مريم پس از “سفر”،به “زيارت” پرداخت: زیارت، ميل و اشتياق به ديدار محبوب است .اين اشتياق با مرگ جسمانى محبوب نيز به پايان نمى رسد و پس از مرگ نيز محب را به مزار محبوب مى كشاند،چنانكه اشتياق زيارت پيامبر خدا و فرزندان او و امامان،هر روز هزاران نفر را از نقاط مختلف جهان،به مزارهاى شريف شان مى كشاند.زيارت مزار مومنان و صالحان و والدين و خويشان نيز در همين راستاست و توصيه شده است.انسان است و دوستى هايش! كشش محبت و دوستى شما را به زيارت دوستان خدا مى كشاند.چون خدا را دوست مى داريد،اولياى او را هم دوست مى داريد و در حيات و پس از مرگشان هم به زيارت شان مى رويد؛ چون روحشان را زنده مى شمريد كه متوجه شما هستند و از اين ديدار و زيارت ،خشنود مى شوند.اين زيارت هم وسيله تقرب به خداست زيرا هم درنيت و هم در عمل قصد قربت مى كنيد و با خواندن دعا و زيارتنامه و اذكار،خدا را ياد مى كنيد.پيامبر(ص)فرمود:کسی که پس از وفات، مرا زیارت کند؛ مانند کسی است که مرا در حال حیات ملاقات کرده و من در هر دو حال شاهد بر او هستم و شفاعت او در روز رستاخیز بر عهده من است١”…
زيارت پيشوايان دين، فوايد زيادى دارد،براى نمونه:١. ارتباط با خدا و ابراز محبت به او،زيرا آنها را به خاطر اينكه محبوب و واولياى خدا هستند، زيارت مى كنيم؛٢.تكريم و تعظيم ولىّ خدا؛٣.اعلام تجديد بيعت و عهد و وفادارى با اولياء الله؛٤.اظهار ايمان و تواضع نسبت به دين؛٤.اعراض از دنيا و مظاهر آن؛٥.توجه به جنبه اجتماعى زيارت و حضور در مجمع ايمانيان چون حج و اربعين و… لذا زيارت پاكان و معصومان، انسان را در مسير پاكي و تقوى قرار مي دهد.وقتى به سوى اين پاكان مى روى ،روح مطهر آنان نيز از تو خشنود شده و برايت دعا مى كنندو انسان را بيش از بيش به خدا نزديك مي كند چون باور داريم آنها از زيارت ما آگاه هستند چنانكه در بخشى از زيارت امامان به خدا عرض مى كنيم:”من مىدانم كه پيامبر و خلفاى تو زنده هستند و در نزد تو متنعم هستند و جايگاه مرا مىبينند و سخن مرا مىشنوند و سلامم را جواب مىدهند”.اين است كه زيارت يكايك امامان توصيه شده از جمله امام صادق(ع)در مورد زيارت سيدالشهداء(ع)فرمود: زيارت قبر امام حسين(ع) از بهترين اعمال است» و نيز فرمود:هرگاه خداوند اراده خيرى به بنده خود كند در قلب او محبت امام حسين(ع) و زيارت او را قرار مىدهد٢…
براى زيارت هم آدابى، گفته اند كه برخى ظاهری است و برخی باطنی.آداب ظاهرى چون غسل زيارت براى پاك شدن از همه آلودگى هاى جسمى و پوشيدن پاكيزه ترين جامه ها و خوشبو ساختن خويش و با آرامش و وقار حركت نمودن و به سوى مضجع شريف رفتن و رو به قبله شدن و زيارتنامه را خواندن و…كه همه اينها و آداب ديگرى كه وارد شده ،به حصول توجّه قلبی و آداب باطنی کمک می کند.آداب باطنى داشتن خضوع و خشوع قلبى هنگام زیارت است که از معرفت و محبت مقام و شخصیت معنوى اولياى خدا در دل یجاد می شود. تأثیر عظمت آنها در قلب، حالتی پدید می آورد که رعیت احترام در ظاهر را در پی دارد كه حتی بر نوع یستادن، نشستن، نگاه کردن، سخن گفتن، وارد و خارج شدن، تأثیر مى گذارد.هر چه معرفت بيشتر باشد،خشوع دل هم عمیق تر و قرب روحى بيشتر مى شود و زائر خود را در محضر امام، حس مى کند و امام را ناظر و مراقب رفتار خود مى بيند واحساس حضور مى كند كه اين حالت فوق العاده معنوى و شيرين است…
از آنجا كه زيارت،يك ديدار معنوى و روحانى است نبايد آن را با امور بيهوده و لغو و دور از شأن زيارت، همراه كرد؛بخصوص در مشاهد مشرفه بايد از گفتگوهاى بلند و مشاجره و پرداختن به كسب و كار و امور دنيوى و ايجاد مزاحمت براى ساير زائران، پرهيز كرد و اوقات خود را صرف خواندن قرآن و ادعيه و اذكار و نمازها نمود. همچنين تأکید بر آن است که در زیارت ها، بیشتر از متون زیارتی نقل شده از ائمه علیهم السلام استفاده شود که به آن گونه دعاها و زیارت های مستند “مأثوره” گفته می شود همچون زیارت اربعین، زیارت جامعه کبیره، زیارت امین الله، زیارت عاشورا و… كه مضامين آنها بسيار عرشى و متعالى است زيرا از زبان اولياى خدا صادر شده است.گاهى آداب را هم آموخته اند:یونس بن ظبیان از حضرت صادق(ع) می پرسد: یا بن رسول الله، من بسیار به یاد حسین بن علی (ع)می افتم. در آن لحظه چه بگویم؟ فرمود: هنگام یاد از او سه بار بگو: «صلّی الله علیک یا ابا عبدالله»که سلام تو از دور یا نزدیک به او می رسد… و نكته آخر زيارت به نيابت معصومين بويژه امام عصر(ع)است كه از وقتى كه زائر اين نيت را مى كند تا وقتى باز مى گردد،تحولات روحى و معنوى را در خود احساس مى كند و بركات بيشمارى را به همراه مى آورد…
——————
١.كامل الزيارات ابن قولويه،ص٤٥
٢.وسائل الشيعه،ج١٤ باب استحباب زيارة الحسين(ع)
٣.وسائل الشیعه، ج١٠،ص٣٨٥