چند مقوله اجتماعى سياسي را به امير واگذار كردم كه روابط بين الملل درس مى دهد.گفتم:امير، اين موضوع شهروندى و به خصوص شهروندى جهانى كه امروزه خيلى بر آن تأكيد مى شود را تبيين كن.امير : “شهروند”، عضو رسمی یک شهر، ایالت ويا کشور است و به همين خاطر داراى حقوق و مسئولیتهایی مى شوچند مقوله اجتماعى سياسي را به امير واگذار كردم كه روابط بين الملل درس مى دهد.گفتم:امير، اين موضوع شهروندى و به خصوص شهروندى جهانى كه امروزه خيلى بر آن تأكيد مى شود را تبيين كن.امير : “شهروند”، عضو رسمی یک شهر، ایالت ويا کشور است و به همين خاطر داراى حقوق و مسئولیتهایی مى شود که در قانون پیشبینی و تدوین شده است. از نظر حقوقی، جامعه نیازمند وجود مقرراتی است که روابط تجاری، اموال، مالکیت، زيست شهرى ، امور اجتماعى و سیاسی و حتی مسائل خانوادگی شهروندان را در نظر گرفته و سامان دهد.با توجه به شرايط ارتباطات در دنياى معاصر و بحث جهانى شدن،اصطلاح “شهروند جهانى”ايجاد شده به اين معنا كه افراد عضوى از جامعه جهانى هستند و هر فرد علاوه بر هويت ملى خود،هويت جهانى دارد و حقوق و مسئوليت هائى در مورد گرمایش زمين ،تهدیدات تروریستی ، صلح جهانى، رفع محروميت و فقر و جهل و نژاد پرستى و…در قالب حقوق بشر و منشور سازمان ملل متحد دارد…
شايان گفت: در اين مفهوم شهروندى،آيا افراد نياز به آموزش و راهبرى دارند؟امير گفت:البته ، شهروندی از این منظر، مجموعه گستردهای از فعالیت های فردی و اجتماعی است. فعالیتهایی که اگرچه فردی باشند اما برآیند آنها به پیشرفت وضعیت اجتماعی کمک خواهد کرد. همچنین است مشارکت های اقتصادی، خدمات عمومی، فعالیت های داوطلبانه و دیگر فعالیتهای اجتماعی که در بهبود وضعیت زندگی همه شهروندان مؤثر خواهد بود و بايد از كودكى اين آموزش ها در خانواده و سپس آموزشگاه ها و از طريق رسانه ها و انجمن هاى مردم نهاد، انجام شود و افراد ياد بگيرند كه چگونه یک شهروند فعال، آگاه و مسئولیت پذیر باشند. در واقع مبنای این آموزش ها پرورش یک شهروند خوب است به گونه اى كه بداند چگونه وظايف خود را با توجه به مسئولیت هایش در زندگی فردی و اجتماعى در سطح ملى و بين المللى انجام دهد، همچون مشاركت در انتخاب افراد مناسب براى مسئوليت هاى دولتى از طريق رأى دادن، انجام خدمت نظام،مشاركت در امور نيكوكارى،دادن ماليات، نقد سازنده به منظور اصلاح و…
گفتم:آيا دين با اين مفهوم از شهروندى و شهروندى جهانى، مشكلى ندارد؟ امير گفت: نه تنها مشكلى ندارد بلكه اين از اهداف و برنامه هاى دين است.دين مى گويد آنچه روى زمين است خدا براى شما آفريده١، پس بايد مراقب باشيد كه طبيعت را از بين نبريد و حقوق يكديگر را رعايت نمائيد كه بدون رعایت حقوق همدیگر زندگی تبدیل به جهنمی می گردد که بشریت در لابه لای شعله هایش می سوزد.خداوند فرمود:”مقرر نمودیم که هر کس، کسی را جز به قصاص و قتل، یا کیفر فسادی در زمین بکشد، چنان است که گویی همه مردم را کشته باشد، و هر کس، کسی را زنده بدارد، چنان است که همه مردم را زندگی داده باشد٢”.درديدگاه دين،هر شهروند دارای حق و تکلیف است، هم حقوقش بايد محترم شمرده شود و هم تكاليفش را بايد انجام دهد.او حق حيات دارد،كسى حق ندارد حق حيات را از او سلب نمايد حتى جنين را نمى توان از حيات محروم كرد و سقط جنين حرام است چه رسد به سلب حيات يا حتى تعرض به آبروى افراد كه آبروى هر فرد مثل خون او محترم است…
شايان گفت:دين براى شهروندان غير ديندار چه حقوقى قائل است؟ امير گفت:بر اساس نص صریح قرآن، اکراه و اجبارى در پذیرش دین نیست(لا اكراه فى الدين٣) كه بیانگر آزادی در پذیرش عقیده و اندیشه است.از سوى ديگر عدالت اجتماعی همانند شهروندان مسلمان بدون تبعيض مشمول حال شهروندان غیر مسلمان هم میشود:”خداوند شما را باز نمیدارد از اینکه نیکی و بخشش بکنید به کسانی که به سبب دین با شما نجنگیدهاند و از شهر و دیارتان شما را بیرون نراندهاند خداوند نیکوکاران را دوست میدارد٤”.در مورد اهل کتاب خداوند به حضرت دستور میدهد که در صورت حکمیت بین آنها حق و عدالت را رعایت کن و در بین آنان به عدالت حکم کن٥.در مورد اهل ذمّه هم پيامبر(ص) مى فرمايد:”هر کسی فردی ذمی را اذیت کند من دشمن او هستم،و هرکسی که من دشمن وی باشم در قیامت هم با او دشمن خواهم بود٦” و قاعده اى هم نهاده اند كه”لهم ما لنا، و علیهم ما علینا”آنچه برای ماست براى آنان نیز هست، و بر آنان است هر آنچه که بر ماست٧…
———–
١.سوره بقره، آيه ٢٩
٢.سوره مائده،آيه ٣٢
٣.سوره بقره،آيه۲۵۶
٤.سوره حديد،آيه ٢٠
٥.سوره مائده،آيه٤٢
٦و ٧.جامعالصغیر، سیوطی ج۲ص۴۷۳