذیر؛ اگر كمك خواستند كمك كن؛ و در نيكوكارى و نماز و سخاوتمندى بر آنان سبقت گیر؛ مركب و مال و توشهى خود را در اختیارشان گذار؛ اگر حركت كردند حركت كن؛ اگر كار كردند كار كن؛ از بزرگتر اطاعت كن؛. اگر بتوانى تا از غذا صدقه ندهى، نخور؛ تا سوار مركبى تلاوت قرآن كن؛ و مادامى كه مشغول كارى هستى تسبیح گوى؛ و هنگامى كه كارى ندارى دعا بخوان؛پسر جان! زودرنج و بداخلاق و بىصبر نباش، كه با این صفات هیچ رفیقى برایت نمىماند! خود را به صبر و تأنى در كارها وادار٨…
ديگر توصيه ها در مورد سفر:”سفرکنید که در آن پنچ فایده است: اندوهزدایی، درآمدزایی، دانشافزایی، ادبآموزی و همراهی با شرافتمند٩”؛”با کسی مسافرت کن که او مایه زینت تو باشد؛ نه اینکه تو مایه زینت او باشی١٠”؛ “هنگام بازگشت از سفر برای خانواده خود سوغات بیاورید؛ هرچند قطعه سنگی باشد١١ “؛ “به تنهایی سفر نکن، چرا که شیطان، همراه تنهاست١٢”؛” هرگاه به مسافرت میروید در منزلگاه ها توقفی کوتاه داشته باشید١٣”؛ “هرگاه در زمین سرسبز و خرم سفر میکنید به آرامی سیر کنید و هرگاه زمین خشک و بیحاصل را میپیمایید به سرعت بگذرید١٤”؛”شخص نباید به سفری رود که در آن بر دین و نمازش هراسان است١٥”؛ و نكته در مورد سفر بسيار است؛ يكى از بهترين سفرها،سفرهاى تبليغى يا ماموريت هاى دينى است كه بتوان به تعالى و توسعه ارزش هاى الاهى خدمتى نمود بويژه اگر در اين دوران در مسير خدمتگزارى به ولى عصر(عج)،سفرهائى انجام و ماموريت هاى هدايتى و آموزشي و تبليغى دنبال شود كه نورانى ترين سفرها خواهد بود…
——————–
١.سوره عنکبوت،آيه٢٠
٢و٣و٤.الاداب الدينيه طبرسى فصل١٣ترجمه عابدى ص٣٢٩-٣٢٧
٥.همان و بحار الانوارج١٦،ص١٤٤
٦.ارشاد القلوب، ج١ص١٧٦
٧.خصال صدوق،ج١ص١٤٥
٨.نصائح ،جنتى،ص٦١و٦٢
٩.امام على(ع):مستدرکالوسائل، ج٨،ص١١٥
١٠.امام صادق(ع):الفقیه، ج٢،ص٢٧٨
١١.هماو،مستدرک الوسائل، ج٨،ص٢٠٩
١٢.پيامبر(ص):الفقیه، ج٢،ص٢٧٧
١٣.پيامبر(ص):الجامعالصغیر،ج١ص١٢٩
١٤.امام باقر(ع):الفقيه،ج٢ص٢٩٠
١٥.امام على(ع):خصال،ص٦٣٠