شاعران

 

 

رسالت شاعران را اين گونه شرح دادم: از هنرهاي زيباي كلامي و از پديده هاي مهم ادبي در تاريخ بشر، شعر است. شعر، كلامى هنرى و آهنگين برگرفته از پردازش خيال همراه با وزن است و از جمله سرمايه هاى انسانى است كه در همه فرهنگ ها و زبان ها وجود داشته و دارد و مثل همه سرمايه هاى انسانى، مى تواند كاربرد مثبت يا منفى داشته باشد. گاه يك شعر اخلاقى و سازنده و هدفدار مى تواند در اعماق جان انسان ها نفوذ كند و بيشتر از چندين كتاب، اثر بگذارد و حتى موجب حماسه در يك ملت بشود؛گاهى هم اشعارى موجب غفلت و يأس و خمودگى و لغزش و وسيله اى براى تخريب بنيان هاى اعتقادى و اخلاقى جامعه و تشويق به فساد بوده و به پوچی و بیهودگی و خیال‌ پروری سوق دهد، و یا به شكل سرگرمی بی‌محتوا و بی‌ارزش درآيد و انسان ها را از ياد خدا غافل نمايد.قرآن كريم اين نوع شعر و شاعرى را نكوهش كرده و مى فرمايد:”شاعران را گمراهان پيروي مي كنند. آيا نديدي آنـان، در هـر وادي سرگردانند و چيزهايي مي گويند كه انجام نمي دهند؟ مگر آنان كـه ايمـان آورده، كارهاي شايسته انجام دادند و خداوند را فراوان ياد نمودند…”١ 

هومن گفت:يعنى منابع دينى،شعر را طرد نموده اند؟گفتم:شعر نكوهيده را طرد كرده اند، اما شعر حكمت اميز و سازنده كه در مسير تثبيت ارزش هاى الاهى باشد را تشويق نموده و ستوده اند.پیامبر اسلام(ص)فرمود: “بعضی از اشعار، حکمت است ” و “گاهی شعر غوغا می‌کند، و برندگی شمشیر، و نفوذ تیر را دارد”٢و در مورد اشعارى كه در دفاع و مرزبانى از دين است، فرمود:”به آن کسی که جان محمد(ص) در دست قدرت اوست، با این اشعارگویی تیرها به‌سوی آنها (دشمنان) پرتاب می‌کنید”٣؛ و در مورد یکی از شاعرانی که مدافع اسلام بود، فرمود: “دشمنان را هجو کن که جبرئیل با تو است”؛ و در جای دیگر: “تا زمانی که از ما و اهل‌بیت(ع)با شعرت حمایت کنی مورد تأیید الهی می‌باشی”٤. امام صادق(ع) نيز درباره پاداش شاعران حامی ولایت فرمودند:”هر‌کس درباره ما (اهل‌بیت) شعری بگوید، خدا خانه‌ای در بهشت برای او بنا کند”٥؛ و در جای دیگر: “شاعری درباره ما شعر نگفت؛ جز با تأیید روح‌القدس”٦؛و به عنوان سفارش به شيعيان فرمود:”به فرزندان خود اشعار در باره ما را بیاموزید، که این کار در راستاى دین خداست”٧… 

هومن گفت:و اما رسالت شاعران را چگونه بايد تعريف نمود؟ گفتم: شعر،يك رسانه اثرگذار است؛شعر قوى و پُرمايه، بر زبان مردم جارى مى شود و با آن مأنوس مى شوند و در رفتارشان اثر مى گزارد.شأن شاعران،تعليم و تربيت و شورآفرينى با هنر و مهارت شاعرى است.نبايد شعر را براى اهداف دون و موضوعات بى ارزش چون مدح شاهان و امور دنيوى،به كاربرد.به قول ناصر خسرو : من آنم كه در پاى خوكان نريزم/ مرين قيمتى دُرّ لفظ دَرى را/كسى را كند سجده دانا كه يزدان/گزيدستش از خلق مر رهبرى را/كسى را، كه بسترد آثار عدلش/ز روى زمين صورت جائرى را/امام زمانه كه هرگز نراندست/بر شيعتش سامرى ساحرى را/ببين گرتْ بايد كه بينى به ظاهر/ازو صورت و سيرت حيدرى را٨.رسالت شاعران آن است كه نگاه مردم را به قله هاى هدايت و پاكى يعنى آئين الاهى و پيشوايان آسمانى، خيره سازند تا به سعادت دو جهان كه خدا برايشان تنظيم و مهيا نموده، نائل آيند…
 
هومن گفت:از سابقه تاريخى رسالت كاروان شاعران بگو! گفتم:در اين مقام نگنجد! مختصر بگويم از همان زمان پيامبر(ص)بعضى از اينان در راه اعلاى آئين ،اشعار ماندگارى سروده اند چون حسان بن ثابت كه غديريه اش را فى البداهه در واقعه غدير خم در شأن اميرمومنان(ع)سرود و پيامبر او و شعرش را ستود تا فرزدق كه شجاعانه قصيده مشهورش را در شأن سيدالساجدين در حضور هشام خليفه جائر سرود تا كميت اسدى ها و سيد حميرى ها و دعبل خزاعى ها و…كه چنان اين كاروان شجاعان و مبلغان افتخار آفريده اند و به شاعرى جلالت بخشيده اند و رسالت خويش انجام داده اند كه مورد مدح آل الله واقع شده اند،بطوري كه وقتى دعبل تائيه جاودانى اش را در محضر امام هشتم(ع) مى خواند و به بيتى در مورد امام عصر(ع) رسيد به او فرمودند: روح القدس از زبان تو سخن گفت٩…امروز هم رسالت شاعران،ادامه همان راه است و توجه دادن مردم به آن ذوات نورانى به ويژه ساحت قدسى مهدوى:باز آى اى چو بوى گل از ديده ها نهان/كز رنج انتظار تو پشت فلك خميد…

———————–

١.سوره شعرا،آيات٢٢٤-٢٢٧.

٢.الغدیر، ج ۲، ص ۹؛ الميزان، ج ۱۵، ص ۳۶۸.   

٣ و ٤.تفسير نمونه،ج ١٥،ص٣٨٣؛الميزان،ج١٥،ص٣٦٨.

٥.الغدير،ج٢،ص٣.

٦.عيون اخبار الرضا، تفسير نمونه،ج١٥،ص٣٨٥.

٧.نورالثقلين،ج٢،ص٧١.

٨.ديوان ناصرخسرو،قصيده٦.

٩.بحارالانوار،ج٤٩،ص٢٣٧.

 

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *