گفتم:در سال ١٩٩٢،روز ١٧ اكتبر(٢٥مهر) به نام روز جهانی ریشهکنی فقر در سازمان ملل متحد ثبت شد.على براى ما از اين موضوع مى گويد؛على:بله،فقر یا تهیدستی یا تنگدستی به معنای وضعیتی است که فرد فاقدِ میزان كافى براى رفع احتياجات اصلى خود است.در فقر مطلق،فرد به نیازهای اصلى زندگى نظیر آب پاکیزه، تغذیه، خدمات بهداشتی، آموزش، پوشاک و سرپناه، دسترسى ندارد، امروزه تخمین زده میشود که حدود ۱٫۷ میلیارد نفر در جهان در فقرِ مطلق زندگی میکنند.در فقرِ نسبی،فرد، فاقد سطحی معمول از منابع یا درآمد در مقایسه با سایر افراد آن جامعه است.هر جا که مردم محکوم به فقر شدید باشند، حقوق بشر نقض میشود. وظیفهٔ رسمی و انسانی همه است که به این حقوق احترام گذاشته و بپاخيزند.براساس بررسيهاي اخير آکسفام، ٨٥ ثروتمند در جهان ثروتي برابر با دارايي ٥٠ درصد از جمعيت فقير جهان دارند و يک درصد از ثروتمندان جهان در مجموع ثروتي برابر با 110 هزار ميليارد دلار در اختيار دارند که اين مقدار ٦٥برابر از دارايي ٥٠ درصد مردم طبقات پايين دنياست. حداقل ٨٠ درصد از مردم جهان با دارايي کمتر از ده دلار در روز زندگي ميکنند…
شايان:عوامل موثر در فقر چيست؟ امير:آنچه برشمرده اند،عبارتند از:خشكسالى و قحطى آب، جمعيت بالا و كمبود امكانات،مشكلات مالى،ناتوانى دولت ها در مديريت منابع،فساد اجتماعى و اقتصادى و ادارى،جهل و عقب ماندگى علمى و تكنولوژيك،عمل نكردن توانمندان به مسئوليت اجتماعى خود در برابر جامعه،فقدان موسسات خيريه يا عملكرد نادرست آنها و بسيارى عوامل ديگر. در معرفي افراد فقير از واژه زير خط فقر استفاده ميشود، اما فردي که زير خط فقر درآمريکاست با فرد فقير جنوب صحراي آفريقا برابر نيست.اگر براى فقر چاره جوئى نشود،جامعه جهانى با فاجعه هاى عظيم انسانى روبرو خواهد شد.راه ريشه كنى كامل براى فقر،هنوز وجود ندارد اما بعضى راهكارها چون حذف سيستم هاي ايجادکننده نابرابري در جامعه نظير سرمايه دارى و تبعيض و برخوردهاى نارابر،استفاده از توان مردم و خيريه ها از طريق حمايت از سازمان هاى حمايت از فقرا براى غذا و خدمات بهداشتى و مسكن و كار تا انداره اى در كاهش فقر موثر افناده است…
محسن گفت: دين ، با فقر چطور كنار مى آيد؟ امير گفت:دين،فقر اقتصادى را بلا و مرگ و همسايه كفر مى شمرد: پيامبر خدا(ص)فرمود:نزديك است كه فقر به كفر بيانجامد١؛ امير مومنان(ع)فرمود:فقر و بي چيزي مرگي است بزرگ تر از مرگ حقيقي!٢؛ فقر و بي چيزي در وطن به منزله غربت است٣؛ به فرزندش محمد بن حنفيه: فرزند عزيزم! براي تو از فقر مي ترسم، زيرا فقر عامل كاهش دين است و عقل را به دهشت مي اندازد و باعث دشمني مي گردد٤؛آگاه باشيد! فقر، بلاست و سخت تر از ان، بيماري تن و از آن بدتر بيماري قلب است٥؛فقيرى که از تو چیزی میطلبد، فرستاده خداست؛کسی که او را چیزی ندهد، گویی حق خدا را ادا نکردهاست و هر که او را چیزی دهد، گوئى به خدا داده و حق خدا را ادا کردهاست٦.دين در گام نخست،تلاش مى كند با راهكارهائى چون كار و تلاش و كسب و كار حلال و توكل بر خدا،افراد را برانگيزد كه با فقر بستيزند و آن را از بين ببرند و براى دولت ها هم وظايفى تعيين مى نمايد و تا حل آن، از آنان مى خواهد عفاف و صبر پيشه كنند و آبروى خود را با تكدى به حراج مگذارند…
محسن گفت:بيشتر توضيح بده.امير گفت: به فقيران،حفظ عزت و كرامت و فقرپوشى توصيه شده.قرآن مى فرمايد:[فقيران]،از فرط عفاف[چنان عمل مى كنند كه]افرادى كه آنان را نمى شناسند،ايشان را اغنيا مى پندارد٧!؛محبوب ترین بنده خدا، فقیرى است که به روزى خود قانع و از خداى بزرگ، خشنود باشد٨؛هر کسى گرسنه یا نیازمند شود و آن را از مردم پنهان دارد و به خدا اعلام کند، بر خداوند است که روزى یکساله او را از حلال تأمین کند٩.از طرف ديگر به اغنيا توصيه فقيران را مى كند با احترام كامل.امام رضا(ع):هر کس با فقیر مسلمانى رو به رو شود و بر او به گونه اى سلام کند که با سلام بر ثروتمند تفاوت داشته باشد، در روز قیامت در حالى به پیشگاه خداوند مى رسد که خدا بر او خشمگین است١٠.و بعد راهكارهائى چون اهتمام به كار و كسب حلال،عدم اسراف و تبذير،رعايت الگوي مصرف،قناعت و نغلطيدن به فساد مالى و…را مطرح نموده،همزمان با توصيه به پرداخت حقوق مالى زكات و خمس و تبرعات و احسان و وقف و…براى رسيدگى به امور فقيران و نيز راهكارهائى براى حاكمان در ريشه كنى فقر،برنامه هاى خود را ارائه مى دهد.از فقر اقتصادى خطرناك تر،فقر فرهنگى است و آن جهل نسبت به خود و خداى خود و پيشواى خود و وظايف خود است…
———–
١.کادَ الْفَقْرُ اَنْ یَکُونَ کُفْراً،كافى ج٢ص٣٠٧
٢.نهج البلاغه،حكمت ١٦٣
٣.همان،حكمت٥٦
٤.همان.حكمت٣١٩
٥.همان،حكمت٣٨٨
٦.همان،حكمت ٣٠٤
٧.سوره بقره،آيه٢٧٣
٨.المحجة البيضاء،ج٧ص٣٢٥
٩.مستدرك الوسائل،ج٧،ص٢٢٥
١٠.عيون اخبارالرضا(ع)،ج٢ص٥٢